IV CR 193/56

WyrokIzba Cywilna1956-10-01

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie wewnętrznych przepisów spółdzielni dotyczących zatwierdzania umów przez organy nadrzędne może stanowić podstawę do uznania umowy za nieważną w stosunku do powoda, który nie był stroną tych przepisów?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że naruszenie wewnętrznych przepisów spółdzielni, które nakładają obowiązek uzyskania zatwierdzenia umowy przez organy nadrzędne, nie może wpływać na ważność umowy zawartej z osobą trzecią. Takie naruszenie może jedynie uzasadniać odpowiedzialność członków zarządu wobec spółdzielni, ale nie stanowi podstawy do uznania umowy za nieważną w stosunku do powoda. Wysokość umówionej ceny również nie uzasadnia nieważności umowy, zwłaszcza gdy okoliczności rynkowe wskazują na możliwość zawierania umów po takiej cenie.
Stan faktyczny
Powód dochodził zapłaty za dostarczone pozwanej spółdzielni sprężyny w ilości 3.471 kg po cenie 15 zł za kg. Pozwana przyznała zakup i zapłatę części należności, jednak kwestionowała cenę, twierdząc, że była upoważniona do zakupu po tej cenie tylko do określonej daty, a później powinna obowiązywać cena urzędowa 4,50 zł za kg. Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powoda całą dochodzoną kwotę. Pozwana wniosła rewizję, podnosząc, że umowa została zawarta z naruszeniem wewnętrznych przepisów spółdzielni dotyczących zatwierdzania cen przez organy nadrzędne.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję pozwanej, utrzymując w mocy zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 1.X.1956 r. sprawy z powództwa Ignacego L. przeciwko Nadmorskiej Spółdzielni Pracy Tapicerów o zapłatę na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 28.XI.1955 r. oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód twierdzi, że w okresie od dnia 15.XII.1954 r. do 7.I.1955 r. dostarczył pozwanej 3.471 kg sprężyn używanych po cenie 15 zł za 1 kg Zapłaty tej sumy dochodzi powód w sprawie niniejszej. Pozwana w odpowiedzi na pozew przyznała, że kupiła od powoda powyższą ilość sprężyn i że rachunki za nie zostały przez nią zapłacone, zaznaczyła jednakże, że była upoważniona do ich zakupu po cenie 15 zł za 1 kg tylko do dnia 31.III.1954 r. Ponieważ powód dochodzi należności za sprężyny, dostarczone jej w okresie późniejszym, przeto zdaniem skarżącej, może się on domagać zapłaty za nie według cen urzędowych po cenie 4,50 zł za jeden kg. Należność powoda według tych cen obliczona wynosi 15.609,50 zł, do tej też tylko sumy pozwana powództwo uznała.Wyrokiem częściowym z dnia 19.VIII.55 r. Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powoda powyższą kwotę. Wyrok ten uprawomocnił się.Dalszym wyrokiem z dnia 28.XI.1955 r. Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanej resztę należności w kwocie 36.850,50 zł z odsetkami.Ten ostatni wyrok zaskarżyła pozwana rewizją, domagając się zmiany tegoż wyroku przez oddalenie powództwa co do całej zasądzonej nim kwoty 36.850,50 zł.Rewizja jest nieuzasadniona.Pozwana nie kwestionuje ustaleń zaskarżonego wyroku, że powód dostarczył jej sprężyny w wymienionej ilości w wykonaniu zawartej przez strony umowy, w której określono cenę sprężyn w wysokości 15 zł, jak również nie kwestionuje skarżąca ustaleń, iż po cenie 15 zł a nawet wyższej zakupywała sprężyny również z innych źródeł, nie tylko od powoda. Sąd Wojewódzki trafnie zatem uznał, że pozwana zgodnie z art. 294 i 337 § 1 k.z. obowiązana jest zapłacić powodowi należność za sprężyny po cenie 15 zł za jeden kg. Podniesiona przez pozwaną okoliczność, że zarząd jej miał możność nabycia sprężyn po cenie 4,50 za jeden kg, jak również okoliczność, że zarząd spółdzielni zakupił od powoda sprężyny po cenie wyższej od urzędowej bez zatwierdzenia jej - wbrew postanowieniom zarządzenia nr 7 Ministra Przem. Drobn. i Rzem. z dnia 21.VI.1951 r. - przez organy nadrzędne pozwanej, na skutek czego Narodowy Bank Polski odmówił pozwanej wypłacenia należności za dostarczone przez powoda sprężyny, mogą jedynie uzasadnić ewentualną odpowiedzialność członków zarządu, którzy zawarli z powodem umowę, wobec Spółdzielni. Okoliczności te nie mogą jednak mieć znaczenia dla oceny zasadności roszczeń powoda, w szczególności nie mogą stanowić podstawy do uznania zawartej przez strony umowy za nieważną, gdyż cytowane zarządzenie, nakładające na jednostki spółdzielcze, nadzorowane przez Ministra Przem. Drobnego i Rzem., obowiązek zamieszczania w umowach w określonych przypadkach klauzuli, uzależniającej moc obowiązującą umowy od zatwierdzenia jej przez organy nadrzędne, ma jedynie, jak to trafnie podkreślił Sąd Wojewódzki, charakter przepisów wewnętrznych i naruszenie tych przepisów przez zarząd pozwanej spółdzielni nie może mieć wpływu na ważność zawartej z powodem umowy. Również wysokość umówionej przez strony ceny nie może uzasadniać nieważności zawartej przez strony umowy, jeżeli zważyć, że jeszcze w 1954 r., jak to zresztą podkreśla sama pozwana, nabywała ona sprężyny po cenie 15 zł za jeden kg nie tylko ze względu na trudności w uzyskaniu przydziału sprężyn, lecz ze względu na niedostateczną jakość sprężyn z przydziału. Powołanie się pozwanej na rozp. z dnia 12.II.1949 r. w sprawie dostaw, robót i usług na rzecz Skarbu Państwa, samorządu i niektórych kategorii osób prawnych (Dz. U. Nr 12, poz. 73) jest o tyle chybione, że rozporządzenie to, jak to trafnie podkreślił Sąd Wojewódzki, nie odnosi się do spółdzielni pracy.Skoro zatem zarzuty rewizji w świetle niewadliwych ustaleń zaskarżonego wyroku i prawidłowej oceny prawnej roszczeń powoda przez Sąd Wojewódzki okazały się nie uzasadnione, brak zaś jest podstaw rewizyjnych, które należałoby z urzędu wziąć pod rozwagę, Sąd Najwyższy z mocy art. 383 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 294art. 383 KPC§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.