IV PR 95/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Stypułkowska. Sędziowie SN: B. Brzeziński, S. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Rejonowej Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu w K. przeciwko Wincentemu R. o odszkodowanie, na skutek rewizji powodowej Spółdzielni od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 21 listopada 1977 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Kielcach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW sprawie jest niesporne, że pozwany był kierownikiem magazynu pasz treściwych i materiałów budowlanych Rejonowej Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu w K. W magazynie tym w okresie od 2.IV.1973 r. do 28.III.1975 r. powstał niedobór w wysokości 241.054,19 zł i do tej kwoty strona powodowa ostatecznie ogranicza swoje roszczenia.Z tego tytułu Spółdzielnia dochodzi od pozwanego w postępowaniu nakazowym 100.000 zł, pozostała zaś kwota - z początkowo wyliczonego niedoboru na 325.217,37 zł - jest przedmiotem niniejszego powództwa.Postępowanie karne toczące się przeciwko pozwanemu zostało umorzone na podstawie przepisów dekretu z dnia 19 lipca 1977 r.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo pomimo ustalenia, że szkoda, za którą pozwany ponosi materialną odpowiedzialność, wynosi 131.922,63 zł.W sprawach bowiem, o których wyżej mowa, powodowa Spółdzielnia dochodzi zasądzenia od pozwanego 170.000 zł, a więc kwoty wyższej od ustalonego niedoboru. Roszczenie przeto dochodzone niniejszym pozwem nie istnieje. Ponieważ sprawy, zawisłe w Sądzie Powiatowym zostały wszczęte wcześniej, to w tych sprawach powinno zapaść orzeczenie uwzględniające - w odpowiednim zakresie - roszczenie strony powodowej. Sąd Wojewódzki pominął też dowód z opinii innego biegłego stwierdzając, że biegły M. wyjaśnił w sposób przekonywający wątpliwości podniesione przez Spółdzielnię.Wyrok ten zaskarżyła strona powodowa, z wnioskiem o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Spółdzielnia jest zdania, że nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności bezpodstawnie został pominięty dowód opinii innego biegłego (art. 368 pkt 3 k.p.c.).Sąd Wojewódzki nie uwzględnił też faktu, że w obu sprawach, jakie zawisły już przed Sądem Rejonowym, postępowanie zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.Wreszcie wniosek rewizyjny postuluje, aby Sąd Wojewódzki zażądał akt sprawy I C 752/77 Sądu Rejonowego w P. i rozpoznał ją łącznie z niniejszą sprawą.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy doszedł do następujących wniosków.Przede wszystkim trafny jest zarzut, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona do stanowczego rozstrzygnięcia stosunku spornego (art. 316 § 1 k.p.c.). Z naruszeniem przepisu art. 217 § 2 k.p.c. Sąd Wojewódzki bezpodstawnie pominął dowód z opinii innego biegłego, o co wnosiła strona powodowa. Opinia biegłego M. została złożona w postępowaniu karnym, a w niniejszym procesie biegły złożył tylko opinię uzupełniającą. Wbrew jednak stwierdzeniu Sądu I instancji nie odpowiedział on na wszystkie zarzuty Spółdzielni zgłoszone w piśmie z 10.XI.1977 r. W szczególności nie wypowiedział się w ogóle na temat ubytków nadzwyczajnych. Dlatego też pominięcie środka dowodowego, który zgłosiła strona powodowa, jest uchybieniem procesowym tej miary, że mogło wywrzeć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.Trafnie też podniesiono w rewizji, że roszczenie powodowej Spółdzielni zostało ograniczone do kwoty 241.054,19 zł i że postępowanie w dwóch innych sprawach zostało zawieszone do czasu zakończenia niniejszego procesu. Strona powodowa może podzielić swoje roszczenie i dochodzić je w kilku procesach. Sprawy te posiadają samodzielność i jeżeli zostanie ustalone, że pozwany odpowiada za szkodę, to powództwo nie może być oddalone z tym uzasadnieniem, że odpowiednia kwota będzie zasądzona w innym procesie. Ustalenia bowiem i wnioski dokonane w tej sprawie nie wiążą sądów w innych sprawach toczących się między tymi stronami i opartych na tych samych podstawach faktycznych i prawnych. Oddalenie przeto powództwa, przy jednoczesnym ustaleniu, że pozwany odpowiada za szkodę do wysokości 131.922,63 zł, nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego, skoro w żadnym innym procesie kwota ta nie została zasądzona. Po uzupełnieniu postępowania dowodowego Sąd Wojewódzki uwzględni więc powództwo do wysokości szkody, za którą pozwany ponosi materialną odpowiedzialność.Nieuzasadniony jest natomiast wniosek Spółdzielni, o zażądanie z Sądu Rejonowego w P. akt sprawy I C 752/77 w celu łącznego rozpatrzenia. Sąd Najwyższy w niniejszym składzie nie podziela poglądu wyrażonego przez Sąd Najwyższy w sprawie I PR 169/67 (OSPiKA 1968, poz. 79), że art. 219 k.p.c. stosuje się również w sytuacji, gdy w sprawie Sądu Wojewódzkiego wpłynie wniosek, który odpowiada poza tym innym warunkom tego przepisu, o łączne jej rozpoznanie i rozstrzygnięcie ze sprawą toczącą się przed sądem powiatowym tego samego okręgu. Wykładnia językowa przemawia bowiem w sposób wyraźny za odmienną tezą. Artykuł 219 k.p.c. zezwala na łączne rozpoznanie lub także rozstrzygnięcie tylko spraw, które toczą się przed tym samym sądem. Odmienna wykładnia prowadziłaby do wniosku, że sąd wojewódzki, który sprawuje nadzór judykacyjny nad orzecznictwem sądu powiatowego, mógłby przejąć do rozpoznania sprawę toczącą się przed tym sądem zawsze, gdy tylko są spełnione dalsze przesłanki przewidziane w art. 219 k.p.c. Tak jednak nie jest i jedyny wyjątek, kiedy sąd wyższej instancji władny jest z własnej inicjatywy przejąć sprawę do rozpoznania zawisłą przed sądem niższej instancji, stanowi przepis art. 391 § 1 in fine k.p.c. Niewątpliwie celem przepisu art. 219 k.p.c. jest usprawnienie i przyśpieszenie postępowania. Cel ten przy zastosowaniu tego przepisu zostaje jednak osiągnięty i dlatego brak podstaw do rozszerzającej jego wykładni z powołaniem się na wykładnię celowościową. Ustawodawca zakreślił bowiem wyraźnie ramy, w jakich dopuszczalne jest połączenie kilku oddzielnych spraw w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku (art. 388 § 1 k.p.c.).