III K 173/56

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stefana S., osk. z art. 230 § 2 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora i oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 31 stycznia 1956 r., na podstawie art. 375 k.p.k. zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Poznaniu wyrokiem z dnia 31 stycznia 1956 r. uznał oskarżonego Stefana S. za winnego tego, że spowodował nieumyślnie śmierć Henryka N. przez to, że działając w zamiarze uszkodzenia ciała tego Henryka N, uderzył go orczykiem, trafiając w okolicę lewego ciemienia, wskutek czego Henryk N. doznał pęknięcia czaszki i krwawego wylewu do mózgu i w następstwie tych obrażeń zmarł i z mocy art. 230 § 2 k.k. skazał go na pięć lat więzienia.Od tego wyroku wnieśli rewizję Prokurator i oskarżony.Rewizja Prokuratora zarzuca: błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku w szczególności niesłuszne uznanie, że oskarżony Stefan S. uderzając Henryka N. orczykiem w głowę nie przewidywał i nie godził się z możliwością pozbawienia go życia, w konkluzji wnosi o uchylenie wyroku i uznanie oskarżonego Stefana S. za winnego przestępstwa z art. 225 § 1 k.k. i wymierzenie mu za ten czyn stosownej kary.Konkluzję rewizji Prokurator na rozprawie zmienił w ten sposób, że domagał się uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania, nie podtrzymując również wywodów rewizji, że zabranie przez oskarżonego z pola orczyka, zejście z drogi około 10 metrów w kierunku Henryka N. oraz wypowiedź oskarżonego po zadaniu uderzenia, "masz co chciałeś" dowodzą, iż oskarżony działał z zamiarem ewentualnym zabójstwa.Rewizja oskarżonego zarzuca:1)naruszenie prawa materialnego przez zastosowanie błędnej kwalifikacji prawnej czynu z art. 230 § 2 k.k. zamiast z art. 230 § 1 k.k. i pominięcie przesłanek wynikających z przepisu art. 21 k.k.2)obrazę prawa procesowego w szczególności a) art. 8 k.p.k. w zw. z art. 54 k.k. przez pominięcie okoliczności przemawiających za oskarżonym, b) art. 320 k.p.k. przez nieuwzględnienie całokształtu okoliczności ujawnionych w procesie,3)niezgodną z zebranym w sprawie materiałem ocenę stanu faktycznego,4)rażąco wysoki wymiar kary.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Zarzuty obu rewizji nie są zasadne. W materiałach sprawy brak jest jakichkolwiek przesłanek do przyjęcia, że oskarżony w związku ze sporem o miedzę z Henrykiem N. powziął zamiar zabójstwa tego ostatniego. Obrona oskarżonego, że wracając z pola (które bronował) do domu zabrał ze sobą orczyk dlatego, aby nie został mu ukradziony, nie została odparta wynikami przewodu sądowego. W oparciu o zeznania świadków Stanisława Z. i Bolesława B. Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił, iż między oskarżonym a Henrykiem N. doszło do ponownej sprzeczki właśnie w tym czasie, gdy oskarżony, po dokonaniu pracy w polu, przechodził drogą obok pola Henryka N., przy czym po dłuższej wymianie wzajemnych wyzwisk Henryk N. rzucił lejce i dzierżąc w ręku biczysko trzymane za cieńszy koniec, szybkim krokiem podszedł w stronę oskarżonego i wówczas oskarżony zamachnął się orczykiem i trafił Henryka N. w głowę; oskarżony wyjaśnił przy tym, że chciał uderzyć w ramię, a uderzył w głowę jedynie dlatego, że Henryk N. uchylił się. Ta obrona również nie została odparta, a przeciwnie z umiejscowienia rany na głowie denata (na granicy kości potylicowej i ciemieniowej) należy wnosić, że uderzenie nastąpiło w czasie skłonu głowy przez denata. Analizując ten stan faktyczny Sąd Wojewódzki trafnie przyjął, że oskarżony miał bezpośredni zamiar zadania uszkodzenia ciała (uderzenia ciężkim orczykiem w ramię), lecz nie chciał wyniku śmiertelnego. Skutek taki nie jest koniecznym następstwem przy tego rodzaju działaniu. Jednak oskarżony powinien był przewidzieć, że uderzenie tak niebezpiecznym narzędziem w okolicy ramienia może spowodować skutek śmiertelny, bądź to wskutek niewłaściwego wymierzenia ciosu, bądź to wskutek zmiany pozycji przez Henryka N., który był w ruchu. Strona przedmiotowa przestępstwa z art. 230 § 2 k.k. polega na tym, że między czynem sprawcy, a wynikiem śmiertelnym istnieje związek przyczynowy, strona podmiotowa zaś polega na tym, że działanie sprawcy było objęte jego winą umyślną, a skutek śmiertelny tylko winą nieumyślną. W danej sprawie zostały wyczerpane tak elementy podmiotowe jak i przedmiotowe przestępstwa z art. 230 § 2 k.k. i słusznie Sąd Wojewódzki zastosował kwalifikację prawną z tego przepisu.Niewątpliwym jest, że oskarżony uderzył Henryka N. wtedy orczykiem, gdy Henryk N. zbliżał się do niego z biczyskiem w ręku i czuł się zagrożony. Pomiędzy rodzajem i sposobem napadu i sposobem obrony musi zachodzić pewien stosunek. Zagrożony laską czy biczyskiem nie jest uprawniony do zabicia uderzającego. Oskarżony zdawał sobie sprawę z dysproporcji skutków jakie może wywołać uderzenie biczyskiem a ciężkim i okutym orczykiem.Wymierzonej oskarżonemu kary nie można uznać za rażąco niewspółmierną, jeśli się uwzględni sposób działania oskarżonego oraz fakt, że na tle sporu majątkowego (spór o miedzę graniczną) poniósł śmierć człowiek. Przytoczone w rewizji okoliczności łagodzące zostały w dostatecznej mierze uwzględnione przez Sąd Wojewódzki przez wymierzenie kary w średnim wymiarze sankcji karnej przewidzianej za przestępstwo z art. 230 § 2 k.k.Z tych powodów należało orzec jak w sentencji wyroku.