IV PRN 5/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN. T. Kasiński (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Jachczyk, A. Grymaszewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Zakładów Maszyn i Urządzeń Technologicznych z siedzibą w W. o udzielenie patentu na wynalazek pracowniczy pt. "Urządzenie do znakowania elementów i podzespołów elektronicznych, zwłaszcza ceramicznych kondensatorów płytkowych", na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Urzędu Patentowego PRL od postanowienia Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym PRL z dnia 1 czerwca 1977 r.,uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Urzędu Patentowego PRL z dnia 31 stycznia 1977 r.Uzasadnienie faktyczneZakłady Maszyn i Urządzeń Technologicznych "Unitra-Unima" zgłosiły w dniu 29.XII.1976 r. w Urzędzie Patentowym PRL wynalazek pt. "Urządzenie do znakowania elementów i podzespołów elektronicznych, zwłaszcza ceramicznych kondensatorów płytkowych". Do podania dołączone zostały - oprócz dokumentów wymienionych w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz.U. Nr 43, poz. 272) - dokumenty wymienione w § 3 ust. 2 pkt 3 załącznika do zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego PRL z dnia 21 listopada 1972 r. stanowiące dowód pierwszeństwa wynikającego z wystawienia wymienionego wynalazku na Międzynarodowych Targach Poznańskich w dniach 6-17 czerwca 1976 r. O dołączeniu tych dokumentów zamieszczono w podaniu wzmiankę ("zgłoszenie zawiera (...) 7. Dowody pierwszeństwa z wystawy").Urząd Patentowy w dniu 31.I.1977 r. wydał postanowienie następującej treści: "Na podstawie art. 28 ustawy o wynalazczości (...) uważa za nie zastrzeżone uprzednie pierwszeństwo, wynikające z wystawienia wynalazku na MTP w dniach 6-17 czerwca 1976 r." - uzasadniając je tym, że podanie zgłoszeniowe nie zawiera oświadczenia, że zgłaszający chce skorzystać z tego pierwszeństwa.Urząd Patentowy w następnym zdaniu uzasadnienia stwierdził jednak, że skoro dokumentacja zgłoszeniowa zawiera dowód pierwszeństwa wynikający z wystawienia wynalazku na wyżej wymienionej wystawie publicznej, to należy domniemywać, że zgłaszający nadesłał ten dokument w celu skorzystania z uprzedniego pierwszeństwa.Na postanowienie to zgłaszający wniósł zażalenie do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym, która postanowieniem z dnia 1.VI.1977 r. utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie. Motywem nieuwzględnienia zażalenia przez Komisję Odwoławczą było stwierdzenie, że zgłaszający nie złożył oświadczenia z art. 28 ustawy o wynalazczości, którego termin został określony ściśle na dzień dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym i że termin ten, będący terminem prawa materialnego, nie podlega przedłużeniu ani przywróceniu. Wniesienie zaś w dacie dokonania zgłoszenia dowodu pierwszeństwa bez złożenia w podaniu oświadczenia o chęci korzystania z uprzedniego pierwszeństwa nie rodzi żadnych skutków prawnych.Komisja Odwoławcza, oceniając postanowienie Urzędu Patentowego jako prawidłowe, uznała, że brak jest podstaw prawnych do jego uchylenia.Od powyższego prawomocnego postanowienia Komisji Odwoławczej Prezes Urzędu Patentowego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej złożył rewizję nadzwyczajną, zarzucając naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Urzędowi Patentowemu do ponownego rozpatrzenia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przewidziane w art. 28 prawa o wynalazczości oświadczenie zgłaszającego wynalazek o zamiarze skorzystania z uprzedniego pierwszeństwa wynikającego z wystawienia wynalazku na wystawie publicznej jest oświadczeniem woli, które w myśl art. 60 kodeksu cywilnego może być wyrażone przez każde zachowanie się zgłaszającego, ujawniające jego wolę w dostateczny sposób - w tym również w sposób dorozumiany (per facta concludentia).Skoro w przedmiotowej sprawie zgłoszenie zawierało dane dotyczące daty wystawienia wynalazku i miejsca wystawy oraz dołączone zostały dokumenty składające się na dowód pierwszeństwa, należało przyjąć - jak to trafnie wskazuje rewizja nadzwyczajna - że zgłaszający złożył w sposób dorozumiany oświadczenie o chęci skorzystania z uprzedniego pierwszeństwa.Odmienne stanowisko Urzędu Patentowego i Komisji Odwoławczej jest w tych warunkach oczywiście błędne i logicznie chybione, prowadzić musiałoby bowiem do absurdalnego wniosku, że wolą zgłaszającego było - poprzez dołączenie dowodu pierwszeństwa i wzmiankę o tym w treści podania o udzielenie patentu - stworzenie sytuacji udaremniającej udzielenie patentu ze względu na brak cechy nowości przedstawionego do opatentowania rozwiązania technicznego.Ponadto należy stwierdzić, że brakowało podstawy prawnej do wydania przez Urząd Patentowy postanowienia o uznaniu pierwszeństwa za uprzednio "nie zastrzeżone". Wydania takiego postanowienia nie przewiduje art. 28 ustawy o wynalazczości, na który powołał się Urząd Patentowy, jak również nie przewidują tego przepisy zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego PRL z dnia 21 grudnia 1972 r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych, w szczególności jego § 20-22 regulujące tryb postępowania w razie stwierdzenia niedopełnienia wymogów do zgłoszenia wynalazku. W kwestii uprzedniego pierwszeństwa przewidziane jest tylko wydanie postanowienia o uznaniu oświadczenia o korzystaniu z uprzedniego pierwszeństwa za wycofane w razie stwierdzenia, że dokumenty określone w § 3 ust. 2 pkt 3-5 nie zostały złożone w terminie 4 miesięcy od daty zgłoszenia (§ 21 ust. 3 zarządzenia).Ponieważ jednak przedmiotowe postanowienie Urzędu Patentowego, jak i zaskarżone postanowienie Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym w istocie przesądziły (gdyż na nie powołał się Urząd Patentowy, wydając później decyzję odmawiającą udzielenia patentu) o wyniku postępowania zgłoszeniowego, należy przyjąć, że zaskarżone postanowienie jest orzeczeniem "kończącym postępowanie w sprawie", od którego w myśl art. 112 ustawy o wynalazczości może być złożona rewizja nadzwyczajna.Oba te postanowienia jako zbędne podlegały uchyleniu, a wyrażony przez Sąd Najwyższy merytoryczny pogląd w sprawie wykładni art. 28 ustawy o wynalazczości będzie miał zastosowanie przy rozpoznawaniu odwołania Zakładów "Unitra-Unima" od decyzji odmawiającej udzielenia patentu.