III SW 5/05

Postanowienie z dnia 18 maja 2005 r. III SW 5/05 Pozyskiwanie środków finansowych przez komitet wyborczy po dniu wy-borów jest zabronione bez względu na cel, na jaki komitet je wydatkuje (art. 110 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. Nr 46, poz. 499 ze zm.). Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk, Beata Gudowska, Zbigniew Hajn (sprawozdawca), Roman Kuczyński, Jerzy Kuźniar, Zbigniew Myszka. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2005 r. sprawy ze skargi Komitetu Wyborczego Socjaldemokracja Polska na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej w przedmiocie odrzucenia sprawozdania finanso-wego. o d d a l i ł skargę. U z a s a d n i e n i e Państwowa Komisja Wyborcza uchwałą z 21 marca 2005 r. w sprawie spra-wozdania wyborczego Komitetu Wyborczego Socjaldemokracja Polska z wyborów uzupełniających do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w województwie śląskim w okręgu wyborczym nr 30 odrzuciła sprawozdanie wyborcze Komitetu Wyborczego Socjaldemokracja Polska o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych tego Komitetu z wyborów uzupełniających do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonych 12 września 2004 r., z powodu naruszenia art. 110 ust. 4 pkt 1 oraz art. 111 ust. 1 ustawy z 12 kwietnia 2001 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. 2001 Nr 46, poz. 499 ze zm. (dalej jako: „Ordynacja wyborcza”). 2 W uzasadnieniu uchwały Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że Ko-mitet Wyborczy Socjaldemokracja Polska w okręgu wyborczym nr 30 wykazał w sprawozdaniu przychody/wpływy w wysokości 29.221,25 zł, które były gromadzone na rachunku bankowym [...] w Banku [...] Oddział w W. W ramach tych środków kwota 7.220,00 zł. pochodziła, zgodnie z art. 111 ust. 1 Ordynacji wyborczej, z ra-chunku Funduszu Wyborczego Socjaldemokracji Polskiej [...]. Ponadto na rachunek bankowy komitetu wpłynęły 27 sierpnia 2004 r. dwie wpłaty w łącznej wysokości 22.000,00 zł., pochodzące z rachunku [...], należącego do partii Socjaldemokracja Polska, niebędącego jednak rachunkiem Funduszu Wyborczego. Środki te zostały przyjęte i wykorzystane przez Komitet na kampanię wyborczą. Stanowi to naruszenie art. 111 ust. 1 Ordynacji wyborczej, na podstawie którego środki finansowe komitetu wyborczego partii politycznej mogą pochodzić jedynie z Funduszu Wyborczego tej partii, tworzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o par-tiach politycznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 857 ze zm.). Ponadto dwie wpłaty pochodzące z Funduszu Wyborczego Socjaldemokracji Polskiej dokonane zostały w następujących terminach: a) kwota 180,00 zł, 8 grudnia 2004 r. (Wb 15), b) kwota 40,00 zł., w dniu 9 grudnia 2004 r. (Wb 16), co znajduje potwierdzenie w wyciągach bankowych z konta. Przyjęcie tych środków przez Komi-tet Wyborczy Socjaldemokracja Polska stanowi naruszenie art. 110. ust. 4 pkt 1 Or-dynacji wyborczej, albowiem zabronione jest pozyskiwanie przez komitet wyborczy środków finansowych po dniu wyborów, tj. po dniu 12 września 2004 r. W skardze na powyższą uchwałę pełnomocnik finansowy Komitetu Wybor-czego Socjaldemokracja Polska wniósł o jej uchylenie. Odnośnie do naruszenia art. 110 ust. 4 pkt 1 Ordynacji wyborczej pełnomocnik wskazał, że kwota 180 zł, przeka-zana z rachunku Funduszu Wyborczego SDPL w dniu 8 grudnia 2004 r., nie została przyjęta przez Komitet Wyborczy SDPL i została zwrócona 17 grudnia 2004 r. na rachunek Funduszu