IV PR 13/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Szymanek. Sędziowie: T. Kasiński, Z. Stypułkowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Jerzego S. i Jana G. przeciwko Zakładom Urządzeń Przemysłowych w N. o wynagrodzenie za projekt wynalazczy na skutek rewizji pozwanych Zakładów od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 20 listopada 1975 r.zmienił zaskarżony wyrok i powództwo oddalił oraz odstąpił od obciążenia powodów kosztami postępowania za obie instancje.Uzasadnienie faktycznePowodowie domagali się zasądzenia od pozwanych Zakładów po 64.000 zł tytułem wynagrodzenia za pracowniczy projekt wynalazczy, którego są twórcami. Twierdzili, że wypłacone im wynagrodzenie nie uwzględnia tzw. ceny transakcyjnej, mimo że wyroby wytworzone wedle ich projektu były przedmiotem eksportu.Pozwane Zakłady zarzuciły, że wytworzone wedle projektu powodów wyroby zostały zbyte przedsiębiorstwu handlu zagranicznego, eksportującemu je na rachunek własny, za cenę zbytu i na jej podstawie należało obliczyć efekty ekonomiczne tego projektu.Sąd Wojewódzki powództwo uwzględnił i następująco uzasadnił swoje rozstrzygnięcie:Powodowie są twórcami pracowniczego projektu wynalazczego pod tytułem "Filtr bębnowy, komorowy, próżniowy o działaniu ciągłym", na który pozwane Zakłady uzyskały świadectwo ochronne na wzór użytkowy. Został on zastosowany w produkcji 4 filtrów próżniowych przeznaczonych na eksport. W fakturach wystawionych przez pozwane Zakłady przedsiębiorstwu eksportującemu te wyroby wymienione są trzy ceny, a mianowicie: zbytu, dewizowa oraz transakcyjna. Sąd Wojewódzki uznał za bezzasadny zarzut tych Zakładów, iż ceny transakcyjne zostały uwidocznione w fakturach tylko dla celów statystycznych. Urządzenia zostały bowiem zbyte za granicę, co pozwala wnioskować, iż importer wpłacił ceny transakcyjne na rzecz przedsiębiorstwa eksportującego te urządzenia. Dla twórców jest zaś obojętne, kto uzyskał korzyść z zastosowania projektu. Roszczenia ich nie mogą być uzależnione od tego, czy wyrób jest eksportowany przez jednostkę stosującą projekt czy też zbywany przez nią przedsiębiorstwu handlu zagranicznego.Pozwane Zakłady w rewizji wnoszą o zmianę albo uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości podstawą do ustalenia wysokości wynagrodzenia za pracowniczy projekt wynalazczy są efekty uzyskane przez stosowanie projektu. Jednostką gospodarki uspołecznionej stosującą projekt wynalazczy powodów są pozwane Zakłady. Efekty ekonomiczne więc uzyskane przez stosowanie projektu w tych Zakładach stanowią podstawę do ustalenia należnego twórcom wynagrodzenia. Efekty te polegają na uruchomieniu produkcji nowego wyrobu. Sposób obliczania tego efektu określa przepis § 26 ust. 1 zarządzenia Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 20 marca 1973 r. w sprawie zasad obliczania efektów stanowiących podstawę do ustalania wysokości wynagrodzeń za pracownicze projekty wynalazcze. Wedle tego przepisu uwzględnia się: cenę zbytu dla wyrobów w obrocie krajowym lub "cenę transakcyjną w razie eksportu wyrobu". Zasady kształtowania cen w obrocie między jednostkami gospodarki uspołecznionej ustalają przepisy szczególne. One też określają sytuacje, w których stosuje się tzw. ceny transakcyjne, kształtowane na podstawie wpływów w walucie obcej. Wymieniony przepis prawa wynalazczego - z istoty swej - nie reguluje tej materii. Ustala natomiast sposób obliczania efektów ekonomicznych wówczas, gdy jednostka gospodarki uspołecznionej uzyskuje za wyrób wytworzony wedle projektu wynalazczego cenę transakcyjną.Cenę transakcyjną, przewidzianą w § 26 ust. 1 zarządzenia Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 20 marca 1973 r. (M.P. Nr 16, poz. 98), uwzględnia się w obliczeniach efektów pracowniczego projektu wynalazczego, jeśli producent wyrobów wytworzonych wedle tego projektu uprawniony jest do jej pobierania na podstawie przepisów ustalających ceny artykułów przeznaczonych na eksport (uchwała nr 267 Rady Ministrów z dnia 13 października 1972 r. - M.P. Nr 52, poz. 274).W myśl wymienionej uchwały Rady Ministrów, mającej zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, cenę transakcyjną pobiera ta jednostka gospodarki uspołecznionej, która dokonuje eksportu wyrobów na rachunek własny. Dotyczy to jednostek handlu zagranicznego, a także producentów mających uprawnienia tych jednostek i eksportujących wyroby bezpośrednio lub za pośrednictwem przedsiębiorstw handlu zagranicznego (§ 2). Dostawca krajowy zbywający wyroby jednostce handlu zagranicznego, która eksportuje je na rachunek własny, rozliczany jest wedle cen właściwych dla obrotu wewnętrznego (§ 3).W taki też sposób rozliczone zostały pozwane Zakłady, które jako dostawca krajowy sprzedały wyroby wytworzone wedle projektu wynalazczego przedsiębiorstwu eksportującemu je na rachunek własny. Uzyskały za nie uzgodnione ceny, w wysokości cen zbytu, na podstawie których obliczały należne powodom wynagrodzenie. Względy, dla których w powołanych przez Sąd Wojewódzki fakturach wymienione są różne ceny, są bez znaczenia dla określenia właściwych kryteriów obliczania należnego powodom wynagrodzenia, skoro pozwane Zakłady nie były uprawnione i nie uzyskały ceny transakcyjnej.Z przytoczonych względów zaskarżony wyrok ulega zmianie, a powództwo oddaleniu (art. 390 § 1 k.p.c.), podobnie jak wniosek pozwanych Zakładów o zwrot kosztów postępowania, gdyż dochodzenie przez nich dodatkowych kwot wynagrodzenia wynikało z wadliwego rozumienia treści omawianego wyżej przepisu prawa wynalazczego (art. 102 k.p.c.).