IV CR 19/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Dmowski (sprawozdawca). Sędziowie SN: T. Żyznowski, J. Szachułowicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Rudolfa G. i Tadeusza K. przeciwko Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w R. o uchylenie uchwały na skutek rewizji powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 18 października 1985 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneWalne zgromadzenie pozwanej Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w R. uchwałą z dnia 20 marca 1985 r. dokonało podziału premii dla kierownictwa i nagród dla pracowników za wyniki osiągnięte w 1984 r., przyznając między innymi Rudolfowi G. (byłemu głównemu księgowemu) premię w wysokości 25.000 zł, a powodowi Tadeuszowi K. (kierownikowi produkcji rolnej) premię w wysokości 40.000 zł.Wymienieni powodowie zaskarżyli powyższą uchwałę do Sądu Wojewódzkiego, wnosząc o jej uchylenie w stosunku do nich. Zarzucili, że przyznano im premie z naruszeniem zasad prawa spółdzielczego oraz postanowień statutu i regulaminu.Sąd Wojewódzki w Opolu wyrokiem z dnia 18 października 1985 r. oddalił powództwo. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż zaskarżona uchwała - w części przyznającej premie powodom - narusza zasady prawa spółdzielczego.Powodowie zaskarżyli powyższy wyrok rewizją, w której - podnosząc zarzuty obrazy prawa materialnego, a w szczególności art. 158 § 3 prawa spółdzielczego oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia - zgłosili wniosek o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji lub o zmianę wyroku przez uwzględnienie żądań pozwu. Kwestionując zawarte w uzasadnieniu ustalenia co do zaniedbań powodów w pracy dających podstawę do obniżenia wysokości premii podnieśli, że walne zgromadzenie podjętą uchwałą obniżyło - w stosunku do wyliczeń według zasad regulaminowych - wysokość premii, przez co naruszyło obowiązujący spółdzielnię regulamin premiowania.Uzasadnienie prawneOddalając rewizję Sąd Najwyższy miał na uwadze, co następuje:Zarzut niewyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia, i to w stosunku do obu powodów, okoliczności faktycznych nie jest uzasadniony. Ustalenie co do wymierzania powodowi Tadeuszowi K. kary regulaminowej za spożycie alkoholu w czasie pracy i niezaskarżenie przez powoda tej decyzji znajduje pełne potwierdzenie w materiale dowodowym, w tym w zeznaniach samego powoda, z których jednoznacznie wynika, iż nie odwołał się nie z powodu niedoręczenia mu decyzji z pouczeniem, ale dlatego, ponieważ z góry wiedział, że "sprawa jest przegrana". Podkreślić trzeba, że nie było to jedyne uchybienie, które wzięto pod uwagę przy określaniu premii. Podobnie nie można mówić o niewyjaśnieniu kwestii pracy powoda Rudolfa G. w czasie korzystania ze zwolnienia lekarskiego i wyliczenia wynagrodzenia oraz zasiłku chorobowego za ten okres, w szczególności o niewłaściwej ocenie zeznań świadków F. i W. Dołączone do rewizji oświadczenie świadka F., dotyczące uzgodnień między powodem Rudolfem G. a Zarządem i Radą pozwanej Spółdzielni co do likwidacji konfliktów i wycofania odwołania ze stanowiska głównego księgowego, nie ma istotnego znaczenia dla kwestii zgodności uchwały z przepisami prawa, a w konsekwencji dla oceny zasadności żądania jej uchylenia jako sprzecznej z prawem.Gdy chodzi o zagadnienie zasadności zarzutu rewizji naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 158 prawa spółdzielczego oraz postanowień statutu i regulaminu, to wprawdzie Sąd Wojewódzki nie dokonał oceny zasadności żądania pozwu z punktu widzenia powołanego art. 158 prawa spółdzielczego, niemniej jednak stwierdzić należy, że zaskarżona uchwała nie narusza ani przepisów prawa (w tym art. 158 pr. spółdz.), ani też postanowień statutu.Przepis art. 158 pr. spółdz., w przeciwieństwie do unormowania zawartego w poprzednio obowiązującej ustawie z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach, przewiduje tylko jeden sposób wynagradzania członków