IV PR 175/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Stypułkowska (sprawozdawca). Sędziowie SN: J. Myślicki, Z. Świeboda.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Franciszka A. przeciwko: Henrykowi K., Romanowi P. i Edwardowi S. o ustalenie autorstwa projektu racjonalizatorskiego na skutek rewizji pozwanego Edwarda S. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 21 grudnia 1981 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania, a także rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanych Henryka K., Romana P. i Edwarda S. kwoty 4.000 zł. Twierdził, że kwota ta została pozwanym wypłacona przez Meblarską Spółdzielnię Pracy w S. zatrudniająca obie strony za zgłoszony przez pozwanych projekt racjonalizatorski, którego twórcą jest powód.Sąd Wojewódzki, rozpoznając sprawę po raz pierwszy, oddalił powództwo, ale Sąd Najwyższy uwzględniając rewizję powoda, uchylił ten wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.Sąd Wojewódzki, po ponownym rozpoznaniu sprawy, ustalił, że powód jest autorem pracowniczego projektu wynalazczego pod tytułem "Wykorzystanie odpadów drewna liściastego na deszczółki posadzkowe" zarejestrowanego w Meblarskiej Spółdzielni w S. pod numerem 22/79 oraz zasądził na rzecz powoda od pozwanych kwotę 4.000 zł.Sąd Wojewódzki ustalił, że Spółdzielnia Meblarska produkuje od 1976 r. tzw. dwupoziomowe stoły. Przy produkcji tych stołów pozostają odpady z przyżynanych z listew litego drewna liściastego ramek od tych stołów. Odpady te do 1979 r. były zużywane na opał w kotłowni bądź sprzedawane. W okresie tym mieszkańcy S., m.in. pozwany K., wykorzystywali różne odpady drewna litego jako materiał na podłogi. Brak złączy w tych odpadowych deszczółkach powodował, że łączono (wklejano) te deszczółki płytą wiórową i z tego układano tzw. mozaikę podłogową. W 1979 r. powód zwierzał się ze swego pomysłu, że wyłącznie z odpadów pochodzących z produkcji ramek do stołów dwupoziomowych można układać podłogę, następnie pokazywał ułożoną z nich podłogę w domu swej córki. W lipcu 1979 r., powód sklejał w zakładzie pracy klepki z odpadów, czym zainteresował się pozwany S., pełniący funkcję kierownika technicznego Spółdzielni. O możliwościach wykorzystania odpadów powód poinformował współpracownika. W dniu 24.XI.1979 r. pozwani zgłosili na giełdzie własny projekt racjonalizatorski pod tytułem "Wykorzystanie odpadów drewna litego na deszczółki posadzkowe" zastosowany w produkcji od dnia 8.XI.1979 r.Sąd Wojewódzki uznał, że powód jest autorem projektu racjonalizatorskiego zgłoszonego przez pozwanych i nie podzielił poglądu biegłego o współautorstwie tego projektu, gdyż strony nie wiązała umowa w tym przedmiocie. Pozwani zobowiązani są przeto - na podstawie art. 415 k.c. w zw. z art. 103 ustawy o wynalazczości - zwrócić powodowi wypłaconą im kwotę 4.000 zł. Wyrok zaskarżył pozwany S.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Uzasadnione są zarzuty skarżącego, że sprawa nie została wyjaśniona do ostatecznego rozstrzygnięcia.Wbrew udzielonym przez Sąd Najwyższy wskazaniom (art. 389 k.p.c.) nie została przeprowadzona przez biegłego szczegółowa analiza porównawcza rozwiązania technicznego dokonanego przez powoda z rozwiązaniem technicznym zawartym w zgłoszonym projekcie racjonalizatorskim przez pozwanych. Pozwani podnosili zarzuty w tym przedmiocie, wskazując różnice zachodzące między wymienionymi rozwiązaniami technicznymi. Dla wyjaśnienia ich niezbędne było przeprowadzenie dowodu z akt - z projektu racjonalizatorskiego, w tym przede wszystkim z treści opisu zgłoszenia tego projektu. Jest to okoliczność o istotnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż w sporze o autorstwo projektu racjonalizatorskiego należy wyjaśnić, czy powód jest twórcą konkretnego projektu racjonalizatorskiego, zgłoszonego przez pozwanych, a nie rozwiązania podobnego czy częściowego. Biegły natomiast zajął się przebiegiem procesu produkcyjnego odbywającego się w Spółdzielni Meblarskiej, co ma znaczenie dla oceny, czy projekt racjonalizatorski został zastosowany oraz czy jego twórcom przysługuje wynagrodzenie, co jednak nie przesądza kwestii dotyczącej ustalenia autorstwa projektu. Interes prawny - w rozumieniu art. 189 k.p.c. - polega także na ustaleniu autorstwa pracowniczego projektu wynalazczego, który nie został jeszcze zastosowany.Zaznaczyć przy tym należy, że powód ubiega się o ustalenie autorstwa zgłoszonego przez pozwanych projektu racjonalizatorskiego. Bezprzedmiotowe są przeto rozważania Sądu Wojewódzkiego co do tego, czy dokonane przez niego rozwiązanie spełnia wymagania art. 79 i nast. ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. Nr 43, poz. 351), zwłaszcza że nie należy to do kompetencji Sądu Wojewódzkiego, lecz jednostki gospodarki uspołecznionej, w której zgłoszono projekt.Nie można też podzielić poglądu Sądu Wojewódzkiego, że współautorstwo pracowniczego projektu wynalazczego występuje tylko wówczas, gdy strony wiązała umowa w tym przedmiocie.Współautorstwo projektu może mieć miejsce także w postaci rozwiązania przez różnych twórców etapowo poszczególnych fragmentów technicznych określonego zagadnienia technicznego, bez dokonania których nie uzyskano by w danej jednostce gospodarki uspołecznionej końcowego efektu uznanego przez tę jednostkę za projekt racjonalizatorski.Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku (art. 388 § 1 i art. 384 k.p.c.).