III CZP 66/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Niejadlik. Sędziowie SN: B. Bladowski, S. Dmowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Tadeusza K. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - Inspektorat w P. o zapłatę po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Suwałkach postanowieniem z dnia 11 listopada 1983 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy w okresie obowiązywania zarządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1974 r. w sprawie ustalania wysokości szkód w pojazdach samochodowych objętych obowiązkowymi ubezpieczeniami komunikacyjnymi (M.P. Nr 42, poz. 259) dopuszczalne jest ustalenie indywidualnej wartości pojazdu z uwzględnieniem jego stanu technicznego w czasie wypadku z pominięciem odpisów na amortyzację liczoną według tego zarządzenia od daty produkcji samochodu?"podjął następującą uchwałę:W świetle przepisów zarządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1974 r. w sprawie ustalania wysokości szkód w pojazdach samochodowych objętych obowiązkowymi ubezpieczeniami komunikacyjnymi (M.P. Nr 42, poz. 259) niedopuszczalne jest ustalenie - dla określenia wysokości świadczenia z ubezpieczenia auto-casco - indywidualnej wartości samochodu według zasad innych, niż przewiduje to zarządzenie. Uzasadnienie faktyczneZagadnienie odpowiedzialności Państwowego Zakładu Ubezpieczeń z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia auto-casco unormowanego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1974 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (Dz. U. Nr 46, poz. 274 ze zm.) było już niejednokrotnie przedmiotem wyjaśnień Sądu Najwyższego, m.in. w uchwałach: III CZP 84/79 z dnia 26.II.1980 r. (OSNCP z 1981 r. z. 1, poz. 1) i III CZP 8/81 z dnia 20.III.1981 r. (OSNCP z 1981 r. z. 9, poz. 167). W obu tych uchwałach Sąd Najwyższy zajął stanowisko, które skład obecny w pełni podziela, że w systemie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych uregulowanych w rozporządzeniu z 1974 r. tylko w obowiązkowym ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej (OC) odszkodowanie podlega ustaleniu na zasadach ogólnych.Odmienne natomiast były i są (w świetle obowiązującego obecnie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1981 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych - Dz. U. Nr 30, poz. 166 ze zm.) kształtowane zasady oraz granice odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń w pozostałych ubezpieczeniach, w tym w ubezpieczeniu auto-casco, o które chodzi w niniejszej sprawie.Świadczenie zakładu ubezpieczeń w ramach ubezpieczenia auto-casco za szkodę częściową, jak i całkowitą nie może przewyższać - w świetle rozporządzenia z 1974 r. - kwoty określonej w § 30 tego rozporządzenia. Gdy zaś chodzi o zwrot kosztów naprawy, podlegają one zwrotowi do wysokości wartości pojazdu w chwili wypadku, i to wartości obliczonej według zasad określonych zarządzeniem Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1974 r. w sprawie ustalania wysokości szkód w pojazdach samochodowych objętych obowiązkowymi ubezpieczeniami komunikacyjnymi (M.P. Nr 42, poz. 259) wydanym na podstawie § 40 rozporządzenia.Okoliczność, że przekroczenie kosztów naprawy samochodu powyżej jego wartości spowodowane zostało wprowadzeniem - w okresie naprawy - podwyżki cen części zamiennych, nie ma w świetle zarządzenia Ministra Finansów znaczenia dla określenia zakresu świadczenia zakładu ubezpieczeń w ramach ubezpieczenia auto-casco. Przepisy tego zarządzenia nie przewidują możliwości odstąpienia od zasad w nim określonych odnośnie od szacunku samochodu także w razie napraw samochodu lub wymiany jego części przed powstaniem szkody, a więc przed zaistnieniem wypadku, z którego poszkodowany posiadacz samochodu dochodzi świadczenia z auto-casco.Możliwości odstąpienia od zasad szacunku samochodów określonych w powołanym wyżej zarządzeniu Ministra Finansów i ustalenia indywidualnej wartości pojazdu z uwzględnieniem jego stanu technicznego w czasie wypadku, a z pominięciem odpisów na amortyzację, nie można dopatrzyć się również w okoliczności podniesionej przez Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu postanowienia przedstawiającego zagadnienie prawne, a mianowicie, że obowiązujący obecnie (od dnia 1.I.1982 r.) przepis § 3 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 grudnia 1981 r. w sprawie ustalania szkód w pojazdach samochodowych z obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (M.P. Nr 31, poz. 284) przewiduje, iż na zlecenie zakładu ubezpieczeń może być ustalona przez rzeczoznawcę indywidualna wartość pojazdu, uwzględniająca jego stan techniczny - wymiany nadwozia, silnika lub naprawy głównej, jeżeli fakty te zostaną udokumentowane.Nowe zarządzenie nie jest wynikiem występujących dotychczas wątpliwości interpretacyjnych poprzednio obowiązującego zarządzenia, wydane ono zostało na podstawie nowego rozporządzenia, mianowicie na podstawie § 49 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1981 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (Dz. U. Nr 30, poz. 166), które to rozporządzenie w sposób odmienny od poprzedniego uregulowało kwestię ubezpieczenia auto-casco, wprowadzając m.in. możliwość rezygnowania z tego ubezpieczenia. Dlatego też fakt wydania nowego zarządzenia nie może rzutować na wykładnię zarządzenia poprzednio obowiązującego.Należy podkreślić, że z chwilą wejścia w życie nowego rozporządzenia w sprawie ubezpieczeń komunikacyjnych i zarządzenia w sprawie szacowania pojazdów dla ustalania świadczeń z ubezpieczenia auto-casco podniesiona została też wysokość składki ubezpieczeniowej. Wprowadzenie możliwości ustalania indywidualnej wartości samochodu należy łączyć w tej sytuacji przede wszystkim z podniesieniem wysokości składek i stworzeniem w ten sposób wyższego funduszu ubezpieczeniowego.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy podjął uchwałę o treści przytoczonej w sentencji.