IV CR 469/82

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 1982 r. sprawy z powództwa Jana L. przeciwko Skarbowi Państwa - Domowi Kultury w K. o naruszenie praw autorskich na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 30 czerwca 1982 r., sygn. akt I C 28/82 rewizję oddala. Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki w K. oddalił powództwo Jana L. przeciwko Domowi Kultury o naruszenie praw autorskich.Sąd ten ustalił, że powód w 1975 r. złożył w redakcji kwartalnika "Magazyn Kulturalny" nowelę filmową pt. "Okno Marii", która decyzją zespołu redakcyjnego została przyjęta do druku i powód na podstawie zlecenia kasowego z dnia 8 sierpnia 1975 r. otrzymał honorarium. Nie zawierano umowy pisemnej i nie było zastrzeżenia autora co do korekty autorskiej.Nowela ta została opublikowana w Kwartalniku Kulturalnym Nr 2 z 1976 r. na str. 28-30. W publikacji zaistniały dwa błędy korektorskie, na s. 28 w poetyckim wstępie w wierszu 5 zamiast wyrazów "człowiek w konfetti śmiecia i płatków róż" zamieszczono wyrazy "człowiek w konfetti śmiecie i płatki róż".Na tejże samej stronie (28) w szpalcie drugiej tekst zaczynający się od wyrazów "wchodzą dwaj malarze, jeden z brodą i właśnie coś on mówi, jest ożywiony, podniecony" do wyrazów "nie żartują. Zobaczysz, wyjdzie za mąż i ciągotki rewolucyjno­artystyczne pod pierzyną stopnieją jak śnieg" powinien być zamieszczony na s. 29 w szpalcie czwartej u góry po wyrazach "na ścianach wystawa obrazów Strzemińskiego".W wyniku zgłoszonej przez powoda interwencji w następnym numerze, trzecim, Magazynu z 1976 r., na s. 63 zamieszczono sprostowanie przepraszające autora i czytelników za wynikłe błędy. W treści sprostowania również znalazły się błędy, gdyż w sprostowaniu powtórzono wiersz z błędem. Również błędnie sprostowano przedstawione części tekstu. Wówczas powód zażądał ponownego opublikowania utworu w całości. W czwartym numerze kwartalnika z 1978 r. strona pozwana wydrukowała w całości utwór powoda pt. "Okno Marii", już bez błędów i zamieściła na końcu wyjaśnienie oraz przeproszenie autora i czytelników za zaistniałe błędy.Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, błędy w pierwszej publikacji utworu były następstwem niedbałej pracy korektorów strony pozwanej, bez umyślnego działania na szkodę powoda ze strony redakcji. Przepis art. 52 Prawa autorskiego wylicza w 7 punktach wypadki naruszenia autorskich dóbr osobistych i żaden z tych wypadków nie odnosi się do sytuacji, jaka zaistniała między stronami. Istotą naruszenia autorskich dóbr osobistych jest umyślność działania, między innymi przez wprowadzenie w utworze zmian, dodatków lub skrótów, które zniekształcają treść lub formę albo pomniejszają wartość utworu. Błędy, jakie zaistniały w publikacji utworu, są błędami korektorskimi wskazującymi na niedbałą i niestaranną pracę pracowników strony pozwanej.Redakcja uczyniła zadość żądaniom powoda publikując całość noweli po raz drugi z zamieszczeniem przeproszenia.W takich okolicznościach żądanie odszkodowania, jak i zasądzenia 5 000 zł na rzecz PCK jest pozbawione podstaw faktycznych i prawnych. Powód nie stawiał żądania przesłania mu utworu do korekty i żaden przepis prawa nie reguluje tej kwestii, dlatego rzekomo z tym uchybieniem nie można wiązać żadnych niekorzystnych skutków dla strony pozwanej.Wyrok ten zaskarżył pełnomocnik powoda.Rewizję oparł na wszystkich podstawach określonych w art. 368 kpc z wyjątkiem nieważności postępowania. Domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku jedynie co do zapłaty kwoty 20 000 zł wraz z odsetkami