IV CR 255/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Kuryłowicz.Sędziowie SN: T. Miłkowski, F. Wesely (spr.).SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 1982 r. sprawy z powództwa A.P. przeciwko J.J., J.G., A.B. i Skarbowi Państwa - Zespołowi Opieki Zdrowotnej - Łódź-Górna o ochronę praw osobistych na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 31 grudnia 1981 r., sygn. I C 494/81oddala rewizję i zasądza od powoda na rzecz pozwanego J.J. i pozwanego Skarbu Państwa po 1.000 zł dla każdego z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się w pozwie po jego ostatecznym sprecyzowaniu w toku sprawy:1)zobowiązania pozwanego J.J. do odwołania naruszającej dobro osobiste powoda i niezgodnej z prawdą informacji zamieszczonej na odwrocie pisma powoda z dnia 10 września 1980 r., poprzez złożenie oświadczenia, że odwołuje informację jakoby powód: permanentnie odmawiał podejmowania dodatkowych obciążeń na rzecz ZOZ, stawiał nagminnie, rzekomo w imieniu grupy, osobiste nierealne żądania różnych treści, był urodzonym malkontentem i przekazanie tegoż oświadczenia dyrekcji ZOZ Ł. oraz spowodowanie ogłoszenia tego oświadczenia na tablicy ogłoszeń w dyrekcji ZOZ Ł.;2) zobowiązanie pozwanych J.G. i A.B. do odwołania naruszających dobro osobiste powoda i niezgodnych z prawdą informacji, zamieszczonych na odwrocie pisma powoda z dnia 10 września 1980 r. poprzez złożenie oświadczenia, że odwołują oni informację, jakoby powód stwarzał zawsze trudności w pracach na rzecz ZOZ (niechętnie dyżurował w OPD) i przekazania tegoż oświadczenia dyrekcji ZOZ Ł. oraz spowodowanie ogłoszenia tego oświadczenia na tablicy ogłoszeń w dyrekcji ZOZ Ł., zasądzenia od pozwanych na rzecz powoda kosztów procesu (pismo procesowe - (...)). Pełnomocnik powoda cofnął powództwo w zakresie roszczeń o zadośćuczynienie na rzecz PCK (protokół (...)) ze zrzeczeniem się roszczeń.Po wezwaniu do udziału w sprawie na wniosek Prokuratora Wojewódzkiego po stronie pozwanej Zespołu Opieki Zdrowotnej Ł. (postanowienie (...)) pełnomocnik powoda uzupełnił konkluzję pisma procesowego z dnia 1 grudnia 1981 r. i po słowach "był urodzonym malkontentem" dodał słowa: "wpływającym destrukcyjnie na cały zespół poradni (...)". Uzupełnił nadto żądanie powoda i wnosił o zobowiązanie ZOZ Ł. do ogłoszenia na tablicy ogłoszeń dyrekcji ZOZ Ł. świadczenia pozwanych o odwołaniu informacji o powodzie wyszczególnionych w pkt 1 i 2 pisma procesowego z dnia 1 grudnia 1981 r. (pismo - procesowe (...)).Sąd Wojewódzki po przeprowadzeniu postępowania dowodowego oddalił powyższe powództwo.Przyjął przy tym Sąd Wojewódzki, że powództwo w stosunku do pozwanych lekarzy pracowników pozwanego Zespołu jest nieuzasadnione dlatego, że art. 120 § 1 k.p. wyłączył odpowiedzialność cywilną pracowników za szkodę wyrządzoną wobec osób trzecich przy wykonywaniu czynności służbowych (pracowniczych).Natomiast w stosunku do pozwanego Zespołu Opieki Zdrowotnej (Skarbu Państwa) przyjął, że nie można uznać, aby działanie jego było bezprawne, co wyłącza odpowiedzialność z art. 23 i 24 k.c.Nie narusza godności osobistej pracownika krytyczna ocena wykonania zleconych mu zadań, nawet jeżeli ocena przełożonego okaże się niesłuszna, lecz nie prowadzi do krzywdzącej pracownika dyskwalifikacji zawodowej. W takim przypadku przepisy art. 23 i 24 k.c. nie mają zastosowania ("świadectwo pracy i opinie" - T. Zieliński w pracy zbiorowej R. Korda i J. Pacho pt. "Nowe prawo pracy", W-wa 1975 r., str. 215). Żaden ze zwrotów użytych przez pozwanych nie prowadził do dyskwalifikacji zawodowej powoda, nie miał ujemnego wpływu na stosunek środowiska zawodowego do powoda. Gdyby powód nie demonstrował odpisu ocen z 10 i 15 września 1980 r., to nikt ze współpracowników powoda nie wiedziałby, że takie oceny