IV PR 147/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN T. Kasiński (sprawozdawca). Sędziowie SN: A. Grymaszewski, Z. Świeboda.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Wojewódzkiej Usługowej Spółdzielni Pracy w Poznaniu - Oddział nr 2 w N. przeciwko Witoldowi K. o odszkodowanie, na skutek rewizji strony powodowej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 31 stycznia 1980 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowodowa Spółdzielnia żądała od pozwanego kwoty 382.137,20 zł, która - jak twierdziła w uzasadnieniu pozwu - figuruje jako zadłużenie na koncie rozrachunkowym pozwanego w wyniku przeprowadzonego rozliczenia za pięcioletni okres jego pracy w charakterze kierownika ślusarskiego zakładu usługowego, działającego na zasadach zryczałtowanego rozrachunku. Taki stan zadłużenia potwierdzony został przez biegłego z zakresu księgowości, w którego opinii wyodrębnione zostały obciążenia z tytułu rozliczeń za sprzedane materiały i ryczałtu ustalonego dla zakładu oraz inne obciążenia wynikające głównie z korekt faktur i z uznanych przez Spółdzielnię reklamacji klientów zakładu.W opinii zestawione zostały następnie uznania konta pozwanego z tych samych i innych tytułów, a w końcowej części wyszczególnione salda tych elementów rozliczeń sięgające łącznie kwoty dochodzonej pozwem. Rozliczenie to przeprowadzone zostało sumarycznie za cały okres pracy pozwanego od dnia 1.XII.1974 r. do dnia 31.III.1979 r. Biegły w swych zeznaniach na rozprawie z dnia 19.I.1980 r. wyjaśnił, że zakwestionowane faktury dotyczyły robót z 1977 r., a nawet 1976 r., według zaś zeznań świadka K. O. - głównego księgowego powodowej Spółdzielni, który przygotowywał materiały dla pozwu, fakturę na kwotę 168.000 zł wystawioną dla Zespołu Opieki Zdrowotnej w N. anulowano na skutek pisma tegoż Zespołu z dnia 14.III.1978 r. reklamującego niepełne wykonanie robót przez pozwanego i odmawiającego zapłaty objętej fakturą należności, natomiast częściowa odmowa zapłaty należności z faktury na 136.800 zł dla Technikum Handlowego w T. nastąpiła w 1976 r., w związku z czym zarząd Spółdzielni przyjął, że pozwany nie wykonał robót o wartości 59.000 zł. Z zeznań tego świadka łącznie z treścią opinii biegłego wynikało, że nierozliczenie się pozwanego z zaliczki 70.000 zł na zakup materiałów ujawnione zostało pod koniec 1977 r.W tym stanie rzeczy Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem zasądził od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 84.208,20 zł, oddalił zaś powództwo w pozostałej części, uznając dalsze roszczenie za przedawnione z mocy art. 291 § 2 kodeksu pracy, pozew bowiem wniesiony został z końcem maja 1979 r.Strona powodowa w rewizji wniosła o zmianę albo uchylenie wyroku w zakresie kwoty 97.929 zł, co do której powództwo zostało oddalone, zarzucając naruszenie prawa materialnego - art. 291 § 1 k.p. oraz sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego materiału "przez brak ustalenia, czy wyrządzona przez pozwanego szkoda była następstwem nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych, czy też następstwem umyślnego wyrządzenia szkody".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według ustaleń zaskarżonego wyroku pozwany zatrudniony był u powódki na podstawie umowy o pracę. Zgodnie ze szczegółowymi warunkami pracy w zakładzie usługowym prowadzonym na zryczałtowanym rozrachunku i przepisami uchwały nr 59/77 Zarządu Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy z dnia 7 lipca 1977 r. pozwany obowiązany był odprowadzić na rzecz powódki ryczałt w wysokości określonej umową i rozliczyć się z pobranych materiałów na podstawie zrealizowanych faktur. Pozwany przyjmował zlecenie i zawierał umowy na wykonanie usług dla ludności oraz pobierał z tego tytułu należności. Jeśli natomiast chodzi o wykonywanie usług remontowo-budowlanych i instalacyjnych dla jednostek gospodarki uspołecznionej, to umowy zawierała powódka i ona wystawiała faktury.Jak wynika z twierdzeń powódki zawartych w pozwie i jej dalszych oświadczeniach w toku procesu, pozwany nie wykonał tych obowiązków, czego wyrazem było istnienie zadłużenia na jego koncie. Według § 7 pkt 4 i 5 instrukcji w sprawie organizowania i prowadzenia zakładów usługowych na zryczałtowanym rozrachunku, stanowiącej załącznik do wspomnianej uchwały nr 59/7 ZCZSP, zarząd powodowej Spółdzielni obowiązany był do sprawowania bieżącego nadzoru nad całokształtem działalności zakładu, m.in. w zakresie wywiązywania się z przyjętych zobowiązań w stosunku do klientów i Spółdzielni oraz kontrolowania co najmniej raz w roku należytego prowadzenia obowiązującej dokumentacji. W myśl zaś § 25 instrukcji rozliczenie z zakładem za materiały zużyte przy świadczeniu usług odbywa się na podstawie zrealizowanych faktur.W świetle powyższych przepisów i ustalenia, że wymienione wyżej faktury dla jednostek gospodarki uspołecznionej zostały zakwestionowane przez tych usługobiorców już w 1976 r. (na 136.800 zł) i w I kwartale 1978 r. (na 168.000 zł) należy przyjąć, że powodowa Spółdzielnia dowiedziała się o wyrządzeniu przez pozwanego szkody i mogła domagać się jej naprawienia wcześniej niż na rok przed wytoczeniem powództwa, co uzasadniało potraktowanie roszczenia strony powodowej w tym zakresie jako przedawnionego. Zadłużenie kierownika zakładu usługowego prowadzonego na zryczałtowanym rozrachunku, wynikające z nierozliczenia się wobec Spółdzielni z dostarczonych mu przez nią materiałów potrzebnych do wykonywania usług, ma charakter wyrządzenia szkody wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych, w związku z czym roszczenie o zapłatę takiego długu podlega jednorocznemu przedawnieniu z art. 291 § 2 kodeksu pracy. Zawarty w rewizji pogląd strony powodowej, że do dochodzonego roszczenia stosuje się 3-letnie przedawnienie z § 1 tego artykułu i podniesione w niej zarzuty naruszenia tego przepisu są więc nieuzasadnione.Nie można również uznać za trafny zarzutu nieocenienia przez sąd I instancji szkody jako wyrządzonej przez pozwanego umyślnie. Pomijając już, że strona powodowa nie przytoczyła w tym kierunku żadnych twierdzeń ograniczając się do przedstawienia salda z konta pozwanego określonego ogólnie jako jego "zadłużenie", brak jest podstaw w materiale sprawy do przyjęcia umyślnego wyrządzenia szkody przez pozwanego. Ani z opinii biegłego, ani z zeznań świadków nie wynika, aby pozwany przywłaszczył sobie materiały otrzymane od Spółdzielni lub dopuszczał się czynów świadomie zmierzających do wyrządzenia Spółdzielni szkody. Za taki czyn nie mogą być w szczególności uznane nieprawidłowości sporządzonego przez pozwanego kosztorysu wykonawczego, o czym zeznał świadek J. S., skoro wystawienie faktury należało do samej Spółdzielni i do czasu jej zrealizowania pozwany pozostawał obciążony wartością materiałów według ewidencji prowadzonej przez Spółdzielnię.Z tych przyczyn rewizja dla braku uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu (art. 387 k.p.c.).