IV PR 37/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Szymanek. Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska, Z. Stypułkowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Tadeusza J., Piotra S. i Piotra T. przeciwko Józefowi P. i Wiesławowi B. o ustalenie i zapłatę na skutek rewizji pozwanych Józefa P. i Wiesława B. od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 26 lutego 1981 r.uchylił zaskarżony wyrok w części ustalającej (pkt I) oraz w części orzekającej o opłacie sądowej (pkt III) i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowodowie Tadeusz J., Piotr S. i Piotr T. domagali się początkowo zasądzenia od pozwanej Fabryki wynagrodzenia za stosowanie ich wzoru użytkowego pod tytułem "Element nośny do zawieszania wyrobów mięsnych poddawanych obróbce termicznej". Twierdzili, iż projekt ten zgłosili w pozwanej Fabryce w dniu 5.VII.1975 r., która wystąpiła do Urzędu Patentowego PRL o udzielenie prawa ochronnego. Urząd Patentowy dokonał ogłoszenia o zgłoszeniu wzoru użytkowego w Biuletynie tego Urzędu, a następnie wobec cofnięcia zgłoszenia przez pozwaną Fabrykę umorzył postępowanie w sprawie. Pozwana Fabryka - twierdzą powodowie - stosuje wzór użytkowy, a wobec jego opublikowania niemożliwe jest uzyskanie na niego ochrony.Wobec zarzutu pozwanej Fabryki, iż stosuje inny wzór użytkowy, a mianowicie pod tytułem "Kij wędzarniczy", na który Urząd Patentowy udzielił prawa ochronnego nr 58392, powodowie cofnęli powództwo w stosunku do Fabryki, a Sąd Wojewódzki umorzył postępowanie w tym zakresie. Powodowie zaś wnieśli o ustalenie, iż są wyłącznymi twórcami chronionego wzoru użytkowego, w związku z czym Sąd Wojewódzki wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanych osoby, które uzyskały świadectwo autorskie na ten wzór, Józefa P. i Wiesława O.Pozwani zarzucili, iż projekt wynalazczy pod tytułem "Kij wędzarniczy" jest innym rozwiązaniem niż projekt powodów.Sąd Wojewódzki ustalił, że powodowie są twórcami wzoru użytkowego pod tytułem "Kij wędzarniczy" lub "Element nośny do zawieszania wyrobów mięsnych poddawanych obróbce termicznej" produkowanego przez pozwaną Fabrykę, na który to wzór użytkowy Urząd Patentowy PRL wydał świadectwo ochronne w dniu 25.IV.1980 r. w wyniku zgłoszenia projektu wynalazczego przez pozwanych Józefa P. i Wiesława B.Sąd Wojewódzki podzielił opinię biegłych, iż różnice zachodzące między projektem autorstwa powodów i pozwanych są drugorzędne i nie mają znaczenia dla osiągnięcia zamierzonej użyteczności wyrobu, co dowodzi, iż wzór użytkowy stosowany przez pozwaną Fabrykę jest autorstwa powodów.Z opinii biegłych wynika, iż myśl twórcza - istota rozwiązania - zawarta we wcześniejszym zgłoszeniu powodów "została powtórzona" w późniejszym projekcie wynalazczym zgłoszonym przez pozwanych. Takie zresztą stanowisko - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - zajął również Urząd Patentowy PRL, który zmienił swe stanowisko udzielając pozwanej Fabryce prawa ochronnego na wzór użytkowy pod tytułem "Kij wędzarniczy", lecz brak uzasadnienia decyzji o udzieleniu ochrony "nie pozwala na ocenę przesłanek tej zmiany".Pozwani P. i B. zaskarżyli powyższy wyrok rewizją.