Wyborczego SDPL wraz z saldem rachunku Okręgu 30 w wyso-kości 3,32 zł. Natomiast kwota 40 zł, przekazana z rachunku Funduszu Wyborczego SDPL 9 grudnia 2004 r., przeznaczona była i została wykorzystana na pokrycie kosztów bankowych za listopad i grudzień 2004 r., a nie na kampanię wyborczą w ścisłym tego słowa znaczeniu. Natomiast w kwestii naruszenia art. 111 ust. 1 Ordy-nacji wyborczej pełnomocnik stwierdził, że wpłata 22.000 zł na rachunek Komitetu Wyborczego Okręgu nr 30 w dniu 27 sierpnia 2005 r. z rachunku bieżącego SDPL (a nie z rachunku Funduszu Wyborczego SDPL) była błędem technicznym, który wy- 3 stąpił w początkowym okresie posługiwania się internetowym systemem przelewów banku BPH SA. Błąd ten został naprawiony w dniu 30 sierpnia 2005 r. poprzez doko-nanie przelewu tej kwoty z rachunku Funduszu Wyborczego SDPL na rachunek bieżący SDPL. Fakty te zostały opisane w raporcie z badania sprawozdania wybor-czego okręgu nr 30 (pkt 3.3, str. 5), a w rozdziale 5.1 Podsumowanie naruszeń przez Komitet Wyborczy przepisów ustawy Ordynacja wyborcza". Autorzy raportu nie wy-mienili tego błędu jako naruszenia przepisów Ordynacji. Raport sporządzony został przez FTW A. Spółki z o.o. na zlecenie Państwowej Komisji Wyborczej w trybie przewidzianym w art. 122 ust. 3 Ordynacji wyborczej. Skarżący podniósł również, że mimo różnicy zdań pomiędzy autorami raportu i sprawozdania wyborczego a Pań-stwową Komisją Wyborczą co do zakresu wykroczeń, ta ostatnia nie zastosowała się do art. 122 ust. 1 Ordynacji nakazującego jej wezwanie komitetu wyborczego do usunięcia wad sprawozdania lub udzielenia wyjaśnień. W odpowiedzi na skargę Państwowa Komisja wyborcza podtrzymała stanowi-sko wyrażone w zaskarżonej uchwale. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga jest w całości nieuzasadniona. Przepis art. 110 ust. 4 pkt 1 Ordynacji wyborczej stanowi, że zabrania się pozyskiwania środków przez komitet wyborczy po dniu wyborów. Sformułowanie „zabrania się" wskazuje na bezwzględnie obowiązu-jący charakter tego przepisu. W związku z tym żadne okoliczności nie uzasadniają wyjątku od regulacji w nim zawartej, ponieważ ustawa takich wyjątków nie przewidu-je, a w razie naruszenia tego przepisu przez komitet wyborczy Państwowa Komisja Wyborcza jest obowiązana do odrzucenia sprawozdania wyborczego, niezależnie od przyczyn naruszenia (zob. postanowienie siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2002 r., III SW 4/02, OSNP 2003 nr 4, poz. 81). Nie budzi wątpliwości, że kwoty 180 zł i 40 zł zostały pozyskane przez Komitet wyborczy odpowiednio 8 i 9 grudnia 2004 r., a zatem po dniu wyborów. Wyjaśnienie skarżącego (dotyczące zwrotu 180 zł) nie jest przekonujące. Wynika z niego, że 17 grudnia 2004 r. kwota ta została zwrócona na rachunek Funduszu Wyborczego SDPL wraz z saldem rachun-ku Okręgu 30 w wysokości 3,32 zł. Wynika stąd, że wpłata ta wiązała się z zamknię-ciem rachunku w tej dacie i przelaniem na Fundusz Wyborczy SDPL zgromadzonych na nim środków finansowych. W tej sytuacji uznanie, że obejmowała ona również 4 nieprawidłowo pobrane środki w wysokości 180 zł opierałoby się jedynie na oświad-czeniu pełnomocnika finansowego złożonym ex post, w skardze na uchwałę Pań-stwowej Komisji Wyborczej, odrzucającą sprawozdanie. W okolicznościach niniejszej sprawy wiarygodność temu oświadczeniu nadałby np. niezwłoczny zwrot nieprawi-dłowo pozyskanych środków z zaznaczeniem na dowodzie przelewu tytułu wpłaty, co nie miało jednak miejsca. Również wyjaśnienie dotyczące