III URN 2/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski. Sędziowie: W. Glabisz, Z. Stypułkowska, A. Szczurzewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi Franciszka S., podjętej po jego zgonie przez wdowę Jadwigę S., przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. o dodatek do renty, na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa SN od wyroku Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 grudnia 1968 r. IV TR 869/68,uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę rewizyjną Franciszka S. od wyroku Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 11 października 1967 r.Uzasadnienie faktyczneZakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. decyzją z dnia 25.IV.1967 r., zatwierdzoną orzeczeniem Rady Narodowej z dnia 20.VII.1967 r., wstrzymał Franciszkowi S. wypłatę dodatku do renty na żonę Jadwigę z powodu posiadania przez nią gospodarstwa rolnego. Jednocześnie decyzją tą organ rentowy wezwał Franciszka S. do zwrotu pobranego dodatku w okresie od 3.VIII. 1959 r. do 4.VI.1967 r. w łącznej kwocie 2.780 zł.Orzeczenie Rady Narodowej oraz decyzję organu rentowego zatwierdził Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych w P. wyrokiem z dnia 11 października 1967 r.Według poczynionych w tym wyroku ustaleń Franciszek S. pobierał rentę inwalidzką w wymiarze III grupy inwalidów. Jego żona Jadwiga S. otrzymała w 1954 r. w drodze darowizny gospodarstwo rolne o rocznej szacunkowej przychodowości w kwocie 13.920 zł. Gospodarstwo to stanowi jej odrębny majątek. Z tych przyczyn oraz opierając się na przepisach art. 55 ust. 1 pkt 2 dekretu o p.z.e. oraz na przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24.VI.1958 r. (Dz. U. Nr 42, poz. 200) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17.XI.1959 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 379) Okręgowy Sąd uznał, że Franciszkowi S. nie przysługiwał dodatek do renty na żonę.Na skutek rewizji Franciszka S. Trybunał Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 10.XII.1968 r. zmienił wyrok Okręgowego Sądu w ten sposób, że Franciszek S. obowiązany jest do zwrotu pobranego dodatku do renty dla żony Jadwigi S. tylko za okres od 3.VIII.1959 r. do 31.XII.1964 r.Zdaniem Trybunału skarżący nie był uprawniony do pobrania dodatku do renty dla żony jedynie w okresie do dnia 31.XII.1964 r. Natomiast po tej dacie był on uprawniony do pobierania tego dodatku, gdyż zgodnie z art. 32 k.r.o., obowiązującego od dnia 1.I.1965 r., za dorobek wspólny uważa się także dochody uzyskiwane z odrębnego majątku każdego z małżonków. Przypadająca zaś na żonę skarżącego połowa dochodu z gospodarstwa rolnego w kwocie 6.960 zł nie stanowi w myśl przepisu § 3 rozp. Rady Ministrów z dnia 24.VI.1958 r. (Dz. U. Nr 42, poz. 200 z późniejszymi zmianami) przeszkody do przyznania i pobierania dodatku do renty na żonę.W rewizji nadzwyczajnej Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku Trybunału Ubezpieczeń Społecznych i oddalenie skargi rewizyjnej Franciszka S. od wyroku Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 11.X.1967 r.W dniu 2.VII.1969 r. Franciszek S. zmarł i postępowanie podjęła jego żona Jadwiga S.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zawartym w rewizji nadzwyczajnej zarzutom i wywodom nie można odmówić słuszności. W szczególności słuszny jest zarzut, że zaskarżonym wyrok Trybunału zapadł z naruszeniem art. 55 dekretu o p.z.e. oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24.VI.1958 r. (Dz. U. Nr 42, poz. 200 z późniejszymi zmianami) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17.XI.1959 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 379). Zgodnie z tymi przepisami dodatek do renty dla żony przysługuje tylko wówczas, gdy nie pracuje ona zarobkowo i pozostaje na całkowitym utrzymaniu rencisty. Według zaś uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21.VI.1965 r. III PO 25/64 (OSNCP z 1965 r. nr 11, poz. 181) "rencista nie ma prawa do dodatku do renty dla żony, jeżeli osiąga ona dochód określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24.VI.1958 r. w sprawie warunków, w jakich uważa się rodziców i męża za pozostałych na utrzymaniu pracownika (Dz. U. Nr 42, poz. 200)".Zaznaczyć przy tym należy, że za dochód, o którym mowa w sentencji tej uchwały, uważa się nie tylko dochód w określonej kwocie pieniężnej, ale także m.in. dochód z gospodarstwa rolnego o określonej rocznej przychodowości szacunkowej bez względu na wysokość faktycznego dochodu z tego gospodarstwa, co zresztą wyraźnie wynika z treścią przepisu § 3 ust. 1 pkt 2 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24.VI.1958 r. Oznacza to więc, że decydującą przesłanką dla oceny uprawnień do dodatku do renty dla żony rencisty, która jest właścicielką, posiadaczką lub użytkowniczką gospodarstwa rolnego, stanowi wysokość rocznego przychodu szacunkowego tego gospodarstwa ustalonego dla wymiaru podatku gruntowego bez względu na wysokości faktycznego dochodu uzyskiwanego z tego gospodarstwa oraz bez względu na to, kto z tego dochodu rzeczywiście korzysta.W świetle powołanych wyżej przepisów, dla oceny uprawnień żony rencisty do dodatku do renty bez znaczenia jest także okoliczność, że w myśl art. 32 k.r.o. dochód uzyskiwany z majątku odrębnego każdego z małżonków stanowi dorobek małżonków, a zwłaszcza że zgodnie z art. 33 pkt 2 tego kodeksu gospodarstwo rolne uzyskane w drodze darowizny stanowi wyłączną własność małżonka obdarowanego.Skoro więc jest niesporne, że gospodarstwo rolne stanowiło wyłączną własność Jadwigi S., a roczny szacunkowy przychód z tego gospodarstwa przekraczał kwotę określoną w § 3 ust. 1 pkt 2 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24.VI.1958 r. (z późniejszymi zmianami), to skarżący nie był uprawniony do pobierania dodatku do renty dla żony Jadwigi S. także po 31.XII.1964 r.Z powyższych względów należało na podstawie art. 422 § 1 w związku z art. 421 § 2 in fine k.p.c. orzec jak w sentencji.