za pracę, a mianowicie "w formie udziału w dochodzie spółdzielni stosownie do wkładu ich pracy" (§ 1), przy czym statut powinien określać "jednostkę stanowiącą miernik oceny wkładu pracy członków" (§ 2). Ustalenie szczegółowych zasad oceny wkładu pracy - dla określenia udziału członków w dochodzie spółdzielni - uwzględniających warunki pracy, potrzebne kwalifikacje oraz odpowiedzialność z tytułu powierzonej funkcji przekazano walnym zgromadzeniom (§ 3).Jak z powyższego ustawowego unormowania wynika, do uregulowania statutowego przekazano jedynie określenie jednostek stanowiących miernik oceny wkładu pracy członków. W ustawie nie przewidziano natomiast w ogóle możliwości dodatkowego wynagradzania członków za pracę w postaci premii i nagród. Mimo takiego unormowania w statucie pozwanej spółdzielni, uchwalonym w dniu 14 czerwca 1983 r. i zarejestrowanym w Sądzie Rejonowym w Opolu dnia 27 stycznia 1984 r., znalazło się - poza postanowieniem określającym, że jednostką stanowiącą miernik oceny wkładu pracy członków i domowników jest dniówka obrachunkowa (§ 55 statutu) - postanowienie przewidujące, że spółdzielnia może, poza podstawową opłatą pracy, stosować dla osób pracujących premie i nagrody i że zasady przyznawania premii i nagród ustala regulamin (§ 56 statutu). Powstaje w tej sytuacji problem, czy postanowienie statutu przewidujące możliwość dodatkowego wynagradzania członków spółdzielni i ich domowników w postaci premii i nagród nie pozostaje w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującą normą ustawową i czy nie jest z tego powodu nieważne (zajęcie stanowiska pozytywnego przesądzałoby o możliwości dochodzenia należności z tytułu premii i nagród na drodze sądowej). Zdaniem Sądu Najwyższego, z unormowania zawartego w art. 158 prawa spółdzielczego, przewidującego, że członkowie wynagradzani są za pracę w formie udziału w dochodzie spółdzielni stosownie do wkładu ich pracy i że statut powinien określać jednostkę stanowiącą miernik wkładu pracy, nie można wyprowadzać wniosku, iż przepis ten jest przepisem bezwzględnie obowiązującym i wyłączającym możliwość przyjęcia w statucie przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną dodatkowego wynagradzania członków (i domowników) za pracę w postaci premii i nagród według zasad określonych w regulaminie.Zajęcie pozytywnego stanowiska w przedmiocie możliwości wynagradzania członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych w postaci premii i nagród nie uzasadnia zarzutu naruszenia prawa materialnego. Zaskarżona bowiem w sprawie niniejszej uchwała walnego zgromadzenia nie jest sprzeczna ani z ustawą, ani ze statutem. Nie można też przyjąć jej sprzeczności z regulaminem. Gdy weźmie się pod uwagę, że statut uchwalony został pod rządem prawa spółdzielczego obowiązującego od dnia 1 stycznia 1983 r. i że jego postanowienia odnoszące się do premiowania i nagradzania członków są postanowieniami samodzielnymi nie znajdującymi podstawy prawnej w postanowieniach ustawy, to nie można przyjąć, że w przedmiocie ustalania zasad premiowania i nagradzania członków i domowników obowiązuje nadal regulamin uchwalony pod rządem poprzednio obowiązującej ustawy o spółdzielniach i ich związkach oraz pod rządem poprzednio obowiązującego statutu, uwzględniający inne zasady wynagradzania oraz zalecenia Centralnego Związku Rolniczych Spółdzielni Produkcyjnych. Skoro w pozwanej Spółdzielni nie uchwalono - pod rządem obowiązującego obecnie statutu - regulaminu premiowania i nagradzania, to przyjąć trzeba, że zaskarżona uchwała walnego zgromadzenia z dnia 20 marca 1985 r. zawiera w sobie nie tylko elementy decyzji o przyznaniu premii i nagród, ale również elementy regulaminu, tym bardziej że - jak wynika z protokołu walnego zgromadzenia - przy ustalaniu wysokości premii i nagród "uwzględniono wkład pracy, liczbę przepracowanych dni oraz udzielonych kar".Z przedstawionych wyżej względów Sąd Najwyższy uznał rewizję za nieuzasadnioną i orzekł jak w sentencji (art. 387 k.p.c.).