i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania.Skarżący zwalcza ustalenia Sądu Wojewódzkiego, że błędna publikacja noweli wiąże się tylko z niedbalstwem korektorów redakcyjnych. Jego zdaniem, występuje rażące niedbalstwo równe winie umyślnej w rozumieniu art. 52 Prawa autorskiego. Sprostowanie zamierzone w Nr 3/1976 r. również zawierało błędy i tego rodzaju uchybienia wskazują na umyślność działania w kierunku ośmieszenia autora według zasady przysłowia "śmieszność zabija" i podrywa opinię o autorze. Kwestia konkretyzacji szkody nie została wyjaśniona, co można było osiągnąć drogą przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron. Skarżący w rzeczywistości poniósł szkodę przez utratę możliwości uplasowania tego utworu na rynku literackim, m.in. w radiu lub telewizji. Wskutek tego, że utwór przez okres 2 lat nie uległ sprostowaniu, zdewaluował się bądź w pewnym sensie został zdyskredytowany. Trudności w ustaleniu wysokości odszkodowania mogły być zniwelowane drogą zastosowania art. 322 kpc Nadto skarżący podnosi, że wskutek długotrwałego sporu między stronami, poczynając od interwencji w ZAIKS­ie, w Sądzie spowodowało u powoda spadek napięcia twórczego, oderwało go od pracy i wyczerpało nerwowo. Kwestionuje także ustalenie Sądu, że nie było żadnego między stronami porozumienia w zakresie przesłania szpalty do korekty autorskiej. Rewizja nie zasługuje na uwzględnienie. Powód sam zakwalifikował dokonane przez stronę pozwaną naruszenie praw autorskich jako naruszenie autorskich dóbr osobistych i takiej właśnie kwalifikacji odpowiadają przedstawione przez niego w treści rewizji konsekwencje błędów korektorskich zniekształcających treść utworu powoda. Uprawnienia twórcy, którego autorskie dobra osobiste zostały naruszone, określone są w art. 53Prawa autorskiego i sprowadzają się do możliwości żądania zaniechania naruszenia, usunięcia jego skutków oraz publicznego odwołania lub innego świadczenia czy też ogłoszenia w czasopismach. Naruszenie autorskich dóbr osobistych nie wywołuje natomiast konsekwencji finansowych w formie powstania roszczenia pieniężnego twórcy o odszkodowanie czy też innego roszczenia.Strona pozwana uczyniła zadość obowiązkom naruszającego autorskie dobra osobiste powoda, opublikowała ponownie utwór powoda bez żadnych zniekształceń i równocześnie zamieściła stosowne wyjaśnienie i przeproszenie autora oraz czytelników za wynikłe błędy we wcześniejszym druku utworu. Powodowi nie przysługuje w tej chwili żadne roszczenie z tytułu naruszenia autorskich dóbr osobistych, zresztą powód takich roszczeń obecnie nie zgłasza, ograniczając swoją rewizję jedynie do rozstrzygnięcia oddalającego powództwo o zasądzenie kwoty 20 000 zł. Okoliczności sprawy nie dawały jednak podstawy do uwzględnienia tego żądania. Autorskie prawo majątkowe powoda nie zostało przez stronę pozwaną naruszone, a z ustaleń Sądu I instancji wynika, że powód otrzymał stosowne honorarium autorskie przysługujące mu jako twórcy. Nie zachodzą zatem podstawy do stosowania art. 56 Prawa autorskiego.Podstawy roszczeń powoda można by upatrywać jedynie w ogólnych przepisach, jakimi są art. 23 i 24 kc w związku z art. 445 § 1 kc. W takim jednak wypadku powód musiałby wykazać, że skutkiem naruszeń jego autorskich dóbr osobistych i w normalnym związku przyczynowym z tym naruszeniem doznał uszkodzeń ciała lub rozstroju zdrowia, co w okolicznościach sprawy nie zachodzi. Rzekome ośmieszenie, na jakie powołuje się powód, nie uzasadniałoby przyznania zadośćuczynienia pieniężnego na podstawie art. 445 § 1 kc.Z powyższych przyczyn i na zasadzie art. 387 kpc orzeczono o oddaleniu rewizji.