III CZP 56/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN K. Piasecki (sprawozdawca). Sędziowie SN: C. Biecka, W. Łysakowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Tadeusza P. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - Inspektorat w N. o zapłatę po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Opolu postanowieniem z dnia 6 maja 1987 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy § 24 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 lutego 1985 r. w sprawie ubezpieczeń ustawowych komunikacyjnych (Dz. U. Nr 6, poz. 20) wyłącza obowiązek odszkodowawczy Państwowego Zakładu Ubezpieczeń w zakresie kosztów lakierowania tych części samochodu, które nie uległy uszkodzeniu lub wymianie?"podjął następującą uchwałę:Przepis § 24 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 lutego 1985 r. w sprawie ubezpieczeń ustawowych komunikacyjnych (Dz. U. Nr 6, poz. 20) wyłącza w zasadzie obowiązek odszkodowawczy Państwowego Zakładu Ubezpieczeń w zakresie kosztów lakierowania tych części pojazdu, które nie uległy uszkodzeniu lub wymianie, chyba że z przyczyn obiektywnych uzasadnione byłoby lakierowanie całego pojazdu. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne nasunęło się Sądowi Wojewódzkiemu na tle następującej sytuacji prawnej. Sąd Rejonowy w Nysie w sprawie z powództwa Tadeusza P. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń zasądził na rzecz powoda od pozwanego 29.815 zł z tytułu zwrotu wydatków na lakierowanie całego samochodu, w ramach ubezpieczenia auto-casco. Powód udowodnił, że na terenie N. nie mógł uzyskać lakieru takiego koloru, jaki był użyty do polakierowania jego samochodu. Ze względu na znaczne, gdyż przekraczające połowę całej części zewnętrznej powierzchni, uszkodzenie lakieru należy uznać, że został on uszkodzony w całości. Wobec tego powinien on ulec całkowitej wymianie. W konsekwencji powodowi przysługuje odszkodowanie za koszt lakierowania całego samochodu.Stanowisko zajęte przez Sąd Rejonowy zakwestionował Państwowy Zakład Ubezpieczeń w rewizji od wyroku Sądu Rejonowego, zarzucając błędną wykładnię § 24 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 lutego 1985 r. w sprawie ubezpieczeń ustawowych komunikacyjnych (Dz. U. Nr 6, poz. 20). W uzasadnieniu postanowienia przekazującego zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu Sąd Wojewódzki wskazał na nasuwające się problemy interpretacyjne § 24 ust. 2 rozporządzenia z dnia 6 lutego 1985 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według § 24 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia w razie częściowego uszkodzenia pojazdu, zniszczenia lub utraty jego części (szkoda częściowa) odszkodowanie obejmuje koszt naprawy i wymiany tylko tych części pojazdu, które zostały uszkodzone wskutek wypadku, chyba że użycie do naprawy zmodernizowanych części lub zespołów wymaga wymiany również części uszkodzonych. W obowiązującym przepisie nie ma mowy o lakierowaniu. Problematykę lakierowania regulował wyraźnie § 25 ust. 2 poprzedniego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1981 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (Dz. U. Nr 30, poz. 166), w ten sposób, że jeżeli uszkodzenia obejmują więcej niż 1/3 powierzchni lakierowanej lub występują na całej powierzchni albo zachodzi oczywista potrzeba nadania jej jednolitego koloru - uwzględnia się przy ustalaniu wartości szkody koszt lakierowania całego pojazdu. Mimo takiej różnicy sformułowań nie ma podstaw do wniosku, że obowiązujący § 24 ust. 2 rozporządzenia z dnia 6 lutego 1985 r. wyłącza odszkodowanie za lakierowanie pojazdu. Analiza tego przepisu nie uzasadnia takiego wyniku interpretacji. Nie ulega wątpliwości, że uszkodzenie lakieru stanowi również szkodę podlegającą naprawieniu w ramach ubezpieczenia auto-casco. Uszkodzenie lakieru jest najczęściej wynikiem uszkodzenia poszczególnych elementów pojazdu. Musiałaby istnieć wyraźna norma wyłączająca odszkodowanie w tym zakresie. Tego rodzaju norma nie miałaby racjonalnego uzasadnienia ani z punktu widzenia ubezpieczeniowego, ani ubezpieczającego.Należy zatem przyjąć, że w świetle § 24 ust. 2 rozporządzenia z dnia 6 lutego 1985 r. odszkodowanie obejmuje także koszt lakierowania pojazdu.Dalszy problem sprowadza się natomiast do odpowiedzi na pytanie, czy są podstawy do objęcia odszkodowaniem kosztów lakierowania nie tylko części uszkodzonych pojazdu po ich naprawie lub wymianie, ale także w pewnych wypadkach całości pojazdu.W tym zakresie mogą występować różne sytuacje, między innymi związane z tym, że wskutek uszkodzenia pojazdu konieczne jest lakierowanie znacznej części pojazdu. Wobec odrzucenia w obowiązującym rozporządzeniu z dnia 6 lutego 1985 r. określenia rozmiaru uszkodzenia powierzchni lakierowanej, problem, w jakich wypadkach odszkodowanie obejmuje koszt lakierowania całego pojazdu, należy rozstrzygać przy uwzględnieniu opinii rzeczoznawców. Oprócz takich sytuacji może zdarzyć się, tak jak w sprawie niniejszej, szczególny wypadek, gdy konieczne będzie lakierowanie całego pojazdu uszkodzonego na znacznej powierzchni z tego przede wszystkim względu, że nie można nabyć odpowiedniego koloru lakieru, aby nim polakierować wymagające tego części pojazdu. Okoliczność ta nie może być obojętna z punktu widzenia odszkodowania w ramach auto-casco. Nie można wymagać, aby poszkodowany polakierował część pojazdu nieodpowiednio dobranym kolorem lakieru. Nie można też nie nadawać istotnego znaczenia trudnościom natury obiektywnej, jak niemożność kupienia wobec braków na rynku lakieru odpowiedniego koloru. Ujemnych związanych z tym skutków nie można w żadnym razie z założenia przerzucać na ubezpieczonego. Ryzyko zwiększonych wydatków w tym względzie musi ponieść zgodnie z zasadą słuszności Zakład Ubezpieczeń. Obowiązek naprawienia szkody w takiej sytuacji jest przede wszystkim rezultatem faktu, że tego rodzaju szkoda w ostatecznym wyniku wiąże się także przyczynowo ze zdarzeniem uzasadniającym odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń. Nie ma też żadnych uzasadnionych racji, aby w omawianych okolicznościach koszty lakierowania podzielić między zakład ubezpieczeń i uprawnionego do uzyskania świadczenia ubezpieczonego.Wymaga podkreślenia, że osoba zainteresowana musi przekonywająco udowodnić, że natrafiła na obiektywne trudności w zaopatrzeniu się w odpowiedni lakier i że dlatego była zmuszona w rozsądnie ocenianych granicach czasowych polakierować cały pojazd lakierem innego koloru. W każdym poszczególnym - zapewne wyjątkowym - wypadku będzie niezbędne przeprowadzenie wnikliwego postępowania dowodowego. Rzeczą sądu w podobnym wypadku będzie nie dopuścić do nadużyć ze strony uprawnionych.W świetle tych wywodów należało omawiane zagadnienie prawne rozstrzygnąć w sposób sformułowany w sentencji uchwały.