IV K 474/52
WyrokIzba Cywilna1953-02-05
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zatrudnienie przez sklepowego swojej żony bez zezwolenia zarządu spółdzielni, mimo braku jej fachowego przygotowania, w sytuacji nadmiaru pracy w sklepie, może stanowić podstawę do przypisania mu winy za powstanie niedoboru z art. 286 § 3 k.k. zamiast z art. 286 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że nadmiar pracy w sklepie spółdzielni nie usprawiedliwia oskarżonego co do niewypełnienia podstawowych obowiązków, takich jak przeważanie i przeliczanie przyjmowanego towaru oraz jego należyte rozprowadzanie. Niewypełnienie tych obowiązków, a także zatrudnienie bez zezwolenia zarządu spółdzielni swojej żony, mimo jej braku fachowego przygotowania, stwarzało możliwość powstania niedoboru, z czym oskarżony się godził, co oznacza zamiar ewentualny. W związku z tym, czyn oskarżonego powinien być kwalifikowany z art. 286 § 1 k.k., a nie z art. 286 § 3 k.k.Stan faktyczny
Oskarżony, będąc sklepowym Gminnej Spółdzielni, nie dopełnił obowiązku przeważania i przeliczania towarów oraz należytego ich rozprowadzania, co doprowadziło do powstania niedoboru. Sąd Wojewódzki uznał, że niedobór powstał nieumyślnie, w wyniku zatrudnienia przez oskarżonego swojej żony bez zezwolenia zarządu, co stworzyło możliwość niedoboru. Prokurator Generalny wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając obrazę prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i uznał oskarżonego za winnego przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., skazując go na karę więzienia.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy przy udziale Prokuratora Generalnej Prokuratury po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 1953 r. sprawy Mariana B., osk. z art. 286 § 3 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w .... z dnia ...... - na podstawie art. 375, 384 pkt. 2, 383 pkt. 2, 388 § 1, 394-396; 400 i 459 k.p.k. oraz art. 4 dekretu o o.s.k. uchyla zaskarżony wyrok i uznaje oskarżonego Mariana B. za winnego przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. popełnionego przez to, że w czasie od ...., do .... w O. .... jako sklepowy Gminnej Spółdzielni "Samopomocy Chłopskiej", nie dopełniając obowiązku przeważania i przeliczania dostarczanych do sklepu towarów oraz należytego rozprowadzania ich - doprowadził do powstania manca w kwocie ... i z mocy art. 286 § 1 k.k. skazuje go za ten czyn przestępny na .... więzienia z zaliczeniem na poczet kary okresu tymczasowego aresztowania od ......, zwalnia oskarżonego od kosztów postępowania karnego i opłat sądowych za obie instancje.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia .... Sąd Powiatowy w .... skazał oskarżonego Mariana B. z art. 286 § 1 k.k. na ... więzienia za to, że "w czasie od ... do ... w O., jako sklepowy Gminnej Spółdzielni "Samopomocy Chłopskiej", nie dopełniając obowiązku przeważania i przeliczania dostarczonych do sklepu towarów oraz należytego rozprowadzania ich - do prowadził do powstania manca na kwotę ..."Na skutek założonej przez oskarżonego rewizji Sąd Wojewódzki uchylił wyrok I instancji i z art. 286 § 3 k.k. skazał oskarżonego na .... aresztu, za to, że: w warunkach wyżej opisanych, zatrudniając częściowo w kierowanym przez siebie sklepie swą żonę - bez zezwolenia zarządu Spółdzielni - jako siłę fachową, nieumyślnie spowodował możliwość niedoboru.Od tego prawomocnego wyroku Prokurator Generalny PRL założył rewizję nadzwyczajną, opartą o przepis art. 371 pkt. 1 k.p.k., w której zarzucając obrazę art. 286 § 1 k.k. przez przyjęcie, iż czyn oskarżonego przedstawia się jako przestępstwo z art. 286 § 3 k.k., mimo iż oskarżony działał w zamiarze ewentualnym, wnosił o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w ... z dnia 2 maja 1952 r. (sygn. akt V.Kr. 464/51) i o utrzymanie w mocy wyroku Sądu Powiatowego w ... z dnia .....Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje.W motywach wyroku Sąd Wojewódzki wypowiedział się, że dane sprawy nie uzasadniają ustalenia Sądu I instancji, iż wspomniany niedobór powstał wskutek niedopełnienia przez o-skarżonego obowiązków, wskazanych w sentencji wyroku tegoż Sądu. Oskarżony bowiem, jak podkreśla Sąd Wojewódzki, zwracał się do swej władzy przełożonej o przydzielenie mu do pomocy dodatkowego pracownika ze względu na nadmiar pracy w sklepie. Sąd Wojewódzki uznał jedynie, że oskarżony stworzył sam możliwość manca przez zatrudnienie w sklepie - bez zezwolenia Zarządu Spółdzielni - swej żony, która nie miała fachowego przygotowania.Stanowisko Sądu Wojewódzkiego jest błędne. Nadmiar pracy w sklepie Spółdzielni nie może usprawiedliwiać oskarżonego co do niewypełnienia tak podstawowego obowiązku, jak przeważanie i przeliczanie przyjmowanego towaru oraz należyte jego rozprowadzanie. To niedopełnienie przez oskarżonego swego obowiązku, jak również zatrudnienie w sklepie bez zezwolenia Zarządu Spółdzielni swej żony, mimo iż była ona siłą niefachową, stwarzało możliwość powstania manca (które w rzeczywistości nastąpiło), z czym oskarżony się godził. Z jego zatem strony zachodzi zamiar ewentualny.W tym stanie rzeczy wyrok Sądu Wojewódzkiego wobec obrazy art. 286 § 1 k.k. został uchylony. Zasadny natomiast jest wyrok Sądu Powiatowego, skazujący oskarżonego z art. 286 § 1 k.k.
Powiązane orzeczenia
- IV K 279/58 1958-04-29Czy kierownik sklepu spółdzielczego, który doprowadził do powstania braku towarowego w wyniku zaniedbań obowiązków, popełnił przestępstwo z art. 286 § 1 k.k., nawet jeśli nie można wykazać bezpośredniego związku przyczyn…
- IV K 417/55 1955-08-06Czy niedobór towarów lub gotowizny w handlu uspołecznionym, spowodowany niedbalstwem i lekkomyślnością kierowniczki stoiska, może być kwalifikowany jako przestępstwo z art. 286 § 3 k.k. (nieumyślne spowodowanie szkody),…
- 1 CR 558/59 1960-06-20Czy pracownik, skazany za przestępstwo z art. 286 § 1 lub 3 k.k. polegające na niewykonaniu obowiązków pracowniczych, może ponosić odpowiedzialność za szkodę na podstawie przepisów kodeksu zobowiązań o czynach niedozwolo…
- K 700/50 1950-09-13Czy niedopełnienie obowiązku należytego prowadzenia ksiąg magazynowych i wydawania towarów z magazynu, skutkujące nieusprawiedliwionym niedoborem, stanowi przestępstwo umyślne z § 1 art. 286 k.k., czy też przestępstwo z…
- II K 1166/58 1959-01-13Czy niedopełnienie obowiązków służbowych przez kierownika magazynu, które doprowadziło do powstania braków w powierzonym mieniu, może stanowić przestępstwo z art. 286 § 1 k.k., jeśli warunki pracy uniemożliwiały prawidło…
Powołane przepisy
art. 286 § 3 KKart. 375art. 4art. 286 § 1 KKart. 371 pkt. 1 KPK§ 3§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.