IV PR 40/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Stypułkowska (sprawozdawca).Sędziowie SN: A. Szczurzewska, T. Szymanek.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Jarosława P. i Józefa C. przeciwko Spółdzielni Pracy Technicznej "Kadra Pracy" w P. o wynagrodzenie za projekt wynalazczy, na skutek rewizji pozwanej Spółdzielni od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 17 listopada 1977 r.uchyliłzaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo ponad kwotę 52.493 zł z przyznanymi tym wyrokiem odsetkami, a także w części orzekającej o opłacie sądowej oraz kosztach postępowania i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowodowie domagali się zasądzenia od pozwanej Spółdzielni kwoty 171.435 zł wynagrodzenia za stosowanie wynalazku chronionego patentem pod tytułem "Urządzenie do zdejmowania i zakładania opon pojazdów", którego są twórcami.Pozwana Spółdzielnia zarzuciła, że wypłacona powodom kwota 10.000 zł stanowi należne im wynagrodzenie, gdyż wbrew ich twierdzeniu urządzenie UZG-18 wytworzone wedle wynalazku nie zastąpiło - w rozumieniu § 28 zarządzenia Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki (M.P. Nr 16, poz. 98) - urządzenia dotychczas importowanego.Sąd Wojewódzki nie podzielił zarzutów pozwanej Spółdzielni i uwzględnił powództwo. Urządzenie UZG-28 zastąpiło wyrób dotychczas importowany, co potwierdza właściwa centrala handlu zagranicznego. Tylko zbyt mała produkcja tego urządzenia uniemożliwia całkowite zaniechanie importu odpowiednich urządzeń zagranicznych. "Nie obciążają" natomiast powodów, wskazane w opinii biegłych i w pismach użytkowników, wady wykonawstwa tego urządzenia. Wprawdzie badania przeprowadzone przez Fabrykę Urządzeń Samochodowych w Warszawie wykazały niższe walory eksploatacyjne urządzenia UZG-18 od porównanych dwóch urządzeń firm zachodnich, lecz nie dyskwalifikujące to urządzenie wedle wynalazku, gdyż nie pretendował on do najwyższej klasy światowej jedynie do średniej klasy. Ponadto urządzenie UZG-18 "zostało wynalezione" w 1973 r. i uwzględniało ówczesny stan techniki. Badania porównawcze prowadzono zaś w około 4 lata później, bez uwzględnienia postępu technicznego, jaki miał miejsce w tym okresie.Pozwana Spółdzielnia w rewizji wnosi o zmianę albo uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa o kwotę 118.942 zł.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wyrób nowy wytworzony wedle wynalazku "zastępuje" wyrób dotychczas importowany wówczas, gdy osiągane z eksploatacji nowego wyrobu korzyści użytkowe są co najmniej takie same jak wyrobu importowanego (§ 28 zarządzenia Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 20 marca 1973 r. w sprawie zasad obliczania efektów stanowiących podstawę do ustalenia wysokości wynagrodzenia za pracownicze projekty wynalazcze - M.P. Nr 16, poz. 98).Zasady obliczania efektów uruchomienia produkcji nowego wyrobu, zawarte w przepisach powołanego zarządzenia, oparte są na założeniu, iż wielkość ceny nowego wyrobu określa z reguły także poprawę jego jakości w stosunku do porównywalnych wyrobów, dotychczas produkowanych przez jednostki gospodarki uspołecznionej (§ 26 i § 27). Odnośnie do wyrobów będących w obrocie krajowym jest to krajowa cena zbytu wyrobu. Jeżeli jednak wyroby takie mają charakter antyimportowy, gdyż zastępują wyroby dotychczas importowane, to - w myśl omawianego § 28 zarządzenia - w miejsce krajowej ceny zbytu tych wyrobów przyjmuje się tzw. cenę transakcyjną, płaconą za wyrób dotychczas importowany.Skoro zaś cena stanowi kryterium określające jakość wyrobu, to uwzględnienie przy obliczaniu efektów uruchomienia krajowej produkcji nowego wyrobu ceny płaconej za wyrób importowany możliwa jest tylko wtedy, gdy wyrób nowy jest pod względem jakości co najmniej równorzędny wyrobowi dotychczas importowanemu.Punktem odniesienia do porównania jakości tych wyrobów są korzyści użytkowe uzyskiwane przez ich odbiorców. Muszą to być korzyści faktycznie uzyskiwane. Ustalenie tych korzyści następuje przez porównanie wyrobów wytworzonych wedle projektu wynalazczego w takiej postaci, w jakiej zostały one wytworzone przez producenta w okresie obliczeniowym dla wynagrodzenia twórcy, z tymi wyrobami zagranicznymi, których import w tym okresie został wyeliminowany na skutek produkcji nowego wyrobu.Sąd Wojewódzki natomiast, nie wyjaśnił powyższych kwestii. W szczególności, nie zostały określone wyroby zagraniczne, które w okresie obliczeniowym - obejmującym lata 1975 i 1976 - miały być zastąpione przez wyroby wytworzone wedle wynalazku powoda.Powołane przez ten Sąd pisma przedsiębiorstwa handlu zagranicznego nie zawierają żadnych danych w tym przedmiocie. Zawarte w nich informacje mają charakter ogólnikowy, a ponadto można je uznać za miarodajne tylko w przedmiocie kształtowania się importu określonych wyrobów zagranicznych, a nie walorów użytkowych wyrobu będącego w obrocie krajowym.Z tych przeto względów należy uznać za uzasadnione zarzuty skarżącej Spółdzielni, iż nie zostały wyjaśnione te istotne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do podwyższenia wynagrodzenia za produkcję antyimportową, co powoduje konieczność uchylenia wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania (art. 388 § 1 i art. 389 k.p.c.).