IV CSK 272/16

WyrokIzba Cywilna2016-12-07

Skład orzekający: Mirosław Bączyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy brak dokumentu potwierdzającego wykreślenie spółdzielni z rejestru, która była wierzycielem hipotecznym, stanowi przeszkodę do wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej, mimo zakończenia postępowania upadłościowego tej spółdzielni?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie występuje istotne zagadnienie prawne wymagające jego rozstrzygnięcia. Wskazał, że utrata bytu prawnego przez spółdzielnię będącą wierzycielem hipotecznym powoduje wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, jednakże do wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej niezbędne jest przedstawienie postanowienia sądu rejestrowego o wykreśleniu spółdzielni z rejestru.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni domagała się wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej, która była wpisana na rzecz Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej „Z.” w upadłości. Postępowanie upadłościowe spółdzielni zostało zakończone, jednakże wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentu potwierdzającego wykreślenie spółdzielni z rejestru. Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek, a sąd drugiej instancji oddalił apelację wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni złożyła skargę kasacyjną, podnosząc zarzut naruszenia ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz wskazując na istotne zagadnienie prawne dotyczące zasady akcesoryjności w przypadku wygaśnięcia bytu prawnego wierzyciela hipotecznego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV CSK 272/16 POSTANOWIENIE Dnia 7 grudnia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosław Bączyk w sprawie z wniosku D. P. przy uczestnictwie K. P. i Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej Z. w B. o wpis, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 grudnia 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni i uczestnika postępowania K. P. od postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt XVI Ca (…), odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania. 2 UZASADNIENIE Wnioskodawczyni D. P. złożyła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 9 grudnia 2015 r., w którym oddalono jej apelację od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 11 czerwca 2015 r. W postanowieniu tym oddalono wniosek wnioskodawczyni o wykreślenie z księgi wieczystej (…) hipoteki umownej w kwocie 874 zł, wpisanej na rzecz Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej „Z.” w upadłości. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art. 94 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 1982 r., nr 19, poz. 147 ze zm.). Motywując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżąca stwierdziła, że „w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące zastosowania zasady akcesoryjności w przypadku wygaśnięcia bytu prawnego wierzyciela hipotecznego”. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Analizując akta sprawy, treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, treść skargi kasacyjnej i zawartą w nim prawną argumentację wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie o wpis (wykreślenie hipoteki) nie występuje przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Skarżąca do wniosku o wykreślenie hipoteki dołączyła postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 3 grudnia 2001 r. (sygn. akt U – (…)), z którego wynika stwierdzenie zakończenia postępowania upadłościowego dotyczącego Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej „Z.” (k. 19 akt księgi wieczystej i k. 6 akt o sygn. IV CSK 272/16). Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 217 prawa upadłościowego z 1934 r. (Dz.U. z 1991 r., nr 118, poz. 512 ze zm.). Nie wskazano w nim, że Spółdzielnia (wierzyciel hipoteczny) utraciła (utracił) byt prawny. Taka utrata może nastąpić po wykreśleniu Spółdzielni z KRS (art. 136 ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze Dz.U. z 2016 r., poz. 21 ze zm.), a odpowiedni dokument obejmujący wykreślenie nie został dołączony do wniosku. W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2016 r., I CSK 435/15 (nie publ.) wyjaśniono, że utrata bytu przez 3 spółdzielnię będącą wierzycielem powoduje wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczoną hipoteką, a postanowienie sądu rejestrowego o wykreśleniu z rejestru może stanowić podstawę wykreślenia hipoteki przysługującej nieistniejącej i wykreślonej z rejestru spółdzielni. W tej sytuacji Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). aj

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 94art. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 217art. 136art. 3989 § 2 KPC§ 1 pkt 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy