IV K 843/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Dobesz.Sędziowie: J. Dziowgo (sprawozdawca), K. Zwoliński.Prokurator: B. Federowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jerzego K. i Hipolita B., oskarżonych z art. 286 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 2 marca 1961 r., na podstawie art. 375 k.p.k.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (...).Wymienionym na wstępie wyrokiem zostali skazani:1) Jerzy K. z art. 286 § 1 k.k. na 2 lata więzienia za to, że jako kierownik sklepu z artykułami gospodarstwa domowego należącego do miejscowej Dyrekcji MHD, wskutek niedopełnienia obowiązku należytego prowadzenia dokumentacji sklepowej, wprowadzania się w godzinach pracy w stan nietrzeźwości oraz opuszczania sklepu .w godzinach pracy i powierzania opieki nad nim niedoświadczonej praktykantce Krystynie Z., dopuścił do powstania niedoboru towaru w wysokości 54.601,60 zł;2) Hipolit B. z art. 286 § 1 k.k. na 1 rok i 6 miesięcy więzienia za to, że w K. jako Przewodniczący Komisji Inwentaryzacyjnej, podczas remanentu zdawczo-odbiorczego w sklepie z artykułami gospodarstwa domowego Nr 12 należącego do MHD, nie dopełnił obowiązku sumiennego dokonania spisu z natury, dopuszczając do fikcyjnego wpisania do remanentu dwóch maszyn do szycia typu włoskiego i 15.728 szt. szklanek łącznej wartości 54.601,60 zł, przez co umożliwił Jerzemu K. ukrycie niedoboru, wskutek czego działał na szkodę interesu społecznego.Od powyższego wyroku założyli rewizje obaj oskarżeni.I. Rewizja oskarżonego Jerzego K. zarzuca:1) błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i2) rażącą surowość wymierzonej oskarżonemu kary.W uzasadnieniu rewizja wywodzi, że w sprawie tej najpoważniejszą wątpliwość budzi ustalenie wyroku co do wysokości rzekomo spowodowanego przez oskarżonego manka. Zdaniem rewizji jest wysoce nieprawdopodobne, by współoskarżony D., nie mając żadnych szczególnych zobowiązań wobec Jerzego K. i nie mając jakiegokolwiek zabezpieczenia, zgodził się przejąć na siebie niedobór w kwocie 50.000 zł.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie - o złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary.II. Rewizja oskarżonego Hipolita B. zarzuca rażącą surowość wymierzonej oskarżonemu kary i wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez wydatne złagodzenie tej kary.Wniosek ten uzasadnia rewizja przyznaniem się oskarżonego do niedopełnienia ciążących na nim obowiązków, brakiem jego świadomości co do umożliwienia Jerzemu K. ukrycia niedoboru oraz niezachowaniem przez Sąd zasady proporcjonalności kar wymierzonych w tej samej sprawie innym oskarżonym (rewizja uważa, że kara wymierzona oskarżonemu Hipolitowi B. jest nieproporcjonalnie surowa w stosunku do kar wymierzonych współoskarżonemu Jerzemu K. i D.).Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:I. Co do oskarżonego Jerzego K.Istota przypisanego oskarżonemu przestępstwa od strony przedmiotowej polega na niedopełnieniu przez niego szeregu elementarnych obowiązków ciążących na nim jako na kierowniku sklepu (nienależyte prowadzenie dokumentacji, opuszczanie sklepu w godzinach pracy, powierzanie opieki nad sklepem niedoświadczonej praktykantce), jak również na takim zachowaniu się, które żadną miarą nie da się pogodzić z obowiązkami kierownika sklepu (picie wódki w godzinach pracy).W sprawach tego rodzaju stopień winy oskarżonego mierzyć należy przede wszystkim stopniem jego niedbałości, mogącej wyrządzić szkodę interesowi publicznemu (lub prywatnemu). Jakkolwiek rozmiary rzeczywistej szkody mogą mieć znaczenie przy wymiarze kary, to jednak w zasadzie między stopniem zawinienia w sprawach tego rodzaju a wysokością powstałej szkody nie ma stosunku proporcjonalności, może się bowiem zdarzyć, że nawet przy braku efektywnej szkody stopień zawinienia oskarżonego ocenić wypadnie jako bardzo duży i zajdzie potrzeba wymierzenia mu surowej kary i odwrotnie - nawet przy dużej efektywnej szkodzie stopień zawinienia oskarżonego może się okazać niewielki.W danym wypadku oskarżony zaniedbał się w pracy w sposób rażący i wykazał tak małą dbałość o powierzone mu mienie społeczne, że takie jego zachowanie się mogło wyrządzić dużą szkodę interesowi publicznemu. W tym właśnie wyraża się tu duży stopień jego zawinienia.Przy tym stopniu zawinienia wymierzonej oskarżonemu kary nie uznano za rażąco surową i dlatego zarzut rewizji w części dotyczącej kary uznano za niesłuszny. Za niesłuszny uznano też zarzut błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, bo Sąd, opierając się na wyliczeniach biegłych i wyjaśnieniach współoskarżonego D. (który skazany został z art. 286 § 1 k.k. na 1 rok i 6 miesięcy więzienia i wyroku nie zaskarżył),władny był wysokość niedoboru spowodowanego przez oskarżonego Jerzego K. ustalić na kwotę wymienioną w sentencji.II. Co do oskarżonego Hipolita B.Sposób dokonywania przez Hipolita B. remanentu w sklepie, którego kierownikiem był oskarżony Jerzy K., przedstawiony został przez świadków Wacławę M. i Krystyną Z. Z ich zeznań wynika w sposób oczywisty, że remanent przeprowadzony został przez oskarżonego w sposób jaskrawo naruszający obowiązujące przepisy. Skoro zatem Sąd ustalenia swe co do oskarżonego Hipolita B. poczynił przede wszystkim na podstawie zeznań świadków, przyznanie się jego do winy nie mogło mieć istotnego znaczenia przy wymiarze kary. Sąd nie obciążył oskarżonego odpowiedzialnością za efektywne skutki jego niedbałości, wobec czego argument rewizji co do braku świadomości oskarżonego w zakresie skutków jego niedbałości jest bezprzedmiotowy. Wyrok nie narusza zasady proporcjonalności kar, bo Jerzemu K. Sąd wymierzył karę surowszą, a D. wymierzył taką samą karę, jaką wymierzył Hipolitowi B., co jest słuszne.W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.