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Urząd Patentowy PRL, badając zgłoszenie pozwanej Fabryki o udzielenie prawa ochronnego na wzór użytkowy pod tytułem "Kij wędzarniczy", wezwał zgłaszającego do wypowiedzenia się w kwestii braku cech nowości tego wzoru w stosunku do wcześniej opublikowanego wzoru pod tytułem "Element nośny do zawieszania wyrobów mięsnych poddawanych obróbce termicznej" - autorstwa powodów. Po otrzymaniu wyjaśnień zgłaszającej Fabryki Urząd Patentowy wydał decyzję o udzieleniu prawa ochronnego na wzór użytkowy pod tytułem "Kij wędzarniczy", a pozwani P. i B. otrzymali świadectwa autorskie.Decyzja Urzędu Patentowego PRL o udzieleniu prawa ochronnego na pracowniczy wzór użytkowy wiąże sąd rozpoznający spór o autorstwo wymienionego wzoru co do tego, że jest on nowym i użytecznym rozwiązaniem w rozumieniu art. 73 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. Nr 43, poz. 272).W myśl bowiem przepisów powołanej ustawy o wynalazczości do wyłącznej kompetencji Urzędu Patentowego PRL należy badanie i ocena, czy wzór użytkowy spełnia warunki przewidziane w art. 73 tej ustawy. Udzielenie zaś przez ten Urząd - na podstawie art. 75 ustawy - prawa ochronnego na wzór użytkowy oznacza, iż został on uznany za spełniający powyższe warunki. Podważanie zdolności ochronnej wzoru użytkowego może być przedmiotem badania i wydania nowej decyzji tylko w przypadku jego unieważnienia na podstawie art. 64 w związku z art. 78 ustawy o wynalazczości w toku postępowania przed Urzędem Patentowym, określonego w art. 109 ust. 1 tej ustawy. Do czasu podjęcia decyzji o unieważnieniu prawa ochronnego udzielonego na wzór użytkowy wzór ten korzysta z przymiotu nowego i użytecznego rozwiązania zagadnienia technicznego.Z przytoczonych względów za bezprzedmiotowe należy uznać rozważania biegłych, jak i poczynione na ich podstawie ustalenia Sądu Wojewódzkiego w kwestii nowości czy też użyteczności wzoru użytkowego, na który udzielono prawa ochronnego, w stosunku do wzoru użytkowego autorstwa powodów.Rozstrzygnięcie Sądu Wojewódzkiego oparte zostało przeto na błędnym założeniu. Znalazło to swój wyraz w sentencji wyroku, w którym ustalono autorstwo powodów zarówno chronionego wzoru użytkowego, jak i wzoru wcześniej przez nich zgłoszonego. Pomijając już to, że autorstwo tego ostatniego wzoru nie było przedmiotem sporu, takie sformułowanie sentencji oznacza, iż Sąd Wojewódzki uznał obydwa projekty wynalazcze za stanowiące takie samo rozwiązanie techniczne, co pozostaje w sprzeczności z decyzją Urzędu Patentowego, uznającą wzór użytkowy pod tytułem "Kij wędzarniczy" za rozwiązanie nowe, a więc inne niż poprzednio publikowane.Przyjęcie powyższego założenia spowodowało, iż Sąd Wojewódzki nie podjął czynności niezbędnych do wyjaśnienia podstawowej w sprawie kwestii, a mianowicie dotyczącej autorstwa konkretnego wzoru użytkowego pod tytułem "Kij wędzarniczy", na który udzielono prawa ochronnego.W sporze o autorstwo wzoru użytkowego, na który udzielono prawa ochronnego, powodowie muszą wykazać, iż są współtwórcami lub wyłącznymi twórcami tego wzoru, a nie takiego samego lub podobnego rozwiązania o charakterze technicznym.Nie można bowiem wyłączyć, iż twórcami tych rozwiązań mogą być różne osoby, które w wyniku samodzielnego procesu twórczego osiągnęły takie same lub zbliżone rozwiązania techniczne, o tym zaś, które z rozwiązań uzyska ochronę, a jego twórca świadectwo autorskie, decydują przepisy prawa wynalazczego, m.in. dotyczące pierwszeństwa zgłoszenia. Oznacza to, iż powodowie muszą wykazać, iż są autorami zgłoszonego przez pozwanych wzoru użytkowego pod tytułem "Kij wędzarniczy" oraz że pozwani zgłosili ten wzór jako osoby nieuprawnione, bez własnego samodzielnego wkładu twórczego.W związku z treścią sentencji zaskarżonego wyroku należy ponadto zauważyć, iż kwestia związana ze stosowaniem określonego (produkcją) wzoru użytkowego nie może stanowić przedmiotu ustalenia w sporze o autorstwo tego wzoru.Jest to bowiem przesłanka decydująca w sporze o wynagrodzenie należne twórcy od jednostki gospodarki uspołecznionej stosującej jego wzór użytkowy.Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku (art. 388 § 1 k.p.c.).