III CZP 35/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN K. Piasecki (sprawozdawca). Sędziowie SN: A. Gola, A. Wielgus.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Tadeusza L. przy uczestnictwie Krystyny M. córki Karola oraz Krystyny M. o przyjęcie do spółdzielni i przydział lokalu po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Tarnowie, postanowieniem z dnia 7 maja 1987 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy spółdzielnia mieszkaniowa jest zainteresowanym w sprawie o dokonanie wyboru spośród kilku uprawnionych pretendujących do członkostwa spółdzielni i przydziału lokalu po zmarłym członku (art. 221 § 3 prawa spółdzielczego), a zatem czy powinna być wezwana do udziału w tej sprawie w charakterze uczestnika (art. 510 § 2 k.p.c.)?"podjął następującą uchwałę:Spółdzielnia mieszkaniowa nie jest zainteresowana - w rozumieniu art. 510 k.p.c. - w sprawie o dokonanie wyboru spośród kilku osób zgłaszających roszczenie o przyjęcie do spółdzielni i przydział lokalu (art. 221 prawa spółdzielczego).Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Sąd Wojewódzki zagadnienie prawne nasunęło się w sprawie, w której wnioskodawca Tadeusz L. z udziałem uczestniczki postępowania Krystyny L. (zamężnej M.) wnosił o ustalenie, że przysługuje mu prawo przyjęcia na członka (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w T. i przydziału lokalu położonego w T. przy ul. O. po b. członku (ojcu) Karolu L. Po jego śmierci zarówno wnioskodawca, jak i uczestniczka postępowania wystąpili z takimi roszczeniami do Spółdzielni. Spółdzielnia odesłała ich na drogę postępowania nieprocesowego w trybie art. 221 prawa spółdzielczego. Sąd Rejonowy w Tarnowie postanowieniem z dnia 18 listopada 1986 r. ustalił, że Krystynie M. przysługuje prawo do przyjęcia na członka (...) Spółdzielni MIeszkaniowej w T. i przydział lokalu wymienionego we wniosku. W rewizji od tego postanowienia wnioskodawca zarzucił między innymi, że w postępowaniu powinna wziąć udział Spółdzielnia w charakterze uczestnika postępowania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów SN z dnia 21 października 1985 r. III CZP 2/85 (OSNCP 1986, z. 6, poz. 87): 1) w postępowaniu nieprocesowym z art. 221 § 3 prawa spółdzielczego sąd rejonowy dokonuje spośród osób uprawnionych z art. 221 § 1 lub 2 prawa spółdzielczego wyboru osoby, której przysługuje roszczenie o przyjęcie do spółdzielni i przydział lokalu, 2) w postępowaniu tym stosownie do okoliczności sąd rozstrzyga także o tym, czy określona osoba należy do kręgu osób uprawnionych w rozumieniu art. 221 § 1 i 2 prawa spółdzielczego.W uchwale tej Sąd Najwyższy nie zamieścił żadnej wypowiedzi co do uczestnictwa Spółdzielni we wspomnianym postępowaniu nieprocesowym. Sąd Najwyższy jedynie zaznaczył, że nie można wykluczyć konieczności wezwania przez sąd nieprocesowy na podstawie art. 510 § 2 k.p.c. innych jeszcze osób zainteresowanych. Z tego fragmentu jednak ani z innych ustępów uzasadnienia powołanej uchwały składu siedmiu sędziów SN nie wynika, że spółdzielnia należy do tej kategorii podmiotów.Krąg podmiotów zainteresowanych w zakresie postępowania nieprocesowego z art. 221 § 3 prawa spółdzielczego określa sam ten przepis. W przepisie tym bowiem jest mowa o uprawnionych ("kilku uprawnionych"). Oni też tylko mogą być uczestnikami lub wnioskodawcami tego szczególnego postępowania. "Uprawnionych" wprost określa przepis art. 221 § 1 prawa spółdzielczego. Są nimi: zamieszkali razem z b. członkiem spółdzielni: "małżonek, dzieci i inne osoby bliskie". Tylko tych podmiotów uprawnienia i kolizje między nimi w sferze prawnej mogą być rozstrzygane w postępowaniu nieprocesowym. Ogólnie podmioty te można scharakteryzować jako podmioty "czynnie" uprawnione. W zupełnie innej sytuacji i prawnomaterialnej, i procesowej znajduje się spółdzielnia. Nie przysługują jej żadne uprawnienia podobne do uprawnień członków. Pod tym względem Spółdzielnia jest podmiotem niejako biernym. Okoliczność ta determinuje w konsekwencji w sposób negatywny jej możliwą pozycję w postępowaniu nieprocesowym z art. 221 § 3 prawa spółdzielczego.Ze względu na określenie w sposób enumeratywny uprawnionych, mających tym samym przymiot "zainteresowanych", nie ma zastosowania ogólny przepis art. 510 § 1 k.p.c., według którego zainteresowanym w sprawie jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania.Do odmiennych wniosków nie może prowadzić ostatnie zdanie § 3 art. 221 prawa spółdzielczego, według którego po bezskutecznym upływie wyznaczonego przez Spółdzielnię terminu do wystąpienia do sądu wyboru dokonuje Spółdzielnia. Unormowanie to bowiem dotyczy zupełnie innej sytuacji, a mianowicie sytuacji, gdy uprawnieni nie wszczęli postępowania nieprocesowego.Rola spółdzielni w takim wypadku nie może przesądzać sama przez się, że w innej sytuacji, a mianowicie wówczas, gdy zostało wszczęte postępowanie nieprocesowe, spółdzielnia uzyskuje przymiot zainteresowanego w sensie procesowym.Z tych przeto względów należało orzec jak w sentencji uchwały.