IV PR 223/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Szymanek (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Jachczyk, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, K. Soboty, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Miejskiego Przedsiębiorstwa Dróg i Mostów w Rzeszowie przeciwko Ryszardowi K. o zapłatę na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 21 listopada 1979 r. oraz zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie postanowieniem z dnia 12 lutego 1980 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.przyjął sprawę do rozpoznania, zmienił zaskarżony wyrok w pkt I w ten sposób, że zasądzoną tym wyrokiem kwotę 2.173,30 złotych obniżył do kwoty 1570 złotych, oddalił rewizję w pozostałym zakresie.Uzasadnienie faktycznePowodowe Przedsiębiorstwo domagało się od pozwanego kwoty 2173 złotych 30 gr., twierdząc, że po rozwiązaniu umowy o pracę w dniu 30 września 1978 r. pozwany nie zwrócił otrzymanych sortów mundurowych, których okres używalności jeszcze nie upłynął, ani też nie wyrównał szkody będącej następstwem niewyliczenia się z tych sortów.Pozwany w odpowiedzi na pozew twierdził, że w dniu 1 października 1978 r. na skutek porozumienia między zakładami pracy podjął pracę w Polskim Związku Motorowym w Rzeszowie, gdzie nadal używał sortów mundurowych, będąc przekonany, iż ten Związek zapłacił powodowi należność za nie zwrócone przez niego sorty.Sąd Rejonowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 21 listopada 1979 r. zasądził od pozwanego na rzecz powodowego Przedsiębiorstwa dochodzoną pozwem kwotę z odsetkami i kosztami procesu.W rewizji od powyższego wyroku pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia.Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne: Czy pracownik zobowiązany do naprawienia szkody zakładowi pracy za niezwrócenie i niewyliczenie się z dostarczonej mu bezpłatnie odzieży w sytuacji niewykazania, że zaistniała z tego powodu szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, ponosi odpowiedzialność wskutek nienależytego wykonania obowiązku pracowniczego czy wskutek zagarnięcia mienia społecznego?Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania i orzekł co do jej istoty.Pod rządem kodeksu pracy nie jest już aktualna w przedmiocie niewyliczania się pracownika z pobranej odzieży uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 grudnia 1965 r. III Po 47/65 (OSPiKA 1966, poz. 247), ponieważ sprawa odpowiedzialności za to mienie została wyczerpująco unormowana w przepisach kodeksu pracy, a skoro tak - to nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 300 k.p., które zezwalałyby na sięgnięcie w tym przypadku do przepisów prawa rzeczowego.Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie zezwala także na kwalifikowanie zachowania pozwanego, który nie zwrócił powodowemu Przedsiębiorstwu odzieży roboczej, iż zagarnął powierzone mu mienie społeczne bądź dopuścił się umyślnego wyrządzenia szkody.W konsekwencji należy przyjąć, że pracownik, któremu powierzono z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się odzież ochronną lub roboczą, z reguły odpowiada za powstałą szkodę w tym mieniu na podstawie art. 124 § 2 k.p. Jeżeli jednak pracownik taki dysponuje tą odzieżą jak własną - zbywa ją, przywłaszcza lub umyślnie uszkadza - to wówczas podstawę jego odpowiedzialności stanowić będzie art. 122 k.p.Niezwrócenie zaś odzieży roboczej przez pracownika w momencie ustania stosunku pracy nie wypełnia dyspozycji art. 122 k.p.Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 21 lutego 1972 r. w sprawie zasad gospodarowania odzieżą ochronną i roboczą oraz sprzętem ochrony osobistej (M.P. Nr 15, poz. 102; zm.: M.P. z 1977 r. Nr 1, poz. 9) powodowe Przedsiębiorstwo miało obowiązek - w związku z przejściem pozwanego do pracy w innym zakładzie za porozumieniem tych zakładów - rozliczyć pozwanego z przydzielonej mu odzieży przez zażądanie jej zwrotu, gdyż wymienione przepisy nie przewidują możliwości przejścia pracownika do nowego zakładu pracy łącznie z odzieżą.Tymczasem powodowe Przedsiębiorstwo wezwało pozwanego do zwrotu odzieży dopiero w dniu 18 maja 1979 r., a w międzyczasie korespondowało z nowym zakładem pracy pozwanego w przedmiocie zwrotu należności za przydzieloną pozwanemu odzieży ochronną, używaną przez niego w tym zakładzie pracy.Ocena powyższego stanu faktycznego - zdaniem Sądu Najwyższego - nie pozwala nawet przyjąć, że pozwany, przechodząc do pracy u innego pracodawcy bez uprzedniego rozliczenia się z przydzielonej mu odzieży, przewidywał wyrządzenie szkody i na to się godził.Zastosowanie art. 122 k.p. do odpowiedzialności pracownika za nierozliczenie się z pobranej odzieży roboczej ma tylko takie znaczenie, że zgodnie z art. 442 k.c. w związku z art. 291 § 3 k.p. termin tego roszczenia jest dłuższy (...).Roszczenie zakładu pracy o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika wskutek niewykonania obowiązków pracowniczych przedawnia się z upływem roku od dnia, w którym zakład pracy powziął wiadomość o wyrządzeniu przez niego szkody (art. 291 § 2 k.p.). W niniejszej sprawie powodowe Przedsiębiorstwo powzięło wiadomość o wyrządzeniu przez pozwanego szkody najwcześniej w dniu 22 marca 1979 r., tj. w chwili uzyskania informacji od Polskiego Związku Motorowego w Rzeszowie - aktualnego pracodawcy pozwanego - że Związek ten uznaje w części roszczenie powoda o zwrot równowartości odzieży używanej przez pozwanego. Licząc od tej daty bieg terminu przedawnienia roszczenia, w momencie wytoczenia powództwa (16 października 1979 r.) nie upłynął jeszcze termin roczny, w którym zakład pracy może dochodzić od pracownika roszczeń ze stosunku pracy.Zmieniając zaskarżony wyrok, Sąd Najwyższy uwzględnił dalszy okres amortyzacji zużycia odzieży i na tej podstawie obniżył zasądzone roszczenie do kwoty wymienionej w sentencji wyroku z pominięciem obowiązku zwrotu koszuli flanelowej.