miały miejsce. Powód upatrywał naruszenia godności osobistej zarówno w tym, że w 1973 r. felczer miał wyższą stawkę za godzinę dyżuru, jak i w tym, że w sierpniu 1980 r. nie znalazł się wśród dwóch awansowanych lekarzy Poradni B.Była to subiektywna ocena, która nie może być miernikiem ocen społecznych. Zabiegi powoda o awansowanie go były także działaniem niespotykanym w środowisku lekarzy tej Poradni. W tych warunkach działanie pozwanych nie może być uznane nie tylko za sprzeczne z porządkiem prawnym, z normami prawnymi, lecz także z zasadami współżycia społecznego.Zwrócił przy tym uwagę Sąd Wojewódzki, że powód wniósł do Sądu Rejonowego w Ł. akt oskarżenia przeciwko J.J., J.G. i A.B. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 1980 r. Sąd Rejonowy w Ł. umorzył postępowanie w sprawie i obciążył oskarżyciela prywatnego kosztami postępowania. Sąd Wojewódzki w Łodzi, rozpoznawszy zażalenie powoda, postanowieniom z dnia 14 stycznia 1981 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki stwierdził, że zarówno forma, jak i treść opinii nie wykracza poza konieczne minimum potrzebne dla oceny pracy i postawy oskarżyciela jako pracownika i nie jest sprzeczne z ogólnie przyjętymi obyczajami w takich sytuacjach (akta ...).Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji powoda, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wprawdzie należy się zgodzić z wywodami rewizji, że brak było w sprawie podstaw do oddalenia powództwa w stosunku do pozwanych lekarzy Zespołu Opieki Zdrowotnej Ł. w powołaniu się na art. 120 k.p., gdyż przepis ten dotyczy przede wszystkim szkód materialnych i odszkodowania za straty materialne i uszczerbki wymienione w art. 444-446 k.c., natomiast nie jest odszkodowaniem za naruszenie dóbr osobistych nawet roszczenie zasądzenia odpowiedniej kwoty na rzecz PCK z art. 448 k.c., nie mówiąc już o tym, że roszczenie to przysługuje tylko w razie umyślnego naruszenia dobra osobistego, co w danym przypadku nie miało miejsca.Jednakże oddalenie powództwa w stosunku do tych pozwanych było uzasadnione z tych samych przyczyn co oddalenie powództwa w stosunku do pozwanego Skarbu Państwa, a mianowicie wobec braku przesłanki bezprawności ich działania. Z ustaleń zaskarżonego wyroku wynika, że działali na polecenie swego zwierzchnika, podając charakterystykę powoda jako lekarza i właśnie ich obowiązkiem było podanie tej charakterystyki bez żadnych eufemizmów, realnie i krytycznie. Jeżeli nawet w swej ocenie dopuścili się jakichś niedokładności czy przejaskrawienia, to fakt taki nie wyłącza prawności ich działania, a mógłby zostać wyjaśniony czy też sprostowany w drodze odpowiedniej do kształtowania się opinii pracowniczych. Powód walczył o wynagrodzenie dla lekarzy za dyżury nocne, dążąc do jego zwiększenia o 100%, podobnie jak pracowników niebędących lekarzami. Nie wchodząc w słuszność tego postulatu, nie można uznać, aby postawa pozwanych, eksponująca społeczny charakter pracy lekarza i tym samym negatywnie nastawiona do postulatów materialnych powoda, była jakimś szykanowaniem powoda, skoro była wynikiem różnic poglądów na zawód lekarza. Ciągłe oponowanie powoda w zakresie dyżurów mogło być ocenione przez przełożonych czy kolegów powoda jako cecha wynikająca z charakteru, jako cecha malkontenctwa. Niezależnie od tego przeciw powodowi przemawiają zasady współżycia społecznego.Dodać trzeba, że po stronie pozwanego Skarbu Państwa, który przecież nigdy i nigdzie nie podał, kwestionowanej przez powoda jego charakterystyki, do wiadomości załogi, brak podstaw do żądania, aby na tablicy ogłoszeń (...) informacje, znajdujące się jedynie w aktach osobowych powoda i niedostępne do wiadomości ogółu pracowników.Z tych względów z mocy art. 387 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.