IV PRN 1/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Świeboda. Sędziowie SN: A. Szczurzewski, T. Szymanek (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, H. Soboty, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Suszarnictwa Płodów Rolnych "S." w R. i Fabryki Maszyn Rolniczych "A.R." w R. o udzielenie patentu, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od orzeczenia Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym PRL w Warszawie z dnia 30 listopada 1976 r.oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneOśrodek Badawczo-Rozwojowy Suszarnictwa Płodów Rolnych "S." i Fabryka Maszyn Rolniczych "A.R." w R. złożyły w Urzędzie Patentowym PRL wniosek o udzielenie patentu na wynalazek pt. "Silos ekspedycyjny do materiałów sypkich strączkowych i tym podobnych".W toku postępowania zgłoszeniowego zgłaszający złożyli wniosek o pełne badanie (sprawdzenie ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu), zapewniając w tym wniosku, że opłata za to badanie została uiszczona równocześnie ze złożeniem tego wniosku.Mimo zawartego w tym wniosku oświadczenia zgłaszających co do uiszczenia opłaty za pełne badanie (pismo z dnia 29.IX.1975 r.), opłata ta nie została uiszczona. Zgłaszający nie uiścili tej opłaty również przed upływem sześciu miesięcy od daty ogłoszenia o zgłoszeniu wynalazku (art. 33 ust. 1 ustawy o wynalazczości).Ogłoszenia zaś o przedmiotowym zgłoszeniu wynalazku Urząd Patentowy PRL dokonał w nr 12 z 1975 r. Biuletynu tego Urzędu i stosownie do dyspozycji § 26 ust. 3 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego PRL z dnia 21 grudnia 1972 r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych (M.P. z 1973 r. Nr 1, poz. 4) zawiadomił o tym ogłoszeniu zgłaszającą Fabrykę. Termin do uiszczenia tej opłaty w niniejszej sprawie upływał w pierwszych dniach czerwca 1976 r.Ponieważ w powyższym terminie opłata za pełne badanie nie wpłynęła do Urzędu Patentowego, przeto Urząd ten decyzją z dnia 5.VIII.1976 r. umorzył postępowanie (art. 35 ust. 1 ustawy o wynalazczości).Od powyższej decyzji pełnomocnik wnioskodawców złożył odwołanie do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym. W odwołaniu tym podniósł on zarzut, że zawiadomienie o ogłoszeniu przedmiotowego wynalazku zostało przez Urząd Patentowy przekazane nie jemu ani też jednostce gospodarki uspołecznionej wymienionej na pierwszym miejscu zgłoszenia, lecz jednostce wymienionej na drugim miejscu tego zgłoszenia.Komisja Odwoławcza decyzją z dnia 30.XI.1976 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc w jej uzasadnieniu, że opłata za pełne badanie musi być dokonana w terminie 6 miesięcy od dnia opublikowania ogłoszenia o zgłoszeniu wynalazku w Biuletynie Urzędu Patentowego. Natomiast zawiadomienie przez Urząd zgłaszającego o tym ogłoszeniu nie rodzi skutków prawnych.Powyższe orzeczenie Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny. Skarżący zarzucił temu orzeczeniu rażące naruszenie art. 25 oraz art. 7, art. 8 § 1, art. 37 § 1 i art. 101 § 1 k.p.a. w związku z art. 108 ust. 1 ustawy o wynalazczości, a nadto naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i na podstawie art. 419 i art. 422 § 2 k.p.c. w związku z art. 112 ustawy o wynalazczości wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej to orzeczenie decyzji Urzędu Patentowego PRL z dnia 5.VIII.1976 r. i przekazanie sprawy Urzędowi Patentowemu PRL do ponownego rozpatrzenia.Zarzuty rewizji