IV K 728/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Paluch.Sędziowie: T. Gdowski, S. Kotowski (sprawozdawca).Prokurator: M. Matywiecka.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Czesława M. oskarżonego z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 8 lutego 1961 r., na podstawie art. 375 k.p.k.utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (...).Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 8 lutego 1961 r. oskarżony Czesław M. został na podstawie art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. a) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11) oraz art. 2 cytowanej ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. i art. 47 § 1 lit. a) k.k. skazany na karę sześciu lat i sześciu miesięcy więzienia, 30.000 zł grzywny, przepadek 1/4 części majątku i na 5 lat utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych za to, że w B. jako kierownik Sekcji Ruchu Osobowego Oddziału Państwowej Komunikacji Samochodowej, na podstawie wystawionych przez siebie fikcyjnych rachunków, pobierał od osób prywatnych i (przedsiębiorstw państwowych pieniądze za dokonane usługi przez PKS, których nie wpłacał do kasy, lecz przywłaszczył je sobie na łączną kwotę 92.648.44 zł.Od tego wyroku założył rewizję oskarżony Czesław M., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku w orzeczeniu o karze przez obniżenie wymierzonych kar pozbawienia wolności i grzywny do ustawowego minimum. Wniosek ten rewizja oskarżonego Czesława M. opiera na zarzucie wymierzenia temuż oskarżonemu kary rażąco niewspółmiernej do przypisanego mu czynu.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja oskarżonego Czesława M. nie jest słuszna. Rewizja ta dopatruje się rażącej niewspółmierności wymiaru kary w nierozważeniu okoliczności, że oskarżony Czesław M. popełnił przypisany mu czyn przy pomocy innych osób oraz że wobec jego dotychczasowej przeszłości i zachowania się po popełnieniu przestępstwa należało mu wymierzyć karę znacznie łagodniejszą.Pomoc innych osób, zwana przez rewizję "pomocą bierną", została przez Sąd I instancji rozważona. Pomocy tej Sąd I instancji dopatrzył się w braku należytej kontroli ze strony władz PKS, lecz zarazem słusznie nie uznał tego braku za okoliczność łagodzącą dla oskarżonego Czesława M. Brak należytego nadzoru nad czynnościami pracownika może być poczytany za okoliczność łagodzącą winę tegoż pracownika jedynie wówczas, gdy kwalifikacje jego do zajmowania danego stanowiska są oczywiście niewystarczające, władze zwierzchnie o tym wiedzą i dopuszczając takiego pracownika do pełnienia funkcji, do sprawowania których nie jest on należycie przygotowany, godzą się na pewnego rodzaju "szkolenie przywarsztatowe", czyli na szkolenie w toku pełnienia przez pracownika danej funkcji i udzielanie mu pomocy w formie kontroli bieżącego instruktażu. W takiej sytuacji, gdy władzom zwierzchnim znany jest fakt, że pracownik nie dorósł jeszcze do sprawowania powierzonych mu funkcji, obowiązkiem tej władzy jest otoczenie takiego pracownika szczególną opieką i wyszkolenie go, oraz sprawowanie szczególnego nadzoru i kontroli jego czynności, która jest w takim wypadku formą doszkalania pracownika. Jeśliby władza zwierzchnia poniechała kontroli, to brak tej kontroli mógłby ewentualnie być uznany za okoliczność łagodzącą winę pracownika za nienależyte wykonywanie obowiązków lub przekraczanie władzy. Jednakże przy zagarnięciu mienia brak kontroli nad pracą pracownika zagarniającego mienie społeczne nie może być uznany za okoliczność łagodzącą, gdyż ochrona mienia społecznego nie jest obowiązkiem jedynie pracowników instytucji społecznych, lecz obowiązkiem każdego obywatela, wszelki przeto instruktaż w tej kwestii nie jest potrzebny nawet najsłabiej pod względem fachowym przygotowanemu pracownikowi.Również przeszłość oskarżonego Czesława M. nie jest bynajmniej taka, aby mogła być uznana za łagodzącą jego winę, gdyż oskarżony Czesław M. był już skazany w r. 1960 za zagarnięcie mienia społecznego, zachowanie się zaś jego po popełnieniu przestępstwa zostało rozważone przez Sąd I instancji, a przyznanie się do winy zostało uwzględnione przy wymiarze kary. Wymierzonej przeto kary pozbawienia wolności i grzywny nie można uznać za rażąco surową ani za niewspółmierną do przypisanego oskarżonemu Czesławowi M. czynu.Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.