IV PR 150/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Szymańska.Sędziowie SN: J. Myślicki, M. Rafacz-Krzyżanowska (spr.).SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 1985 r. sprawy z powództwa Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Handlu Wewnętrznego w K. przeciwko A.W. o odszkodowanie z tytułu niedoboru na skutek rewizji poznanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 14 grudnia 1984 r., sygn. akt I C 123/83uchyla zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo oraz orzekającej o kosztach procesu i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Wojewódzkiemu w K. (Sądowi pracy i ubezpieczeń społecznych) do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowodowe Przedsiębiorstwo domagało się zasądzenia od pozwanego kwoty 530.029 zł 60 gr. W uzasadnieniu pozwu stron pogodowa podała, że pozwany był kierownikiem zakładu usługowego Nr 42, że pierwsza inwentaryzacja przeprowadzona za okres od 27 XII 1978 r. do 20 VI 1979 r. wykazała niedobór w materiałach na kwotę 487.138 zł oraz w częściach na kwotę 25.754 zł 10 gr i że druga inwentaryzacja przeprowadzona za okres od czerwca 1979 r. do 29 X 1979 r. wykazała niedobór w kwocie 17.137 zł 50 gr, co łącznie wynosi kwotę 530.029 zł 60 gr.Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 277.891 zł 85 gr, oddalając powództwo w pozostałej części. Rozstrzygnięcie to Sąd Wojewódzki oparł na następujących ustaleniach oraz wynikających wnioskach.Powód w dniu 1 II 1978 r. zawarł ze stronę pozwaną umowę materialnej odpowiedzialności, dotyczącą zakładu usługowego Nr 42. W chwili przyjmowania przez pozwanego tego zakładu znajdował się w nim sprzęt, ale pozwany magazyn przyjął bez sporządzania spisu inwentaryzacyjnego. W tych warunkach Sąd Wojewódzki uznał, że mienie nie zostało pozwanemu powierzone w sposób prawidłowy. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego strona powodowa nie zapewniła pozwanemu odpowiednich warunków umożliwiających należyte zabezpieczenie mienia, gdyż powierzchnia magazynu była zbyt mała, w związku z tym część sprzętu składowano na klatce schodowej i pod wiatą bez zabezpieczenia, co powodowało ten skutek, że dostęp do tego sprzętu miały osoby trzecie, do zakładu usługowego przechodziło się przez pomieszczenie, w którym znajdował się sprzęt, o czym pozwany zgłaszał stronie powodowej. Pozwany w dniu 13 X 1979 r. stwierdził zaginięcie jednego z trzech kluczy od magazynu podręcznego części zamiennych. O fakcie tym powiadomił pisemnie stronę powodową, ale zamek do końca pracy pozwanego nie został zmieniony. Pozwany do kwietnia 1979 r. prowadził magazyn bez instrukcji, co utrudniało pracę pozwanemu.Z drugiej strony Sąd Wojewódzki uznał, że również pozwany nie wypełniał w sposób należyty swych obowiązków, co przejawiało się m.in. w tym, że przyjmował sprzęt nie sprawdzając nawet, czy w określonym kartonie znajduje się sprzęt i jaka ilość, nie sprawdzał stanu technicznego sprzętu, część sprzętu była przyjmowana bez kart gwarancyjnych i bez protokołów wykrycia wad, pozwany nie prowadził też właściwej ewidencji wydawanych części do depozytu technikom, w czasie nieobecności pozwanego naprawiany sprzęt wydawali technicy za zgodą pozwanego, pozwany klucze od magazynu przekazywał technikom, pozwany wydawał karty napraw "in blanco", które wypełniali technicy, wreszcie pozwany nie prowadził księgi ewidencji sprzętu znajdującego się w zakładzie.Postępowanie karne wszczęte przeciwko pozwanemu zostało umorzone na podstawie amnestii.Na tle tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Wojewódzki uznał, że do niedoboru powstałego w okresie od 27 XII 1978 r. do 20 VI 1979 r. wynoszącego kwotę 587.138 zł oraz do niedoboru powstałego w okresie od dnia 20 VI 1979 r. do dnia 29 X 1979 r. wynoszącego kwotę 17.137 zł 50 gr w połowie przyczyniła się strona powodowa, a w drugiej połowie niedobór ten powstał z winy poznanego. Z tego też względu należało zasądzić na rzecz pozwanego z tytułu niedoboru w sprzęcie kwotę 243.569 zł i z tytułu niedoboru w materiałach kwotę 8.568 zł 75 gr.Wyrok ten w części uwzględniającej powództwo oraz orzekającej o kosztach procesu zaskarżył pełnomocnik pozwanego, wnosząc o zmianę wyroku i oddalenie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według prawidłowych ustaleń Sądu w chwili przejmowania zakładu usługowego Nr 42 przez pozwanego znajdował się w nim sprzęt, tym niemniej nie sporządzono spisu inwentaryzacyjnego. Z tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Wojewódzki wyprowadził prawidłowy wniosek, iż mienie nie zostało pozwanemu powierzone. Dalsze jednak wnioski, Sądu Wojewódzkiego są błędne. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku można wnioskować, iż Sąd Wojewódzki - pomimo braku powierzenia mienia pozwanemu - oparł jego odpowiedzialność materialną na podstawie art. 124 k.p., co jest sprzeczne z wytycznymi wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w przedmiocie materialnej odpowiedzialności pracowników z dnia 29 XII 1975 r., V PZP 13/75 (OSNCP z 1976 r., poz. 19). Już więc z tego względu wyrok w części uwzględniającej powództwo wymaga uchylenia, a sprawa w tym zakresie powinna być ponownie rozpoznana przez Sąd Wojewódzki.Przy ponownym rozpoznaniu należy dokonać ustaleń co do ilości sprzętu pokwitowanego przez poznanego. Tylko bowiem co do tego sprzętu odpowiedzialność pozwanego może być oparta na art. 124. Pokwitowanie bowiem przez pozwanego sprzętu uznać należy za równoznaczne z jego powierzeniem pozwanemu. Po dokonaniu tych ustaleń Sąd Wojewódzki ustali, czy istnieje niedobór w mieniu, które kwitował pozwany, a w wypadku pozytywnym, czy i w jakim zakresie do powstania tego niedoboru przyczynił się pozwany.Wobec nieuwzględnienia zarzutów rewizyjnych Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.