nadzwyczajnej oparte są na twierdzeniu, że twórca pracowniczego projektu wynalazczego, zgłoszonego przez uprawnionego do patentu do Urzędu Patentowego PRL w celu uzyskania ochrony, jest stroną w postępowaniu administracyjnym. Istnienie zaś tego prawa po jego stronie rodzi dla Urzędu Patentowego obowiązek doręczenia mu pism i zawiadomień łączących się z rozpatrywanym ogłoszeniem.Tymczasem w sprawie niniejszej Urząd Patentowy nie doręczył twórcom zawiadomienia o ogłoszeniu o zgłoszeniu wynalazku, a uchybienie to - zdaniem skarżącego - nie może dla nich powodować ujemnych skutków w postaci umorzenia postępowania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W postępowaniu zgłoszeniowym przed Urzędem Patentowym PRL o udzielenie ochrony na pracowniczy projekt wynalazczy - a takiego właśnie projektu wynalazczego postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy - zgłaszający odgrywa zasadniczą rolę. Z wyjątkiem sytuacji określonej w art. 21 ust. 2 ustawy o wynalazczości on tylko posiada legitymację uprawniającą go do wszczęcia postępowania zgłoszeniowego, określa jego przedmiot, ponosi ciężary i koszty postępowania oraz na jego rzecz Urząd Patentowy udziela patentu.Jeżeli twórca nie jest zgłaszającym, jego udział w postępowaniu nie ma tak zasadniczego znaczenia jak udział zgłaszającego, jednakże w konkretnych sytuacjach może być użyteczny, a nawet niezbędny.Powstaje jednak pytanie, jaki jest status twórcy wynalazku w tym postępowaniu?Przepisy prawa wynalazczego nie definiują pojęcia strony w postępowaniu przed Urzędem Patentowym, natomiast art. 25 k.p.a. ustanawia stosunkowo szeroką treść pojęcia, gdy określa, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie administracyjne albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.Innymi słowy, stanowisko strony w postępowaniu administracyjnym przysługuje tym podmiotom, które mają rzeczywisty, a nie tylko stwierdzony przez siebie interes prawny w postępowaniu. Ten zaś interes prawny należy rozumieć jako interes mający wyraźne oparcie w prawie.W myśl art. 25 k.p.a. w związku z art. 108 ust. 1 ustawy o wynalazczości stroną w postępowaniu zgłoszeniowym jest osoba zainteresowana, uczestnicząca w sprawie na podstawie roszczenia prawnego lub prawnie bronionego interesu.Twórca pracowniczego projektu wynalazczego jest niewątpliwie podmiotem, którego interesu prawnego, wyrażającego się w szczególności w uzyskaniu świadectwa autorskiego, pomyślnym załatwieniu zgłoszenia na rzecz jednostki gospodarki uspołecznionej, postępowanie przed Urzędem Patentowym dotyczy w sposób nie kwestionowany. Ponadto może istnieć konkretna sprzeczność interesów polegająca na tym, że opatentowanie wynalazku zwiększa wybitnie wysokość wynagrodzenia twórcy. Sprzeczność ta może być w konkretnych przypadkach spotęgowana przez złe stosunki międzyludzkie w jednostce gospodarki uspołecznionej, a także przez takie ujemne zjawiska, jak wyłudzanie współautorstwa czy przywłaszczanie cudzych pomysłów.Jest zrozumiałe, że art. 108 ust. 1 ustawy o wynalazczości nie może być tłumaczony i stosowany z naruszeniem uprawnień procesowych i materialnych podmiotu uprawnionego do uzyskania patentu, które to uprawnienie wyraźnie określają przepisy tej ustawy, niemniej jednak zważyć również należy, iż przepisy prawa wynalazczego, których celem jest w szczególności pobudzanie i stymulowanie zainteresowania pracowników ruchem wynalazczym i tworzenie warunków sprzyjających uczestniczeniu