kwoty 40 zł nie podważa zarzutu naruszenia przez Komitet Wyborczy art. 110 ust. 4 pkt 1 Ordynacji Wybor-czej. Kwota ta została pozyskana po dacie wyborów i zużyta. Nie ma znaczenia, czy została ona wydatkowana na kampanię wyborczą w ścisłym tego słowa znaczeniu, czy też na inne cele, np. na pokrycie kosztów bankowych. Należy bowiem stwierdzić, że w świetle kategorycznego brzmienia rozważanego przepisu pozyskiwanie środ-ków finansowych przez komitet wyborczy po dniu wyborów jest zabronione bez względu na cel, na który komitet je wydatkuje. Zgodnie z art. 111 ust. 1 Ordynacji wyborczej środki finansowe komitetu wy-borczego partii politycznej mogą pochodzić jedynie z Funduszu Wyborczego tej partii tworzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (Dz.U. Nr 98, poz. 604 ze zm.). Z kolei art. 122 ust 1 pkt 3 lit. d Ordyna-cji wyborczej stanowi, że Państwowa Komisja Wyborcza, w terminie 4 miesięcy od dnia złożenia sprawozdania wyborczego odrzuca sprawozdanie w wypadku przyjęcia przez komitet wyborczy partii politycznej środków finansowych pochodzących z inne-go źródła niż Fundusz Wyborczy tej partii. Nie ulega wątpliwości, że wpłaty na rachunek bankowy Komitetu, dokonane 27 sierpnia 2004 r. w łącznej wysokości 22.000 zł, wpłynęły z rachunku bieżącego (głównego) Socjaldemokracji Polskiej, a nie z rachunku jej Funduszu Wyborczego. Środki te nie zostały zwrócone darczyńcy przez Komitet Wyborczy, lecz zostały przyjęte i wykorzystane na kampanię wyborczą Komitetu. Skarżący twierdzi, że wy-żej opisana wpłata z 27 sierpnia 2005 r. została dokonana wskutek błędu technicz-nego, „który wystąpił w początkowym okresie posługiwania się internetowym syste-mem przelewów Banku [...] SA” oraz dodaje, że błąd ten został naprawiony 30 sierp-nia 2005 r. poprzez dokonanie przelewu tej kwoty (a raczej jak należy przyjąć, jej równowartości) z rachunku Funduszu Wyborczego SDPL na rachunek bieżący SDPL. Twierdzenia te są jednak gołosłowne. Pełnomocnik finansowy nie podjął na-wet próby uwiarygodnienia swych twierdzeń, np. przez wyjaśnienie na czym polegał podnoszony przez niego błąd techniczny. Ponadto, nawet gdyby założyć ich praw- 5 dziwość, to i tak nie uchyliłoby to naruszenia art. 111 ust. 1 Ordynacji wyborczej oraz nie wyłączyło skutku tego naruszenia określonego w art. 122 ust 1 pkt 3d tej ustawy, skoro Komitet nie tylko przyjął tę kwotę, lecz wykorzystał ją na kampanię wyborczą. Działaniem potwierdzającym omyłkowe przekazanie (i przyjęcie przez Komitet) środ-ków z rachunku bieżącego partii na rachunek Komitetu byłby np. niezwłoczny i udo-kumentowany zwrot tej kwoty po stwierdzeniu omyłki. Takiego działania Komitet nie podjął. W tej sytuacji przekonujące jest wyjaśnienie Państwowej Komisji Wyborczej, iż pomimo niezakwestionowania w Raporcie z badania sprawozdania wyborczego Ko-mitetu, sporządzonym przez biegłego rewidenta, wpłaty kwoty 22.000 zł, naruszenia art. 110 ust. 4 pkt 1 oraz art. 111 ust. 1 Ordynacji wyborczej zostały udokumentowa-ne w wystarczającym stopniu. W związku z tym niewezwanie Komitetu do udzielenia Komisji wyjaśnień co do treści sprawozdania w trybie art. 122 ust 2 tej ustawy nie może być ocenione jako naruszenie tego przepisu. Z powyższych względów Sąd Najwyższy, stosownie do art. 123 ust. 2 ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. - Ordynacja wyborcza do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej i Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, orzekł jak w sentencji. ========================================