III CZP 8/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Majorowicz. Sędziowie SN: H. Dąbrowski (sprawozdawca), J. Niejadlik.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zofii L. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - Inspektorat w I. o zapłatę po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 30 stycznia 1981 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy osoba uprawniona z § 25 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1974 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (Dz. U. Nr 46, poz. 274 ze zm.), może skutecznie dochodzić od PZU zwrotu kosztów naprawy uszkodzonego pojazdu przekraczających jego wartość w dniu wypadku, jeśli przekroczenie tych kosztów nastąpiło na skutek wprowadzenia w okresie naprawy samochodu podwyżki cen części zamiennych?"podjął następującą uchwałę:W razie podjęcia przez posiadacza naprawy uszkodzonego pojazdu należne mu od Państwowego Zakładu Ubezpieczeń świadczenie z tytułu ubezpieczenia auto-casco (§ 25 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1974 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych - Dz. U. Nr 46, poz. 274 ze zm.) nie może przewyższać wartości pojazdu w chwili wypadku także wtedy, gdy przekroczenie wysokości kosztów naprawy pojazdu nastąpiło na skutek wprowadzenia w okresie naprawy podwyżki cen części zamiennych. Uzasadnienie faktyczneZagadnienie odpowiedzialności Państwowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia auto-casco unormowanego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1974 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (Dz. U. Nr 46, poz. 274 ze zm.) było już przedmiotem wyjaśnień Sądu Najwyższego, m.in. w uchwale III CZP 84/79 z dnia 26.II.1980 r. (OSNCP 1981, z. 1, poz. 1). W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, iż w systemie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych uregulowanych powołanym rozporządzeniem tylko w obowiązkowym ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej (OC) odszkodowanie podlega ustaleniu na zasadach ogólnych. Z tytułu tego ubezpieczenia, zgodnie z postanowieniem § 16 wymienionego rozporządzenia, przysługują świadczenia, jeżeli posiadacz lub kierowca pojazdu mechanicznego jest zobowiązany - na podstawie obowiązującego prawa - do odszkodowania za szkody wyrządzone przez ruch pojazdu mechanicznego. Przy odwołaniu się do przepisów prawa cywilnego przepisy tego prawa rozstrzygają zatem o podstawach odpowiedzialności (art. 436 k.c.) oraz o zakresie obowiązku odszkodowawczego (art. 361-363 k.c.). Odpowiedzialność odszkodowawcza zakładu ubezpieczeń jest zakreślona granicami odpowiedzialności posiadacza kierowcy pojazdu mechanicznego. W powyższym ubezpieczeniu obowiązuje zasada pełnego odszkodowania. Powołane rozporządzenie nie określa sumy ograniczającej zakres obowiązku odszkodowawczego.O podstawach i granicach odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń w pozostałych obowiązkowych ubezpieczeniach komunikacyjnych decydują warunki tych ubezpieczeń określone samodzielnie w przepisach powołanego rozporządzenia i aktów normatywnych wydanych na podstawie tego rozporządzenia.W obowiązkowym ubezpieczeniu auto-casco (AC) nie obowiązuje zasada pełnego odszkodowania. Świadczenie zakładu ubezpieczeń za szkodę częściową, jak i za szkodę całkowitą nie może przewyższać maksymalnej kwoty określonej w § 30 ust. 1 wymienionego rozporządzenia. Z ustalonej zaś kwoty szkody - z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w § 30 ust. 2 rozporządzenia - potrąca się udział własny posiadacza w kwocie określonej, zgodnie z postanowieniem § 30 ust. 3 rozporządzenia, przez Ministra Finansów.Z zestawienia treści zdania drugiego z treścią zdania pierwszego § 25 rozporządzenia wynika, że w razie podjęcia przez posiadacza pojazdu jego naprawy zakład ubezpieczeń zwraca udokumentowane rachunkami koszty naprawy w granicach wartości pojazdu w chwili wypadku. Sposób ustalenia tej wartości określa zarządzenie Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1974 r. w sprawie ustalania wysokości szkód w pojazdach samochodowych objętych obowiązkowymi ubezpieczeniami samochodowymi (M.P. Nr 42, poz. 259) wydane na podstawie upoważnienia zawartego w § 40 ust. 2 powołanego rozporządzenia w dniu 28.XI.1974 r.Stosownie do postanowień ust. 1 załącznika do wskazanego zarządzenia wartość pojazdu w dniu wypadku stanowi różnica między obowiązującą w handlu detalicznym w tym dniu ceną nowego pojazdu tej samej marki, typu i modelu oraz serii a kwotą amortyzacji wynikającą z przebiegu pojazdu (tabela - ust. 14) oraz kwotą amortyzacji wynikającą z okresu eksploatacji pojazdu.Ustalona w sposób określony w wymienionym zarządzeniu z dnia 16 grudnia 1974 r. wartość pojazdu w chwili wypadku stanowi - wobec braku odmiennych postanowień - granicę wysokości świadczenia należnego osobie uprawnionej na podstawie § 25 wymienionego rozporządzenia w razie podjęcia przez nią naprawy uszkodzonego pojazdu także wtedy, gdy na skutek wprowadzenia podwyżki cen części zamiennych w okresie naprawy jej koszty wzrosły.Z przytoczonych zasad na przedstawione pytanie należało udzielić odpowiedzi sformułowanej w sentencji uchwały.