IV CZ 125/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Szachułowicz. Sędziowie SN: J. Krajewski (sprawozdawca), S. Mania.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Marii B. i Karola B. przeciwko Skarbowi Państwa - Jednostce Wojskowej nr (...) w O. o zapłatę 74.921 zł na skutek zażalenia powodów na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 27 lipca 1978 r.uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Opolu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowodowie są właścicielami domu jednorodzinnego położonego w bezpośredniej odległości od koszar pancernej jednostki wojskowej.Na podstawie twierdzenia, że na skutek przejazdu ciężkiego sprzętu wojskowego dom ich uległ uszkodzeniu, powodowie domagali się od Skarbu Państwa stosownego odszkodowania.Sąd Wojewódzki zawiesił postępowanie w sprawie, przyjmując, iż do roszczenia powodów stosują się przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 maja 1976 r. w sprawie zakwaterowania przejściowego sił zbrojnych (Dz. U. Nr 21, poz. 133). Ponieważ przewidziane powołanym rozporządzeniem postępowanie o odszkodowanie nie zostało ukończone, a rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniej decyzji organu administracji państwowej, istnieją podstawy do zawieszenia postępowania na podstawie art. 177 § 3 k.p.c.Powyższe postanowienie zaskarżyli powodowie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Brak w świetle dotąd zebranego w sprawie materiału wyjaśnienia odnośnie do charakteru zakwaterowania wymienionej w pozwie jednostki wojskowej nie pozwala na zajęcie jednoznacznego stanowiska co do trafności zażalenia.W związku z tym należy podjąć rozważania w kierunku każdej z dwóch mogących wchodzić w rachubę sytuacji.Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 maja 1976 r. w sprawie zakwaterowania przejściowego sił zbrojnych (Dz. U. Nr 21, poz. 133) - jak wynika z jego nazwy - nie odnosi się do rozmieszczenia stałego. Zostało ono bowiem wydane na podstawie delegacji ustawowej przewidzianej w art. 47 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. Nr 19, poz. 121). Powołany przepis upoważnił Radę Ministrów m.in. do określenia odszkodowania za szkody związane wyłącznie z zakwaterowaniem przejściowym.W razie zatem ustalenia, że zakwaterowanie, o którym mowa w sprawie, ma charakter stały, rozporządzenie nie będzie miało zastosowania i z powodu braku przepisów szczególnych należy uznać, iż powództwo opiera się na zasadach ogólnych. Nie będzie wtedy podstaw do zawieszenia postępowania, a sprawa powinna uzyskać normalny bieg. Chodzi bowiem w niej o roszczenie cywilnoprawne, a w związku z tym obowiązuje zasada wyrażona w art. 2 § 1 k.p.c.Inaczej natomiast będzie się kształtować zagadnienie w razie stwierdzenia przejściowego charakteru zakwaterowania. Wtedy bowiem będzie miało zastosowanie powołane rozporządzenie i przewidziany nim tryb postępowania o przyznaniu odszkodowania.Paragrafy 14-27 rozporządzenia przewidują czasowe wyłączenie drogi sądowej w tym zakresie. Poszkodowany może zwracać się do sądu dopiero po wydaniu niekorzystnej dla niego decyzji administracyjnej (§ 27). Droga sądowa jest zatem czasowo wyłączona, a konieczną przesłankę jej otwarcia stanowi istnienie decyzji administracyjnej. Do tego czasu poszkodowany nie może wnieść pozwu do sądu, sprawa bowiem należy do kompetencji organów administracyjnych. Wniesiony zaś w tych warunkach pozew ulega odrzuceniu z powodu braku drogi sądowej (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.).Należy zatem stwierdzić, że w świetle § 27 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 maja 1976 r. w sprawie zakwaterowania przejściowego sił zbrojnych (Dz. U. Nr 21, poz. 133) rozstrzygnięcie przez organ administracji państwowej sporu o odszkodowanie stanowi konieczną przesłankę dopuszczalności drogi sądowej.Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji (art. 388 § 1 w związku z art. 397 § 2 k.p.c.).