w tym ruchu, w zamierzeniu swoim służą także do zapewnienia należytej ochrony majątkowych i niemajątkowych praw twórców pracowniczych projektów wynalazczych; ochrona ta nabiera szczególnego znaczenia w toku postępowania przed Urzędem Patentowym, jeżeli twórca projektu uczestniczy w tym postępowaniu na prawach strony.Rzecz jasna, że prawa twórcy projektu wynalazczego, jako strony w postępowaniu administracyjnym przed Urzędem Patentowym, są z mocy przepisów prawa wynalazczego znacznie ograniczone, ale jego pozycja w tym postępowaniu jest zbliżona do pozycji interwenienta ubocznego w postępowaniu cywilnym.Innymi słowy, twórcy pracowniczego projektu wynalazczego przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym, przy czym może on w tym postępowaniu podejmować tylko takie czynności procesowo-administracyjne, które nie pozostają w sprzeczności z czynnościami i oświadczeniami zgłaszającego, uprawnionego do patentu.Przyznanie twórcy pracowniczego projektu wynalazczego prawa strony w postępowaniu administracyjnym pozwoli mu w toku tego postępowania pomóc organowi w dokonaniu prawidłowej oceny stanu faktycznego oraz stanu prawnego i przyczyni się w ten sposób do wydania decyzji o udzieleniu patentu w razie gdy przedmiot zgłoszenia posiada zdolność patentową.Wyrażenie powyższego zapatrywania - częściowo zgodnego z poglądem skarżącego - nie uzasadnia wniosku rewizji nadzwyczajnej o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.Umorzenie postępowania zgłoszeniowego odpowiada prawu (art. 35 ust. 1 ustawy o wynalazczości). Zgodnie z tym przepisem obowiązek uiszczenia opłaty za pełne badanie (sprawdzenie ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu) spoczywa na zgłaszającym, a nie na twórcy pracowniczego projektu wynalazczego. Obowiązek uiszczenia tej opłaty w terminie sześciu miesięcy od daty ogłoszenia o zgłoszeniu wynalazku wynika dla zgłaszającego z mocy samego prawa, a nie wezwania Urzędu Patentowego. Termin ten biegnie od zdarzenia, jakim jest data ogłoszenia Biuletynu Urzędu Patentowego, a nie data, z jaką Biuletyn ten stał się dostępny dla zainteresowanego.Przepis art. 35 ust. 1 ustawy o wynalazczości nakłada przeto na zgłaszającego obowiązek śledzenia toku postępowania zgłoszeniowego i uiszczenia tej opłaty bez oczekiwania na wezwanie Urzędu Patentowego do jej uiszczenia. Urząd Patentowy zgodnie z § 26 ust. 3 cytowanego wyżej zarządzenia Prezesa tego Urzędu ma wprawdzie obowiązek zawiadomić zgłaszającego o dokonanym ogłoszeniu o zgłoszeniu wynalazku - dopełnił tego obowiązku również w niniejszej sprawie - ale zawiadomienie to nie ma żadnego wpływu na bieg terminu sześciomiesięcznego do uiszczenia opłaty za pełne badanie. Nie ma on zaś tego obowiązku zawiadomienia twórców pracowniczego projketu wynalazczego, bez względu na to, czy uznawał ich za stronę w postępowaniu administracyznym czy nie.Z tych przeto względów za chybiony należy uznać zarzut rewizji nadzwyczajnej, że orzeczenie Komisji Odwoławczej i poprzedzająca je decyzja Urzędu Patentowego rażąco naruszają wymienione na wstępie przepisy prawa w części dotyczącej uprawnień twórców w postępowaniu o udzielenie patentu.Dla skutecznego uzyskania ewentualnej ochrony przedmiotowego wynalazku zgłaszający powinien podjemować czynności przewidziane w art. 34 k.p.a., bo zarzuty podniesione przez niego w odwołaniu od decyzji Urzędu Patentowego umarzającej postępowanie nie mogły być - zgodnie z przepisami prawa - uwzględnione.