III URN 44/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca). Sędziowie SN: Z. Świeboda, A. Szczurzewski.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Generalnego, E. Oborskiego, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Jerzego Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o podwyższenie renty inwalidzkiej, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 22 kwietnia 1980 r.uchylił zaskarżony wyrok i poprzedzające go orzeczenie Rady Nadzorczej Oddziału Ubezpieczeń Społecznych w Chorzowie z dnia 26.XI.1980 r. nr RN 128-800/80 oraz zmienił decyzję Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Chorzowie z dnia 2.I.1980 r. nr P-2341/42/15 w ten sposób, że renta wypadkowa obliczona od półtorakrotnej wysokości zarobków wnioskodawcy z ostatnich 12 miesięcy zatrudnienia przysługuje od dnia 9.VII.1977 r.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca ur. 22.VII.1951 r. uległ w dniu 12.VII.1972 r. wypadkowi przy pracy, w związku z którym zaliczony został do III grupy inwalidów i od dnia 11.I.1973 r. na mocy decyzji organu rentowego pobiera rentę wypadkową.Po wejściu w życie ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1975 r. w sprawie podstawy wymiaru renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, świadczeń dla pracowników, którzy ulegli wypadkowi w szczególnych okolicznościach, oraz świadczeń dla osób nie będących pracownikami (Dz. U. Nr 33, poz. 179) organ rentowy zaniedbał przeliczenia z urzędu renty pobieranej przez wnioskodawcę, który uległ wypadkowi w wieku poniżej 25 lat, a zatem przysługiwała mu renta według podstawy wymiaru od półtorakrotnej wysokości wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy zatrudnienia.Przeliczenia takiego organ rentowy dokonał dopiero decyzją z dnia 2.I.1980 r. nr P-234132/15, przy czym przyznał wnioskodawcy podwyższone świadczenie od 24.VII.1979 r., tj. za okres 3 miesięcy wstecz od daty złożenia przez niego wniosku.Rada Nadzorcza decyzję tę zatwierdziła, a Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie wnioskodawcy.Zdaniem wszystkich wymienionych organów, otrzymywana przez wnioskodawcę od 11.I.1973 r. inwalidzka renta wypadkowa mogła być podwyższona tylko na jego wniosek i na okres nie dłuższy niż 3 miesiące wstecz od daty złożenia wniosku.Wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL, zarzucając rażące naruszenie przepisów art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105) oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1975 r. w sprawie podstawy wymiaru renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, świadczeń dla pracowników, którzy ulegli wypadkowi w szczególnych okolicznościach, oraz świadczeń dla osób nie będących pracownikami (Dz. U. Nr 33, poz. 179). Skarżący wnosi o uchylenie wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i poprzedzającego go orzeczenia Rady Nadzorczej oraz o zmianę decyzji organu rentowego w ten sposób, iż renta wypadkowa obliczona od półtorakrotnej wysokości zarobków wnioskodawcy z ostatnich 12 miesięcy zatrudnienia przysługuje od dnia 9.VII.1977 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak trafnie podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, wyrok Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzające go orzeczenie Rady Nadzorczej i decyzja organu rentowego zapadły z rażącym naruszeniem art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r., z którego jednoznacznie wynika, że organ rentowy ma obowiązek z urzędu podwyższyć renty inwalidzkie przyznane na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 3, poz. 8). Organ rentowy powinien był zatem z urzędu podwyższyć wnioskodawcy inwalidzką rentę wypadkową według podstawy wymiaru określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1975 r., tj. od półtorakrotnej wysokości zarobków z ostatnich 12 miesięcy zatrudnienia, nie czekając aż uprawniony rencista wystąpi ze stosownym wnioskiem. Obowiązek podwyższenia z urzędu rent inwalidzkich przyznanych na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 3, poz. 8) wynika w sposób wyraźny z brzmienia ust. 1 art. 49 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105), a powyższą zasadę potwierdza sformułowanie ust. 3 art. 49, który - w odróżnieniu od ust. 1 art. 49 - wznowienie wypłaty zawieszonych świadczeń przewidzianych w tymże ust. 3 art. 49 uzależnia od złożenia wniosku przez zainteresowane osoby. Odmienny pogląd zaskarżonego wyroku należy uznać za wadliwy.W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że przepis art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105) nakłada na organ rentowy obowiązek wydania z urzędu decyzji o podwyższeniu renty wypadkowej przyznanej na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. (Dz. U. Nr 3, poz. 8). Brak podwyższenia z urzędu takiej renty należy traktować jako błąd organu rentowego.Mając na uwadze treść art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, który ogranicza możliwość przyznania świadczenia za okres dłuższy niż 3 lata wstecz od dnia wniesienia podania o złożenie rewizji nadzwyczajnej, wnioskodawcy należy przyznać prawo do renty wypadkowej obliczonej od półtorakrotnej wysokości wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy zatrudnienia od 9.VII.1977 r. (podanie nadane zostało w urzędzie pocztowym w dniu 9.VII.1980 r.).W związku z powyższym uznając zarzuty rewizji nadzwyczajnej za uzasadnione Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.