III CZP 88/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz. Sędziowie: J. Ignatowicz, B. Łubkowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Feliksa S. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - Inspektorat Powiatowy w B. o odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Lublinie postanowieniem z dnia 12 listopada 1971 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Od jakiej daty powoduje wyłączenie od obowiązkowego ubezpieczenia budynku, a w związku z tym ustanie odpowiedzialność PZU, zarządzenie organu administracji państwowej przeznaczające budynek na rozbiórkę, lecz obwarowane warunkiem bądź terminem, a w szczególności - czy wyłączenie od ubezpieczenia tego budynku i ustanie w stosunku do niego odpowiedzialności PZU następuje z chwilą uprawomocnienia się zarządzenia organu administracji państwowej, czy też dopiero z chwilą spełnienia się warunku lub nadejścia terminu?"udzielił następującej odpowiedzi:Jeżeli wykonanie decyzji wydziału budownictwa, urbanistyki i architektury prezydium powiatowej rady narodowej o przeznaczeniu na rozbiórkę budynku objętego obowiązkowym ubezpieczeniem na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 1957 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia budynków (Dz. U. Nr 52, poz. 254 z późn. zmianami) uzależnione zostało od nadejścia terminu lub spełnienia się warunku, to nadejście terminu lub spełnienie się warunku jest chwilą ustania odpowiedzialności PZU z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia tego budynku. Uzasadnienie faktycznePrawomocną decyzją z dnia 22 maja 1967 r., wydaną na podstawie art. 50 ust. 1 i art. 58 pkt 1 ust. 5 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o prawie budowlanym (Dz. U. Nr 7, poz. 46) Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Pow. Rady Narodowej w Białej Podlaskiej zarządził rozebranie starego budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości powoda, przy czym "termin wykonania tej decyzji ustalił na dzień po wybudowaniu projektowanego budynku mieszkalnego".W dniu 14 grudnia 1970 r. spalił się stary budynek mieszkalny i chlew powoda. W dniu pożaru powód doprowadził budowę nowego budynku mieszkalnego do postawienia "zrębu".Powód domagał się zasądzenia od pozwanego kwoty 19.500 zł z tytułu premii ubezpieczeniowej za spalone budynki.Pozwany, powołując się na § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 1957 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia budynków (Dz. U. Nr 52, poz. 254 z późn. zm.), zarzucił, że z chwilą prawomocności wymienionej wyżej decyzji przeznaczającej stare budynki powoda na rozbiórkę ustała odpowiedzialność pozwanego z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia tych budynków.Sąd Powiatowy uwzględnił częściowo powództwo wyrażając pogląd, że ze względu na termin wykonania decyzji przeznaczającej budynki powoda na rozbiórkę budynki te w chwili ich pożaru podlegały obowiązkowemu ubezpieczeniu.Sąd Wojewódzki, rozpoznając rewizję pozwanego, przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. do rozstrzygnięcia przytoczone w sentencji zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Jak to już wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 czerwca 1971 r. w sprawie III CZP 37/71, odpowiedzialność PZU z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia budynków ustaje z chwilą uprawomocnienia się decyzji wydziału budownictwa, urbanistyki i architektury prezydium powiatowej rady narodowej przeznaczającej budynek na rozbiórkę. Dzieje się tak jednak wtedy, gdy decyzja przeznaczająca budynek na rozbiórkę nie zastrzega terminu, w którym decyzja ta ma być wykonana. Jeżeli jednak decyzja taka ustala termin jej wykonania, to tym samym przesuwa termin rozbiórki budynku, a w konsekwencji także termin ustania ubezpieczenia - do terminu oznaczonego do wykonania decyzji. W takim wypadku chwilą przejścia budynku do kategorii wyłączonych od obowiązkowego ubezpieczenia stosownie do § 3 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 1957 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia budynków (Dz. U. Nr 52, poz. 254 z późn. zm.) jest chwila nadejścia terminu zastrzeżonego w decyzji organu administracji państwowej. Ustanie bowiem odpowiedzialności PZU z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia budynku w omawianym wypadku jest pewnego rodzaju presją zmierzającą do wymuszenia poddania się zarządzeniu organu państwowego przez rozebranie budynku. Nie można jej zatem stosować tam, gdzie nie ma jeszcze obowiązku rozebrania budynku.Taki sam skutek będzie miało uzależnienie wykonania decyzji przeznaczającej budynek na rozbiórkę od spełnienia się warunku.Z tych względów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.