IV CO 142/19

Izba Cywilna2019-07-23

Skład orzekający: Marcin Krajewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy miejscowo, gdy Sąd Okręgowy nie przedstawił uzasadnienia swojego wniosku i nie wykazał, dlaczego nie można ustalić właściwości sądu na podstawie przepisów kodeksu?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmawia oznaczenia sądu właściwego, jeżeli wniosek nie zawiera uzasadnienia wskazującego przyczyny, dla których nie można ustalić właściwości sądu na podstawie przepisów kodeksu. W sytuacji, gdy powódka deklaruje ostatnie miejsce zamieszkania stron w okręgu Sądu Okręgowego w S. i przebywa czasowo za granicą z zamiarem stałego pobytu w Polsce, Sąd Okręgowy powinien wykazać, dlaczego nie dał wiary tym deklaracjom, zanim zwróci się do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego.
Stan faktyczny
Sąd Okręgowy w S. zwrócił się do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy o rozwód z powództwa A. B. przeciwko C. B. Wniosek ten nie zawierał uzasadnienia. Powódka wskazała, że ostatnim wspólnym miejscem zamieszkania stron było S., a ona sama przebywa czasowo w Belgii w celach zarobkowych, nie zmieniając miejsca zamieszkania.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV CO 142/19 POSTANOWIENIE Dnia 23 lipca 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marcin Krajewski na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 lipca 2019 r., na skutek przedstawienia przez Sąd Okręgowy w S. akt sygn. I C […] z postanowieniem z dnia 17 czerwca 2019 r., w celu oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy z powództwa A. B. przeciwko C. B. o rozwód odmawia oznaczenia sądu. 2 UZASADNIENIE Postanowieniem z 17 czerwca 2019 r. Sąd Okręgowy w S. zwrócił się w trybie art. 45 k.p.c. o oznaczenie sądu właściwego. Postanowienie to nie zawiera uzasadnienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Na podstawie art. 45 k.p.c. Sąd Najwyższy oznaczy sąd właściwy miejscowo, jeżeli na podstawie przepisów kodeksu oraz okoliczności sprawy nie można takiej właściwości ustalić. Wniosek do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego, niezależnie od kogo pochodzi, powinien wskazywać przyczyny, które go uzasadniają. Konsekwencją braku ich przedstawienia jest odmowa oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy (post. SN z 29 maja 2018 r., III CO 56/18). Niezależnie od tego należy wskazać, że w stanie faktycznym sprawy prima facie można mieć poważne wątpliwości co do istnienia uzasadnionych podstaw wniosku. Zgodnie z art. 41 k.p.c. powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest natomiast w myśl art. 25 k.c. miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Z uwagi na wątpliwości Sądu orzekającego co do faktycznego miejsca zamieszkania powódki, które pojawiły się w związku z ustaleniami wywiadu środowiskowego, Sąd Okręgowy zwrócił się o wskazanie, czy powódka wystąpiła z wnioskiem w trybie art. 45 k.p.c. W odpowiedzi powódka wskazała, że wnosząc pozew o rozwód zamieszkiwała w S., która to miejscowość była ostatnim miejscem wspólnego zamieszkiwania stron. Aktualnie powódka przebywa czasowo w celach zarobkowych w Belgii, jednakże nie zmieniała miejsca swojego zamieszkania. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejsce stałego pobytu, nawet jeżeli osoba ta czasowo tam nie przebywa (zob. post. SN z 7 stycznia 3 2009 r., II CO 25/08). Mając to na uwadze, skierowanie przez Sąd Okręgowy wniosku o wyznaczenie sądu właściwego, bez wskazania podstaw, dlaczego Sąd nie dał wiary deklaracji powódki złożonej w piśmie z 13 czerwca 2019 r., nie może być uznane za uzasadnione. Z tych względów orzeczono jak na wstępie. aw aj

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 45 KPCart. 41 KPCart. 25 KC

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy