IV CSK 314/15

WyrokIzba Cywilna2015-11-19

Skład orzekający: Karol Weitz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd powinien z urzędu badać ważność czynności prawnej, jeśli w aktach sprawy znajduje się dokument wskazujący na złożenie przez stronę oświadczenia o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając, że skutkiem błędu jako wady oświadczenia woli jest nieważność względna (wzruszalność) czynności prawnej, uprawniająca określoną osobę do uchylenia się od skutków jej oświadczenia woli. W takiej sytuacji czynność prawna staje się nieważna, posiadając te same cechy, co czynność nieważna bezwzględnie, co oznacza obowiązek wzięcia pod uwagę nieważności przez sąd z urzędu. Wniosek ten nie budzi wątpliwości i nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego.
Stan faktyczny
Powództwo o zapłatę wytoczone przez spółkę z o.o. przeciwko gminie. Strona powodowa wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku. Jako podstawę przyjęcia skargi wskazano istotne zagadnienie prawne dotyczące obowiązku sądu do zbadania z urzędu ważności czynności prawnej w sytuacji, gdy w aktach sprawy znajduje się dokument wskazujący na złożenie przez stronę oświadczenia o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od strony powodowej na rzecz strony pozwanej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV CSK 314/15 POSTANOWIENIE Dnia 19 listopada 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Karol Weitz w sprawie z powództwa "D." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. przeciwko Gminie Białystok o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 listopada 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I ACa 678/14, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kwotę 3600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE 2 Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2015 r. Skarżąca powołała się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, wskazując na potrzebę wyjaśnienia, czy w razie istnienia w aktach sprawy dokumentu wskazującego na złożenie przez stronę oświadczenia o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu sąd powinien z urzędu badać ważność czynności prawnej. W judykaturze Sądu Najwyższego wskazano, że przedstawienie okoliczności, uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne, polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej (por. postanowienia z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151). Zagadnienie prawne wskazanie przez skarżącą nie odpowiada tej definicji. Nie ulega wątpliwości, że skutkiem błędu jako wady oświadczenia woli jest nieważność względna (wzruszalność) czynności prawnej, uprawniająca określoną osobę do uchylenia się od skutków jej oświadczenia woli przez złożenie 3 oświadczenia, o którym mowa w art. 88 § 1 k.c. W takiej sytuacji czynność prawna staje się nieważna - posiadając te same cechy, co czynność nieważna bezwzględnie. Należy do nich także obowiązek wzięcia pod uwagę nieważności przez sąd, niezależnie od wskazania na nią przez którąkolwiek ze stron. Wniosek ten należy do podstaw wiedzy o czynności prawnej i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, które odpowiadałyby przesłance z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Do uznania, że w danych okolicznościach doszło do pozbawienia czynności prawnej ważności konieczne jest ustalenie powstania przesłanek błędu oraz skutecznego uchylenia się od skutków złożonego oświadczenia - kwestie te uzależnione są jednak od konkretnych okoliczności sprawy i również nie mogą stanowić podstawy istotnego zagadnienia prawnego. Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 2, art. 99 oraz art. 108 § 1 w zw. art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 3989 § 1 KPCart. 3984 § 2 KPCart. 88 § 1 KCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 3989 § 2 KPCart. 98 § 1art. 99art. 108 § 1art. 391 § 1art. 39821 KPC§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy