III PRN 86/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski (sprawozdawca). Sędziowie: S. Rejman, K. Piasecki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Stanisława D. przeciwko Centrali Handlowej Przemysłu Muzycznego w W. o zapłatę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 7 lipca 1969 r.oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktycznePowód najpierw przed Zakładową Komisją Rozjemczą, a następnie przed Sądem dochodził dopuszczenia go do pracy oraz wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy.Sąd Powiatowy dopuścił powoda do pracy u pozwanej oraz zasądził na jego rzecz od pozwanej 9.180 zł z odsetkami, oddalając zarazem powództwo w pozostałej części.Sąd Powiatowy ustalił, że powód zawarł z pozwaną umowę o pracę na okres próbny od 1.IV.1968 r. do 30.VI.1968 r. na stanowisko pracownika umysłowego. W dniu 15 czerwca 1968 r. strona pozwana doręczyła powodowi wypowiedzenie umowy o pracę, z tym zastrzeżeniem, że stosunek pracy ulega rozwiązaniu w dniu 30 czerwca 1968 r.Zdaniem Sądu Powiatowego wypowiedzenie to jest sprzeczne z przepisem art. 25 rozporz. o umowie o pracę pracowników umysłowych, ponieważ spełnia jedynie warunek zachowaniA 14-dniowego okresu wypowiedzenia, natomiast nie spełnia drugiego warunku, że wypowiedzenie w okresie próbnym może nastąpić jedynie na dzień 1. lub 16. miesiąca w okresie próbnym. W tym wypadku dzień 1 lipca jest już poza okresem próbnym.Powyższy wyrok zaskarżyły obie strony, mianowicie: strona pozwana - z wnioskiem o zmianę wyroku i o całkowite oddalenie powództwa, powód zaś - z wnioskiem o zmianę części wyroku oddalającej powództwo i o zasądzenie wynagrodzenia za cały czas pozostawania powoda bez pracy.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 7 lipca 1969 r. zmienił zaskarżony wyrok w części zasądzającej powództwo i powództwo to oddalił oraz oddalił rewizję powoda.Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu swego wyroku powołał uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7.II.1959 r. I CO 33/58 (OSN 1959 r., z. IV, poz. 94) i wcześniejsze orzeczenie SN z dnia 4.VI.1957 r. I CR 596/57 (OSN 1958 r., z. 3, poz. 74) i uznał, że wyrok zapadł z pogwałceniem art. 25 pkt 1 rozp. o umowie o pracę prac. umysł., powództwo zaś powinno ulec oddaleniu, nie wyjaśniając jednak bliżej, dlaczego.Minister Sprawiedliwości złożył w dniu 20 października 1969 r. rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego, zarzucając rażące naruszenie art. 25 pkt 1 i 4 rozp. z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę prac. umysł. oraz art. 390 § 1 k.p.c. i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w części zmieniającej wyrok Sądu Powiatowego i oddalającej powództwo o kwotę 9.180 zł z odsetkami i o oddalenie w tej części rewizji pozwanej.Minister Sprawiedliwości wywodzi, że w sprawie tej istotne było zagadnienie, jak należy interpretować przepis art. 25 ust. 1 rozp. w zakresie terminu, w którym ma nastąpić rozwiązanie umowy o pracę w okresie próbnym.Skarżąca zarzuca, że z cytowanego orzeczenia SN z dnia 4.VI.1957 r. wcale nie wynika wniosek wyprowadzony przez Sąd Wojewódzki. Zagadnienie było sporne w literaturze, a w orzecznictwie Sądu Najwyższego nie było ono pierwszoplanowo rozpoznawane. Niemniej jednak w uzasadnieniu cytowanego orzeczenia SN z dnia 4.IV.1957 r. Sąd Najwyższy dał wyraz poglądowi, że 14-dniowy termin wypowiedzenia powinien się kończyć 1. lub 16. miesiąca. W związku z tym należy zdaniem skarżącego przyjąć, że strona pozwana w niniejszym wypadku nie mogła już w dniu 15.VI. dokonać wypowiedzenia w okresie próbnym i obowiązywał ją termin 3-miesięczny. Powodowi jednak nie przysługuje roszczenie o dopuszczenie go do pracy, a tylko o wynagrodzenie za okres 3 miesięcy, z upływem których mogło nastąpić rozwiązanie umowy na skutek czynności strony pozwanej.Rewizja nadzwyczajna jest nieuzasadniona. Zaskarżone orzeczenie nie narusza rażąco przepisów prawa ani interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Wymienione w art. 25 pkt 1 rozporządzenie o umowie o pracę pracowników umysłowych - jako terminy rozwiązania umowy o pracę w okresie próbnym - dni "pierwszego lub szesnastego miesiąca kalendarzowego" należy rozumieć jako pierwsze dni po rozwiązaniu umowy, a nie jako ostatnie dni okresu wypowiedzenia.Zagadnienie, jak należy rozumieć terminy rozwiązania umowy o pracę w okresie próbnym - o czym wspomina skarżący w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej - sporne jest w literaturze, Sąd Najwyższy zaś nie zajmował się tym zagadnieniem pierwszoplanowo. Cytowane w rewizji nadzwyczajnej orzeczenie SN z dnia 4 czerwca 1957 r. I CR 596/57 - jedyne, jakie porusza to zagadnienie - dotyczyło sprawy, w której zagadnienie to nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu.Sąd Najwyższy w obecnym składzie nie podziela poglądu wyrażonego w cytowanym orzeczeniu.Jakkolwiek wykładnia gramatyczna mogłaby prowadzić do wniosku, że wymienione w cytowanym przepisie dni pierwszy i szesnasty miesiąca to dni końcowe okresu wypowiedzenia, to jednak także przy wykładni gramatycznej mogą się nasuwać co do tego wątpliwości. Wyrażenie bowiem, że umowa rozwiązuje się pierwszego, może być rozumiana zarówno tak, że umowa jest w tym dniu rozwiązana, jak również tak, że dopiero w tym dniu będzie rozwiązana. Trzeba więc stwierdzić, że przepis ten nie całkiem ściśle określa termin rozwiązania umowy. Gdyby natomiast zastanowić się, jak takie wyrażenie rozumiane jest w mowie potocznej, to należy dojść do przekonania, że gdy o kimś mówi się, iż wypowiedziano mu pracę na pierwszego, to rozumiane to jest w ten sposób, że osoba ta pierwszego już nie będzie pracować. Tak też niewątpliwie rozumiał to ustawodawca.Skarżący w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej powołuje się na to, że ustawodawca zarówno w tym rozporządzeniu jak i w rozporządzeniu o umowie o pracę robotników wszędzie wskazuje jako koniec okresu trwania umowy czy wypowiedzenia dzień, który należy jeszcze do tego okresu, co ma uzasadniać pogląd, że także w omawianym wypadku chodzi o dni, które należą jeszcze do okresu wypowiedzenia. Argument ten może jednak przemawiać - i zdaniem Sądu Najwyższego w obecnym składzie właśnie przemawia za odmienną wykładnią.Okoliczność, że ustawodawca we wszystkich innych wypadkach określa koniec okresu wypowiedzenia na dzień uwzględniający zwyczaj, przemawia raczej za tym, że również w okresie próbnym stosuje tę zasadę. Nie można bowiem imputować ustawodawcy, że w okresie próbnym chciał wprowadzić niezgodne z życiem wypowiadanie na dzień nietypowy dla rozwiązania umowy o pracę w drodze wypowiedzenia. Ustawodawca, ograniczając możliwość wypowiedzenia na jakikolwiek termin, uczynił to oczywiście dlatego, żeby zapobiec takim sytuacjom, w których okres wypowiedzenia kończył by się w dni przypadkowe. Chodziło o to, żeby w okresie próbnym okres wypowiedzenia, jakkolwiek krótszy, przypadł na koniec, a przynajmniej na połowę miesiąca, tak aby pracownik miał możność rozpocząć pracę w następnym zakładzie z początkiem miesiąca, a przynajmniej z początkiem drugiej połowy miesiąca.Wszystkie takie ograniczenia mogą zmierzać do uproszczenia sprawy i do ochrony pracowników. Nie można jednak znaleźć żadnego powodu, dla którego byłoby celowe wprowadzenie tak nietypowego zakończenia pracy koniecznie w dniu pierwszym lub szesnastym miesiąca. Przeciwnie, stwarza to tę niedogodność dla pracownika, że może on rozpocząć pracę dopiero 2. danego miesiąca zamiast pierwszego oraz że prócz miesięcznego wynagrodzenia ma jeszcze otrzymać wynagrodzenie za jeden dzień następnego bądź też że zamiast półmiesięcznego wynagrodzenia ma otrzymać półmiesięczne i jeszcze za jeden dzień.Te wszystkie względy przemawiają za wykładnią, że umowę o pracę w okresie próbnym może rozwiązać z pracownikiem umysłowym tylko na koniec miesiąca lub na koniec połowy miesiąca (na piętnastego), na skutek czego w dniach pierwszym bądź szesnastym będzie już ona rozwiązana.Skoro w niniejszej sprawie koniec okresu próbnego przypadł na 30 czerwca, a wypowiedzenie zostało dokonane w dniu 15 czerwca, to zostały zachowane warunki wymienione w art. 25 ust. 1 rozporządzenia o umowie o pracę pracowników umysłowych, a mianowicie 14-dniowy okres wypowiedzenia oraz rozwiązania umowy z dniem pierwszego następnego miesiąca jako dniem, w którym umowa już jest rozwiązana.Wyrok Sądu Wojewódzkiego okazał się więc zgodny z prawem, jakkolwiek nie dość jasno uzasadniony.Z tych powodów należało w myśl art. 421 § 1 k.p.c. oddalić rewizję nadzwyczajną.