III K 165/53

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Wojciecha R., osk. z art. 286 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 3 lutego 1953 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3, art. 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temuż Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Poznaniu na podstawie art. 3 k.p.k. umorzył postępowanie w sprawie Wojciecha R. uznając, iż w czynie zarzuconym oskarżonemu brak znamion przestępstwa przewidzianego w art. 286 § 1 k.k., ponieważ spółdzielnia prowadzona przez niego nie została wpisana do rejestru sądowego, a zatem nie uzyskała osobowości prawnej i w myśl art. 2 ustawy o spółdzielniach (w brzmieniu obwieszczenia Przewodniczącego PKPG z dn. 20.V.1950 r. Dz. U. Nr 25, poz. 232) za czynności dokonane w imieniu spółdzielni przed jej zarejestrowaniem odpowiadają solidarnie oskarżony i inni działający, nie podpadając pod przepis art. 46 m.k.k. określający pojęcie urzędnika.Prokurator Wojewódzki w Poznaniu zaskarżył powyższy wyrok wnosząc o jego uchylenie, skazanie oskarżonego Wojciecha R. z art. 286 § 1 k.k. i wymierzenie mu odpowiedniej kary.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Przepis art. 2 ustawy o spółdzielniach z dn. 29.X.1950 r. (Dz. U. Nr 25, poz. 232) dotyczy jedynie i wyłącznie odpowiedzialności cywilnej spółdzielni za jej zobowiązania wobec wierzycieli. Niewpisanie spółdzielni do rejestru sądowego powoduje solidarną odpowiedzialność działających z wyłączeniem odpowiedzialności spółdzielni, która nabywa osobowość prawną dopiero przez wpis.Natomiast za działanie przestępne na szkodę spółdzielni faktycznie istniejącej i prowadzącej od kilku lat działalność gospodarczą ponosi odpowiedzialność jej kierownik, gdyż decydującą w tym przypadku jest szkoda wyrządzona interesowi społecznemu. Art. 2 ustawy o spółdzielniach stanowi, że za czynności dokonane w imieniu spółdzielni przed zarejestrowaniem działający odpowiadają solidarnie. Tymczasem akt oskarżenia przeciwko Wojciechowi R. nie dotyczy czynności dokonanych w imieniu spółdzielni, wobec czego art. 2 ustawy o spółdzielniach nie wyłącza w tym przypadku stosowania art. 46 m.k.k.Sąd Wojewódzki umorzył sprawę, ponieważ uznał, iż funkcjonariusz spółdzielni nie wpisanej do rejestru sądowego nie może odpowiadać jak urzędnik. Pogląd ten jest niesłuszny. Ze względu na znaczenie spółdzielczości w rozwoju gospodarki, ustawodawca uznał funkcjonariuszy spółdzielni za urzędników. Urzędnikiem był więc i oskarżony w sprawie niniejszej. Jak wynika z ujawnionych na rozprawie dokumentów spółdzielnia ogrodnicza w S. istniała faktycznie od kilku lat, posiadała statut zatwierdzony przez walne zgromadzenie i przystąpiła do Związku Rewizyjnego Spółdzielni RP.Zaniedbanie wpisania tej spółdzielni do rejestru sądowego pociąga skutki cywilne, lecz nie pozbawia funkcjonariuszy tej spółdzielni charakteru urzędników i nie zwalnia ich od odpowiedzialności za ewentualnie popełnione przez nich przestępstwa.Wyrok Sądu Wojewódzkiego został przeto uchylony. Sąd Najwyższy nie orzekł sam merytorycznie w niniejszej sprawie, lecz przekazał ją Sądowi Wojewódzkiemu, by nie pozbawiać oskarżonego instancji sądowej, Sąd Wojewódzki bowiem sprawy merytorycznie nie osądził, lecz ją umorzył.