Ł C 540/1950

Skład orzekającyPrzewodniczący: p.o. Prezes W. Święcicki.Sędziowie: dr B. Dobrzański (sprawozdawca), T. Kowalski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Tadeusza B. o stwierdzenie praw do spadku, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej uczestniczki Genowefy T. na postanowienie Sądu Okręgowego w Piotrkowie z dnia 29 września 1949 r.zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w Piotrkowie w części zatwierdzającej pkt 3 postanowienia Sądu Grodzkiego w Radomsku z dnia 7 lipca 1949 r. i orzekającej o kosztach uchylił i sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania temuż Sądowi odesłał, poza tym skargę kasacyjną oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Grodzki postanowieniem z dnia 7 lipca 1949 r., uwzględniając wniosek Tadeusza B., stwierdził w ustępie 1 postanowienia, że spadek po Józefie B. przypadł wnioskodawcy i Genowefie T. po połowie, w ustępie 2, że tymże samym osobom i w tym samym stosunku przypadł spadek po Janie B., w ustępie zaś 3 postanowienia dokonał działu spadku. W szczególności Sąd Grodzki przyznał wnioskodawcy "wyłączne prawa" i to "na własność" domu drewnianego, stodoły, muru, parkanu oraz określonych w postanowieniu bliżej ruchomości, zobowiązując go do spłaty na rzecz Genowefy T. w wysokości 146.750 zł. Nadto Sąd Grodzki postanowił "usunąć Genowefę T. wraz z osobami prawa jej przedstawiającymi z domu i stodoły i wszystkich budynków" i oddać je - wraz z wymienionymi w postanowieniu ruchomościami - w posiadanie wnioskodawcy.Genowefa T. wniosła zażalenie.Sąd Okręgowy zatwierdził postanowienie Sądu Grodzkiego.Uzasadnienie prawneRozpoznając skargę kasacyjną Genowefy T. na postanowienie Sądu Okręgowego, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna nie zawiera żadnych zarzutów, o ile chodzi o stwierdzenie praw do spadku, zawarte w ustępach 1 i 2 postanowienia Sądu Grodzkiego, a zatwierdzone w postanowieniu Sądu Okręgowego. W tym zakresie więc skarga kasacyjna, w której skarżąca żąda uchylenia postanowienia Sądu Okręgowego w całości, musi ulec oddaleniu.Natomiast uzasadniona okazuje się skarga kasacyjna, o ile dotyczy zatwierdzenia przez Sąd Okręgowy ustępu 3 postanowienia Sądu Grodzkiego.W szczególności Sąd Okręgowy ustala, że "budynki spadkowe" stoją na nieruchomości, która stanowi własność osoby trzeciej, a mianowicie Jana K., i wyciąga stąd wniosek, że Jan K. "jest współwłaścicielem budynków jako położonych na jego placu". Zasadnie zarzuca skarga kasacyjna błędność tego poglądu Sądu Okręgowego. W myśl bowiem zasady, że "superficies solo cedit", która obowiązywała pod rządem k.c. Nap. (art. 552) i obowiązuje też według przepisów art. 5, 9, 72 Prawa rzeczowego, właściciel nieruchomości Jan K. stał się właścicielem także budynków, a nie współwłaścicielem, jak nietrafnie mniema Sąd Okręgowy.Budynki więc, jako część składowa powyższej nieruchomości, nie mogą wchodzić w skład majątku spadkowego i tym samym nie mogą być przedmiotem działu. Do spadku mogłyby należeć tylko roszczenia, które służą przeciwko właścicielowi nieruchomości z tytułu postawienia budynków na jego gruncie (art. 73, 74 Prawa rzeczowego).Słusznie zarzuca też skarga kasacyjna, że w postanowieniu działowym Sąd określa tylko, co ze spadku przypada na schedę każdego spadkobiercy (art. 152 § 1 dekretu o postępowaniu spadkowym). Natomiast orzeczenie o eksmisji, które zawarte jest w postanowieniu Sądu Grodzkiego, a zostało zatwierdzone przez Sąd Okręgowy, nie należy do postępowania o dział spadku ani w ogóle do postępowania niespornego, lecz może być wydane li tylko w postępowaniu procesowym.Już z powodu powyższych uchybień zaskarżone postanowienie w części, w której zatwierdza ustęp 3 postanowienia Sądu Grodzkiego, nie może być utrzymane w mocy, a sprawa - w myśl art. 384 k.p.c. i art. 4 kpn - musi być w tym zakresie odesłana do ponownego rozpoznania, co czyni zbędnym rozstrzyganie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.