IV K 19/51

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Cyprian; Sędziowie: G. Auscaler (sprawozdawca), J. Haber; Prokurator: J. Markowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Bernarda K. osk. z art. 257 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Generalnego Prokuratora R. P. rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Grodzkiego w Oświęcimiu z dnia 24 grudnia 1945 r. oraz wyroku łącznego z dnia 14.VI 1946 r. Sądu Grodzkiego w Pszczynie, na podstawie art. 375, 394-396, 384 k.p.k. zmienił zaskarżone wyroki w części dotyczącej wymiaru kary w ten sposób, że zarówno w wyroku Sądu Grodzkiego w Oświęcimiu z dnia 24.XII 1945 r., jak i w wyroku łącznym Sądu Grodzkiego w Pszczynie z dnia 14.VI 1946 r. nie orzekł umieszczenia oskarżonego w zakładzie dla niepoprawnych.Uzasadnienie faktyczneSąd Grodzki w Oświęcimiu skazał wyrokiem z dnia 24 grudnia 1945 r. oskarżonego Bernarda K. za występki z art. 257 § 1 k.k. na karę łączną 1 roku więzienia, zarządzając jednocześnie na podstawie art. 84 k.k. umieszczenie skazanego po odbyciu kary w zakładzie dla niepoprawnych.W dniu 18 kwietnia 1946 r. Sąd Grodzki w Pszczynie skazał tegoż Bernarda K. na podstawie art. 257 § 1 k.k. na karę 7 miesięcy więzienia.Oba powyższe wyroki uprawomocniły się i b. Sąd Grodzki w Pszczynie wydał w dniu 14 czerwca 1946 r. wyrok łączny, mocą którego Bernard K. został skazany na łączną karę 18 miesięcy więzienia, a ponadto na umieszczenie w zakładzie dla niepoprawnych.Wyroki te zostały zaskarżone rewizją nadzwyczajną Generalnego Prokuratora R.P. Rewizja nadzwyczajna wnosi o uchylenie orzeczenia o umieszczeniu K. w zakładzie dla niepoprawnych, zarzucając rażącą niewspółmierność tej kary (art. 371 pkt 4 k.p.k.) ze szczególnym uwzględnieniem, że instytucja ta jest niezgodna z zasadami socjalistycznego prawa Polski Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna. Umieszczenie w zakładzie dla niepoprawnych jest zasadniczo sprzeczne z podstawami socjalistycznego prawa karnego. Instytucja ta wywodzi się z tzw. pozytywistycznej szkoły prawa karnego, szkoły, która wyraża interesy imperialistyczne i która tezami swymi o środkach zabezpieczających służy do uzasadnienia faszystowskiego terroru w postaci chociażby obozów koncentracyjnych. Instytucja ta w Polsce Ludowej w żadnym razie nie powinna być stosowana, będąc w zasadniczej sprzeczności z podstawami praworządności socjalistycznej i z naczelną tezą, iż w warunkach państwa ludowego nie może być mowy o przestępcach niepoprawnych, gdyż państwo ludowe w pełni umożliwia włączenie każdego przestępcy - po odbyciu przez niego kary - do twórczego wysiłku narodu, przyczyniając się do wychowania przestępcy.Oczywiście w nowym kodeksie karnym Polski Ludowej nie będzie instytucji zakładu dla niepoprawnych. Skoro jednak zastosowano już w konkretnym przypadku na mocy dotychczas obowiązującego k.k. z 1932 r. ten środek, niemniej jednak można poddać kontroli rewizyjnej stosowanie tego środka w trybie art. 371 pkt 4 k.p.k. Twierdzenie bowiem, iż zakład dla niepoprawnych nie jest karą, jest pozbawione wszelkiej podstawy. Orzeczenie o umieszczeniu w zakładzie dla niepoprawnych stanowi niewątpliwie w praktyce niezwykle dotkliwą karę. To daje podstawę do oceny tego środka jako rażąco niewspółmiernego, na co słusznie zwraca uwagę rewizja nadzwyczajna. Kara ta wyrażająca się w pozbawieniu wolności na okres nie krótszy od lat 5-ciu, który może równać się i dożywotniemu pozbawieniu wolności jest oczywiście rażąco niewspółmierna w stosunku do czynów zarzuconych oskarżonemu.Z tych względów należało orzec jak w sentencji.