IV K 927/58
WyrokIzba Cywilna1960-06-04
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku uniewinnienia oskarżonego z powodu niepoczytalności, możliwe jest orzeczenie przepadku dewiz na podstawie art. 10 § 1 ustawy karnej dewizowej, czy też przepadek taki ma charakter fakultatywny i wymaga oceny okoliczności uzasadniających jego zastosowanie?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że obligatoryjny przepadek dewiz na podstawie art. 10 § 1 ustawy karnej dewizowej następuje jedynie w przypadku skazania za przestępstwa dewizowe wymienione w tym przepisie. Skoro oskarżony został uniewinniony z powodu niepoczytalności, przepis ten nie miał zastosowania. W takiej sytuacji przepadek dewiz ma charakter fakultatywny (art. 85 i 50 § 1 k.k.), a jego orzeczenie wymaga oceny, czy istnieją okoliczności uzasadniające jego zastosowanie. W niniejszej sprawie, ze względu na niepoczytalność oskarżonego, jego wiek oraz brak obawy popełnienia przestępstwa, Sąd Najwyższy uznał, że nie zachodzą podstawy do orzeczenia przepadku.Stan faktyczny
Oskarżony Kazimierz B. został uniewinniony przez Sąd Wojewódzki w Krakowie z zarzutów nielegalnego przekroczenia granicy państwowej oraz uchylenia się od kontroli dewizowej przy próbie wywiezienia 32 dolarów USA i 6 pesetów argentyńskich, z powodu niepoczytalności (art. 17 k.k.). Sąd orzekł jednak przepadek tych wartości dewizowych na podstawie art. 50 k.k. Obrońca oskarżonego złożył rewizję, kwestionując zasadność orzeczenia przepadku. Sąd Najwyższy rozpoznał rewizję.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił orzeczenie o przepadku dewiz i nakazał zwrócić je oskarżonemu.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza B. oskarżonego z art. 2 § 1 ustawy karnej dewizowej po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 14 sierpnia 1958 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k. uchylił orzeczenie o przepadku dewiz i kwotę 32 dolarów Stanów Zjednoczonych AP i sześciu pesetów argentyńskich nakazał zwrócić oskarżonemu Kazimierzowi B. (...)Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 29 sierpnia 1958 r. oskarżony Kazimierz B. z uwagi na niepoczytalność (art. 17 k.k.) został uniewinniony z zarzutu nielegalnego przekroczenia granicy Państwa (art. 30 pkt 1 dekretu z dnia 23 marca 1956 r. - o ochronie granic państwowych - Dz. U. z 1956 r. Nr 9, poz. 51) i z zarzutu uchylenia się od kontroli dewizowej przy przenoszeniu przez granicę Państwa 32 dolarów USA i 6 pesetów argentyńskich. Uniewinniając oskarżonego ze wskazanych wyżej zarzutów Sąd orzekł na podstawie art. 50 k.k. przepadek wymienionych wyżej wartości dewizowych.W tej właśnie części wyrok został zaskarżony przez obrońcę oskarżonego. Rewizja zarzuca, że w sprawie brak jest okoliczności, które by przemawiały za orzeczeniem przepadku wartości dewizowych, a nadto, że Sąd Wojewódzki naruszył art. 10 § 1 ustawy karnej dewizowej.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i zarządzenie zwrotu odebranych od oskarżonego dewiz.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki, orzekając przepadek wartości dewizowych, oparł się na art. 50 k.k., jednakże w uzasadnieniu wyroku wskazał, że orzeczenie przepadku nastąpiło również z uwagi na art. 10 § 1 ustawy karnej dewizowej. To ostatnie twierdzenie nie może być uznane za trafne, albowiem obligatoryjny przepadek dewiz, przewidziany przez ten przepis następuje jedynie w wypadku skazania za przestępstwa dewizowe, wymienione w tym przepisie. Ponieważ oskarżony B. został uniewinniony - przepis art. 10 § 1 u.k.d. nie miał więc zastosowania. Zatem w wypadku rozpatrywanym w niniejszej sprawie przepadek dewiz był fakultatywny (art. 85 i 50 § 1 k.k.). W związku z tym należało rozważyć, czy zachodzą okoliczności uzasadniające orzeczenie przepadku. Odpowiedź na to pytanie należy dać negatywną z przyczyn następujących.Oskarżony jest schizofrenikiem, który w tym stanie zdrowia powrócił w 1956 r., jako reemigrant z Argentyny. Granicę przekroczył w obecności żołnierza WOP-u, który go zatrzymał po przejściu linii granicznej. Biegli stwierdzili, że oskarżony nie przedstawia niebezpieczeństwa dla porządku prawnego i że nie zachodzi obawa popełnienia przezeń jakiegokolwiek czynu, określanego jako przestępstwo obowiązujących przepisów karnych. Gdy się do tego doda, że oskarżony liczy 63 lata i nic nie posiada, należało orzec, jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- II K 1030/58 1958-11-11Czy czyn polegający na uchyleniu się od kontroli dewizowej przy przekraczaniu granicy, przy uwzględnieniu szczególnych okoliczności życiowych sprawcy, może być uznany za przypadek małej wagi w rozumieniu ustawy karnej de…
- II KRn 927/55 1955-09-17Czy sąd karny może orzec przepadek przedmiotów stanowiących wartości dewizowe, jeśli ich status jako takich nie został jednoznacznie ustalony, a jednocześnie istnieje spór co do prawa własności tych przedmiotów?
- VI KZP 25/71 1971-12-08Czy skazanie oskarżonego przez sąd innego państwa za przestępstwo dewizowe stanowi okoliczność wyłączającą postępowanie co do tego czynu przed sądem polskim (res iudicata) wobec wątpliwości interpretacyjnych art. 4 ustaw…
- V KRN 262/86 1986-07-09Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy ustawy o amnestii z 1984 r. w sprawie o przestępstwo dewizowe, w sytuacji gdy istniały korzystniejsze dla sprawcy przepisy dekretu o amnestii z 1977 r. lub możli…
- I PR 346/71 1972-07-18Czy sąd cywilny jest związany ustaleniami sądu karnego co do relacji przeliczeniowej dewiz w przypadku zasądzania odszkodowania za ich przywłaszczenie?
Powołane przepisy
art. 2 § 1art. 375art. 17 KKart. 30 pkt 1art. 50 KKart. 10 § 1art. 85§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026.