III CZP 69/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pietrzykowski. Sędziowie: H. Dąbrowski, W. Kuryłowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Manfreda J. przeciwko Krystynie J. o rozwód, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 26 października 1976 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c."Jaki wpis od rewizji należy pobrać w sprawie o rozwód w przypadku, gdy strona zaskarża rewizją jedynie zawarte w wyroku rozwodowym orzeczenie o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkania rozwiedzionych małżonków (art. 58 § 2 k.r.o.)?"udzielił następującej odpowiedzi:W sprawie o rozwód, w której przedmiotem zaskarżenia jest jedynie zawarte w wyroku, orzekającym rozwód małżeństwa stron, rozstrzygnięcie o sposobie korzystania przez strony ze wspólnego mieszkania, przewodniczący określa wpis od rewizji, stosując odpowiednio przepis art. 31 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24, poz. 110). Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 21.V.1976 r. Sąd Rejonowy w Zabrzu, orzekając rozwód małżeństwa stron, ustalił jednocześnie, że w okresie wspólnego zamieszkiwania w dotychczasowym mieszkaniu "powód korzystać będzie z jednego pokoju przechodniego, a pozwana z kuchni", wysokość zaś "wpisu ostatecznego od powództwa o rozwód" określił na kwotę 8.500 zł.Wyrok zaskarżył w drodze rewizji powód, kwestionując jedynie rozstrzygnięcie co do sposobu korzystania przez strony ze wspólnego mieszkania. W związku z tym przewodniczący wydziału wezwał powoda do uiszczenia wpisu od rewizji w wysokości określonego wpisu ostatecznego.Rozpoznając zażalenie powoda na powyższe zarządzenie, Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. wyżej przytoczone zagadnienie prawne jako budzące poważne wątpliwości.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W uchwale z dnia 12 listopada 1976 r. III CZP 54/76 Sąd Najwyższy, udzielając w trybie art. 391 k.p.c. odpowiedzi na pytania prawne, stwierdził, że "zaskarżenie przez stronę wyroku rozwodowego jedynie w części orzekającej o zajmowanym przez małżonków wspólnym mieszkaniu, w tym także w części orzekającej o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków (art. 58 § 2 k.r.o.), nie oznacza zaskarżenia tego wyroku w całości". Te bowiem racje, które przemawiają za integralnością wyroku rozwodowego łącznie z zawartym w nim rozstrzygnięciem o władzy rodzicielskiej oraz kosztach utrzymania i wychowania małoletnich dzieci, nie dadzą się odnieść do rozstrzygnięcia o sposobie korzystania przez rozwiedzionych małżonków ze wspólnego mieszkania. Orzeczenie rozwodu stwarza możliwość odseparowania małżonków, a tym samym możliwość ograniczenia ewentualnych konfliktów na tle wspólnego zamieszkiwania. Nie oznacza to jednak, by rozstrzygnięcie o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, podobnie jak podział majątku wspólnego, nie mogło być przedmiotem odrębnego zaskarżenia w drodze rewizji przez każdą ze stron.Rozstrzygnięcie w wyroku, orzekającym rozwód małżeństwa stron, co do sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania (w tym także co do eksmisji jako jednego ze sposobów korzystania) jest rozstrzygnięciem o prawach majątkowych rozwiedzionych małżonków, w tym też zakresie nie jest to sprawa o prawa majątkowe także w rozumieniu art. 31 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, która nie wprowadza w powołanym przepisie odmiennego, niż w k.p.c. (por. art. 28 cyt. ustawy), określenia sprawy o prawa majątkowe.Wartość przedmiotu tak określonej sprawy (wartość przedmiotu zaskarżenia) nie da się ustalić w chwili założenia środka odwoławczego, nie zachodzi zatem możliwość zastosowania przepisu art. 370 zd. końc. k.p.c., przepis ten bowiem, podobnie jak i przepis art. 19 k.p.c., ma zastosowanie w tych sprawach o roszczenia majątkowe, w których wartość przedmiotu sprawy (zaskarżenia) da się ustalić przy jej wniesieniu (zaskarżeniu) i może być przedmiotem sprawdzenia w trybie art. 25 k.p.c.Gdy więc ze względu na przedmiot sprawy, jak w tym przypadku (orzeczenie o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania przez rozwiedzionych małżonków, wydane na podstawie art. 58 § 2 k.r.o.), wartość przedmiotu sprawy (zaskarżenia powyższego orzeczenia) nie może być ustalona już w chwili wniesienia rewizji od tej części wyroku rozwodowego, przewodniczący określi stosując odpowiednio art. 31 ustawy o kosztach w sprawach cywilnych, wpis tymczasowy w wysokości przewidzianej w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1967 r. w sprawie określenia wpisów w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 21, poz. 127 z 1973 r.), wpis zaś ostateczny w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji według zasad ust. 2 powołanego art. 31.Z przytoczonych względów należało udzielić odpowiedzi jak w uchwale.