IV PR 260/82

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Spółdzielni Pracy w P. przeciwko Tadeuszowi M, Stanisławowi S. i Wiesławowi S. o zapłatę na skutek rewizji powodowej Spółdzielni od wyroku Sądu Wojewódzkiego w R. z dnia 12 maja 1982 r. - uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo w stosunku do pozwanego Tadeusza M. i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w R. do ponownego rozpoznania, pozostawiając temuż Sądowi orzeczenie o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowodowa Spółdzielnia wniosła o zasądzenie solidarne od pozwanych Tadeusza M., Stanisława S. i Wiesława S 156 293 zł z tytułu należnego ryczałtu i rozliczeń w związku z prowadzeniem przez pozwanego M zakładu usługowego, a pozostałych pozwanych w związku z poręczeniem wekslowym.Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem zasądził od pozwanego Tadeusza M. kwotę 5343 zł, a w pozostałej części oraz w całości w stosunku do pozwanych Stanisława S i Wiesława S. powództwo oddalił.Rozstrzygnięcie swoje oparł Sąd Wojewódzki na następujących ustaleniach i wynikających z nich wnioskach.Na podstawie umowy z dnia 1 kwietnia 1978 r. powodowa Spółdzielnia powierzyła pozwanemu Tadeuszowi M obowiązki kierownika zakładu usługowego na zryczałtowanym rozrachunku.Zgodnie z zawartą umową pozwany M. obowiązany był uiszczać powodowej Spółdzielni ryczałt związany z kosztami prowadzenia zakładu w terminie do dnia 5 każdego miesiąca za poprzedni miesiąc, przy czym kwota ryczałtu w toku umowy łączącej strony była dwukrotnie zmieniona.Pozwany Tadeusz M. jest pracownikiem w rozumieniu art. 2 k.p. i jego odpowiedzialność materialna powinna być rozpoznawana w płaszczyźnie art. 114 i następnych kodeksu pracy z konsekwencjami przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy.W związku ze złożonym wekslem gwarancyjnym wystawionym w dniu 16 sierpnia 1972 r. i pozwaniem z tego tytułu jako poręczycieli wekslowych Stanisława S. i Wiesława S. należy podnieść, że dotyczy on okresu pracy pozwanego jako chałupnika, a nie kierownika zakładu na zryczałtowanym rozrachunku.Z tego względu nie można mówić o zabezpieczeniu wekslowym dochodzonego roszczenia przez powodową Spółdzielnię i powództwo w stosunku do poręczycieli wekslowych podlegało w całości oddaleniu.Natomiast szkoda, jaką wyrządził pozwany M. powodowej Spółdzielni nie płacąc w terminie ryczałtu wyrządzona została nieumyślnie.Strony miały wzajemne rozliczenia, z których pokrywano ryczałt, a pozwany M. zgłaszał do Spółdzielni roszczenia z tytułu robot wykonanych dla Spółdzielni Mieszkaniowej w P. w 1978 r.Ponieważ powodowa Spółdzielnia nie dawała pozwanemu zleceń na wykonanie robót i nie upominała się o uregulowanie należności z tytułu prowadzenia zakładu - pozwany M. miał prawo przypuszczać, że należność za wykonane przez niego roboty zaliczona została na poczet ryczałtu.Pozew w niniejszej sprawie wpłynął do Sądu Wojewódzkiego w dniu 30 czerwca 1981 r.Zgodnie z § 3 pkt 4 łączącej strony umowy pozwany M jako kierownik zakładu usługowego obowiązany był uiszczać powodowej Spółdzielni ryczałt, związany z kosztami prowadzenia zakładu w terminie do 5 każdego miesiąca za miesiąc poprzedni.Z powyższego wynika, że powodowa Spółdzielnia na bieżąco - co miesiąc - mogła dowiadywać się o wpłatach z powyższego tytułu.Dlatego tez roszczenie powodowej Spółdzielni do dnia 31 maja 1986 r. uległo rocznemu przedawnieniu (art. 291 § 2 k.p.).Natomiast zadłużenie pozwanego M. za okres ostatnich 7 miesięcy 1980 r. wynosi kwotę 5343 zł i do tej kwoty powództwo zostało uwzględnione.W złożonej rewizji powodowa Spółdzielnia wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenia dodatkowe od pozwanego M. kwotę 150 940 zł - zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń Sądu Wojewódzkiego z treścią zebranego w sprawie materiału.Na rozprawie przed Sądem Najwyższym pełnomocnik powodowej Spółdzielni oświadczył, że dochodzona kwota dotyczy wyłącznie nie uiszczonego ryczałtu przez pozwanego Tadeusza M.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Według ustaleń zaskarżonego wyroku pozwany M. był zatrudniony w powodowej Spółdzielni na podstawie umowy o pracę i zgodnie ze szczegółowymi warunkami pracy w zakładzie usługowym na zryczałtowanym rozrachunku - obowiązany był m.in. odprowadzać na rzecz tej spółdzielni ryczałt miesięczny w wysokości określonej umową.Jak wynika z twierdzeń powodowej Spółdzielni zawartych w pozwie i jej dalszych oświadczeniach w toku procesu, pozwany M. nie wykonał tego obowiązku - czego wyrazem było istnienie zadłużenia na jego koncie z tego tytułu.Zadłużenie kierownika zakładu usługowego na zryczałtowanym rozrachunku z tytułu nieodprowadzema na rzecz zakładu pracy należnego ryczałtu miesięcznego wynikającego z zawartej między stronami umowy ma charakter roszczenia ze stosunku pracy ulegającego, zgodnie t art. 291 § 1 k.p., trzyletniemu przedawnieniu.Odmienne stanowisko Sądu Wojewódzkiego, który w tym przypadku zastosował roczne przedawnienie - oddalając w przeważającej części powództwo, jest nieuzasadnione i narusza § 2 art. 291 k.p.Zgodnie bowiem z powyższym przepisem dotyczy on rocznego przedawnienia w związku z roszczeniami zakładu pracy w naprawieniu szkody wyrządzonej przez pracownika wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych łączących się i wykonywaną pracą, 8 taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi Skoro więc przedawnienie roszczenia powodowej Spółdzielni nie nastąpiło, wyrok Sądu t instancji oddalający w przeważającej części powództwo w stosunku do pozwanego M. podlegał uchyleniu jako naruszający art. 291 § 2 k.p.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą tegoż Sądu będzie również ocenić zasadność zgłoszonych do potrącenia należności pozwanego M. w stosunku do powodowej Spółdzielni wynikających z zawartej między stronami umowy (art. 498 k.c. w związku z art. 300 k.p.) - co może mieć znaczenie dla wyniku rozpoznawanej sprawy.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 308 § 1 i 108 § 2 k.p.c.).