K 1227/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia E. Merz (sprawozdawca); Sędziowie: Z. Kapitaniak, M. Różyński; Prokurator: J. Jackiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Edwarda O., osk. z art. 1 pkt 1 dekretu z dn. 31.VIII 1944 r. (Dz. U. R. P. z 1946 r. Nr 69, poz. 377), po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prokuratora Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Okręgowego w Jaśle, Wydziału Zamiejscowego w Sanoku, z dnia 10 października 1949 r., na podstawie art. 394-397 k.p.k. ustalił, iż wyrokiem Sądu Okręgowego w Jaśle, Wydziału Zamiejscowego w Sanoku z dnia 10 października 1949 r. uchybiono przepisom art. 1 pkt 2 i art. 2 dekretu z dnia 31.VIII 1944 r. (Dz. U. R. P. z 1946 r. Nr 69, poz. 377). (...)Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy ograniczył się w wyroku swym tylko do ustalenia tego uchybienia, a to ze względu na przepis art. 397 k.p.k. Rewizja nadzwyczajna została bowiem złożona po upływie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyroku.Od wyroku Sądu Okręgowego w Jaśle, Wydziału Zamiejscowego w Sanoku, z dnia 10 października 1949 r., w sprawie niniejszej, - zapowiedzieli rewizje tak Prokurator jak i obrońca z ramienia oskarżonego. Pismem z dnia 3 listopada 1949 r., które wpłynęło do sądu dnia 4 listopada 1949 r., oznajmił Prokurator, iż wywodu rewizji nie wniesie i wywodu rewizji nie wniósł.Obrońca oskarżonego wniósł wywód rewizji dnia 12 listopada 1949 r. - jednakowoż dnia 15 listopada 1949 r. - zgodnie z podpisaną przez siebie na wywodzie rewizji notatką - rewizję cofnął. W tym stanie rzeczy Sąd uznał wyrok za prawomocny i skierował go dnia 16 listopada 1949 r. do wykonania.Na skutek wątpliwości, wysuniętych przez Prokuratora Sąd Apelacyjnego w Rzeszowie w piśmie z dnia 4 kwietnia 1950 r., sekretarz Sądu Okręgowego, w zapisku urzędowym dnia 8 kwietnia 1950 r. stwierdził, że napis "cofam rewizję - Sanok 15.II 1949 r.", zaopatrzony w podpis obrońcy adwokata T., został dnia 15 listopada 1949 r. umieszczony na wywodzie rewizji i podpisany przez adwokata T., jako obrońcy Edwarda O. w sekretariacie karnym w obecności kierownika sekretariatu.W tym samym zapisku urzędowym stwierdził sekretarz Sądu Okręgowego, że adwokat T. potwierdził to, zaznaczając, że cofnął rewizję po porozumieniu się z oskarżonym i na jego prośbę.Na skutek pisma Prokuratora Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 16 maja 1950 r. Sąd Grodzki we Wronkach przesłuchał dnia 6 lipca 1950 r. w drodze rekwizycji odbywającego karę w więzieniu we Wronkach oskarżonego na okoliczność, czy cofa rewizję i oskarżony oświadczył do protokołu, "że przyjmuje wyrok w sprawie i rewizję cofa".Pierwszy Prokurator Sądu Najwyższego założył rewizję nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonego dnia 10 sierpnia 1950 r.W tym stanie rzeczy powstało pytanie, kiedy uprawomocnił się wyrok Sądu Okręgowego w Jaśle, Wydziału Zamiejscowego w Sanoku, z dnia 10 października 1949 r.?Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że wyrok ten uprawomocnił się z chwilą cofnięcia rewizji przez obrońcę, tj. dnia 15 listopada 1949 r., - wobec czego rewizja nadzwyczajna, która wpłynęła do Sądu Najwyższego dnia 10 sierpnia 1950 r., założona została po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku.Obrońca oskarżonego ma bowiem prawo cofnięcia rewizji i od obrońcy - jako rzecznika interesu oskarżonego - zależy ocena, czy cofnięcie w konkretnym przypadku rewizji jest dla oskarżonego korzystne czy też nie. Kwestii tej abstrakcyjnie traktować nie można. W każdym razie, z istoty stanowiska i funkcji obrońcy wynika domniemanie, iż wszystko, co on czyni, leży w interesie oskarżonego. Tak rzecz się ma również i w przypadku niniejszym.Art. 364 § 1 k.p.k. mówi o tym, iż oskarżony może cofnąć rewizję, założoną przez siebie lub przez swego obrońcę. Oskarżony ma zatem możność cofnięcia rewizji nawet i w tym przypadku, gdy sam jej nie założył, a założył ją jego obrońca. Zakres osób oskarżonych mogących korzystać z tego prawa jest jednak ograniczony, albowiem nie służy on oskarżonym wymienionym w art. 79 k.p.k., a zatem oskarżony nie może cofnąć w tym przypadku rewizji. Gdyby stanąć na stanowisku, że obrońcy nie przysługuje prawo cofnięcia rewizji, a prawo to przysługuje tylko oskarżonemu, - to w przypadku gdy chodzi o oskarżonego wymienionego w art. 79 k.p.k. (nie ukończył lat 17, jest głuchy lub niemy, zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności, postępowanie toczy się przed sądem wojewódzkim jako pierwszą instancją), - trzebaby dojść do absurdalnego wniosku, iż wtedy nikt nie miałby prawa cofnąć założonej rewizji. Tak jednak nie jest. Artykuł 364 § 1 k.p.k. stanowi, że oskarżony ma prawo cofnąć rewizję również i w przypadku założenia jej przez obrońcę. W całym szeregu artykułów k.p.k. przewija się zasada, że obrońca zawsze występuje w zastępstwie lub obok oskarżonego: Art. 360 k.p.k. stanowi: "strony mogą zakładać rewizje (...)", w art. 315 k.p.k. czytamy: "po zamknięciu przewodu sądowego przewodniczący udziela głosu stronom, które przemawiają w następującym porządku: oskarżyciel publiczny, prywatny, powód cywilny, obrońca oskarżonego i oskarżony". Art. 200 k.p.k. mówi: "nie można odmówić przejrzenia akt oskarżonemu lub jego obrońcy (...)" Art. 266 § 2 k.p.k. mówi "(...) prawo głosu służy również wszystkim innym stronom, w każdym razie jednak oskarżonemu lub jego obrońcy służy głos ostatni".Przepis art. 364 § 1 k.p.k. jest konieczny, by zaznaczyć że prawo to nie przysługuje w tym przypadku tylko obrońcy, ale również i oskarżonemu, z wyjątkiem przypadków obrony obowiązkowej. To, że takie tylko znaczenie nadać można przepisowi art. 364 § 1 k.p.k., wynika też z przepisu art. 364 § 2 k.p.k., który w przeciwieństwie do zasady, iż obrońca ma prawo cofnąć założoną w imieniu oskarżonego rewizję, a to bez wykazania specjalnej jego zgody, - postanawia, że osoby wymienione w art. 362 k.p.k., które założyły rewizję na korzyść oskarżonego, nie wyłączając i prokuratora - nie mogą cofnąć rewizji bez zgody oskarżonego, którego zgoda jest zatem w tym przypadku konieczna. Przepis ten nie miałby sensu, gdyby do cofnięcia rewizji potrzebna była koniecznie zawsze zgoda oskarżonego.Obrońca w postępowaniu karnym ma prawo założyć i ma prawo cofnąć rewizję. Do niego należy ocena, czy to jest w konkretnym przypadku korzystne dla oskarżonego czy też nie, a za ewentualne nadużycie może być pociągnięty do odpowiedzialności.Z wywodów powyższych wynika, iż wyrok uprawomocnił się w sprawie niniejszej z dniem cofnięcia rewizji przez obrońcę, tj. dnia 15 listopada 1949 r., tak że rewizja nadzwyczajna na niekorzyść oskarżonego, która wpłynęła do Sądu Najwyższego w dniu 10 sierpnia 1950 r., założona została po upływie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia - wobec czego Sąd Najwyższy ograniczył się tylko do ustalenia uchybień. (art. 397 k.p.k.).