III CZP 75/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl. Sędziowie: S. Rudnicki (sprawozdawca), Z. Wasilkowska.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Jana K. przeciwko Danucie K. o rozwód, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym następującego zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Łodzi postanowieniem z dnia 25 lipca 1972 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy od zażalenia na postanowienie wydane w trybie art. 443 k.p.c., a dotyczące zobowiązania jednego z małżonków do zaspokajania potrzeb dziecka w określonej kwocie pieniężnej, należy pobrać wpis w wysokości 1/5 wpisu tymczasowego?",postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Od zażalenia złożonego na postanowienie przewidziane w art. 443 k.p.c. przed ustaleniem wpisu ostatecznego pobiera się piątą część wpisu tymczasowego.Uzasadnienie faktyczneW toku postępowania w sprawie o rozwód Sąd Powiatowy zobowiązał powoda na podstawie art. 443 k.p.c. do łożenia na utrzymanie dziecka stron 800 zł miesięcznie do czasu zakończenia procesu.Na to postanowienie powód wniósł zażalenie, uiszczając na wezwanie przewodniczącego wpis w kwocie 100 zł.Przy rozpoznawaniu zażalenia, w związku z badaniem zachowania warunków formalnych, Sądowi Wojewódzkiemu w Łodzi nasunęła się wątpliwość sformułowana w pytaniu przytoczonym w sentencji; zagadnienie to Sąd Wojewódzki przedstawił na podstawie art. 391 § 1 w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. Sądowi Najwyższemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wątpliwości Sądu Wojewódzkiego dotyczą wykładni przepisu § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1967 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24, poz. 111; zm. Dz. U. z 1971 r. Nr 12, poz. 120). Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, na tle obecnego stanu prawnego zarysowały się dwie możliwości wykładni § 11 cytowanego rozporządzenia.Według pierwszej z tych możliwości, której Sąd Wojewódzki nie podziela, obliczenie wpisu od zażalenia złożonego przed ustaleniem wpisu ostatecznego w sprawie o rozwód powinno nastąpić w ten sposób, że piątą część wpisu (§ 10) wymierza się od sumy wpisu tymczasowego na zasadach określonych w § 1 rozporządzenia. Jeżeli więc wpis tymczasowy określony został na 2.000 zł, wpis od zażalenia na postanowienie z art. 443 k.p.c. będzie wynosił 1/5 całego wpisu stosunkowego należnego od wartości przedmiotu sprawy określonej sumą 2.000 zł, tzn. 50 zł.Według drugiej możliwości wykładni, którą Sąd Wojewódzki podziela, nakaz obliczenia wpisu według wpisu tymczasowego oznacza, że wpis od zażalenia na postanowienie z art. 443 k.p.c. pobiera się w 1/5 części kwoty wpisu tymczasowego. Jeżeli więc - jak w podanym przykładzie - wpis tymczasowy określony został na kwotę 2.000 zł, wpis od zażalenia będzie wynosił 400 zł, a w sprawie niniejszej przy wpisie tymczasowym 4.000 zł - 800 zł.Sąd Najwyższy podziela pogląd Sądu Wojewódzkiego, że prawidłowa wykładnia przepisu § 11 cytowanego rozporządzenia prowadzi do wyników przedstawionych w ostatnim przykładzie. Przemawiają za tym następujące argumenty:Rozporządzenie z dnia 13 czerwca 1967 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych przewiduje dwa rodzaje wpisów: wpis całkowity i ułamkowy. W świetle przepisów rozporządzenia nie może być wątpliwości, że wpis ułamkowy jest ułamkową częścią wpisu stosunkowego; wynika to zupełnie wyraźnie z przepisu § 6 ust. 2. Jeżeli więc wpis stosunkowy wynosi 2.000 zł, to piąta część wpisu przypadająca od zażalenia wynosi 400 zł.Nie ma żadnych usprawiedliwionych powodów, ażeby stosować odmienną zasadę w wypadkach wymienionych w art. 31 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24, poz. 110), kiedy to pobiera się wpis w wysokości ustalonej: tymczasowo przez przewodniczącego, a ostatecznie przez sąd. Do wniosku takiego nie upoważnia ani ratio legis przepisu, ani jego literalne brzmienie.Przeciwko takiemu stanowisku przemawia stanowczo wzgląd na jednolitość unormowania, której celowość jest najzupełniej oczywista. Skłania to do wniosku, że stosowanie odmiennej zupełnie zasady obliczania ułamkowej części wpisu w wypadkach określonych w § 11 rozporządzenia musiałoby wynikać bądź to z wyraźnego brzmienia przepisu, bądź to z nie budzącej żadnych wątpliwości jego wykładni. Skoro żadna z tych sytuacji nie zachodzi, przeto na przedstawione pytanie należało udzielić odpowiedzi sformułowanej w sentencji.