Ł C 719/1950
PostanowienieIzba Cywilna1950-05-09
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strona, która zarejestrowała oddział w rejestrze handlowym, może powoływać się na niezgodność wpisu ze stanem rzeczywistym w celu podniesienia zarzutu niewłaściwości sądu, jeśli druga strona działała w zaufaniu do prawdziwości tego wpisu?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu Apelacyjnego. Stwierdzono, że zarzut niewłaściwości sądu oparty na rzekomej likwidacji oddziału pozwanej spółdzielni we Wrocławiu był bezzasadny. Kluczowe było to, że w chwili wytoczenia powództwa oddział pozwanej figurował w rejestrze handlowym Sądu Okręgowego we Wrocławiu, a pozew został prawidłowo doręczony. Sąd podkreślił, że ochrona dobrej wiary co do treści wpisu rejestrowego obejmuje również możliwość wytoczenia powództwa w sądzie właściwym według tego wpisu, a strona, która zarejestrowała oddział, nie może powoływać się na niezgodność wpisu ze stanem rzeczywistym wobec strony działającej w zaufaniu do tego wpisu.Stan faktyczny
Skarb Państwa wytoczył powództwo o zapłatę przeciwko Spółdzielni - Grupa Techniczna z odp. udz. we Wrocławiu. Pozwana spółdzielnia podniosła zarzut niewłaściwości Sądu Okręgowego we Wrocławiu, twierdząc, że jej oddział został zlikwidowany i nie miała organu do doręczenia pozwu. Sąd Okręgowy odrzucił ten zarzut, a Sąd Apelacyjny utrzymał to postanowienie w mocy. Pozwana wniosła skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanej Spółdzielni - Grupa Techniczna z odp. udz. we Wrocławiu.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Rudowski. Sędziowie: L. Konic, dr B. Dobrzański (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa przeciwko Spółdzielni - Grupa Techniczna z odp. udz. we Wrocławiu o zapłatę, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 4 lutego 1950 r., skargę kasacyjną oddalił.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny zatwierdził postanowienie Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 31 sierpnia 1949 r., odrzucając zarzut niewłaściwości sądu oparty na twierdzeniu, że właściwy jest Sąd Okręgowy w Warszawie, gdzie pozwana ma swą siedzibę, oddział bowiem pozwanej we Wrocławiu został zlikwidowany i pozwana już w dacie doręczenia pozwu nie miała na terenie tego miasta organu (art. 34 k.p.c.), któremu można by było doręczyć pozew.Skarga kasacyjna pozwanej przeciwko postanowieniu Sądu Apelacyjnego jest nieuzasadniona.Skarżąca powołuje się w swej skardze na inną sprawę sądową, zupełnie analogiczną, w której skarżąca podniosła ten sam zarzut niewłaściwości sądu oparty na tych samych przesłankach. Otóż w tamtej sprawie Sąd Najwyższy już wyjaśnił (orzeczenie z dnia 18 lutego 1950 r., C. 2014/49), że zarzut skarżącej jest bezzasadny, gdyż w chwili wytoczenia powództwa w rejestrze spółdzielni w Sądzie Okręgowym we Wrocławiu znajdował się jeszcze wpis oddziału pozwanej i strona powodowa była uprawniona do oparcia się na tym wpisie (art. 24 k.h.), a nadto pozew został doręczony skarżącej we Wrocławiu, przy czym skarżąca prawidłowości doręczenia nie kwestionowała.Stan rzeczy w sprawie niniejszej jest zupełnie identyczny, o ile chodzi o okoliczności miarodajne dla oceny zasadności zarzutu niewłaściwości sądu, a Sąd Najwyższy w składzie sprawę tę rozpoznającym podziela stanowisko prawne zajęte w orzeczeniu wyżej cytowanym, a w szczególności pogląd, że bezzasadność zarzutu niewłaściwości sądu podniesionego przez skarżącą przesądza już sam fakt wpisu jej oddziału w rejestrze handlowym.W tym zakresie należy jeszcze wyjaśnić, co następuje: Ochrona "dobrej wiary" co do treści wpisu rejestrowego może wchodzić w grę także odnośnie możności wytoczenia powództwa w pewnym sądzie, który - przy przyjęciu zgodności okoliczności w rejestrze uwidocznionych ze stanem rzeczywistym - okazuje się sądem właściwym. Nie ma bowiem podstaw w tego rodzaju sytuacji do argumentowania, że taka ochrona możliwa jest tylko w materialnoprawnym obrocie, nie zaś w zakresie przepisów o właściwości sądów, a więc norm prawa publicznego. W myśl bowiem art. 52 k.p.c. strony mogłyby umówić się o poddanie sporów nawet sądowi niewłaściwemu, posiadają więc w tym zakresie uprawnienie do swobodnej dyspozycji. W takiej zaś sytuacji strona, która zarejestrowała swój oddział, nie może wobec drugiej strony, która działała w zaufaniu do prawdziwości tego wpisu i wytoczyła powództwo w sądzie według treści tego wpisu właściwym, powoływać się na to, że wpis nie odpowiadał już rzeczywistemu stanowi rzeczy i oddział już nie istniał, a to w myśl ogólniejszej zasady, że nie można uwzględniać zarzutów niezgodności wpisu ze strony osoby, na której wniosek wpis został dokonany, o ile chodzi o stosunki podlegające dyspozycji tej strony...
Powiązane orzeczenia
- ŁC 719/50 1950-09-19Czy strona, która zarejestrowała swój oddział w rejestrze handlowym, może powoływać się na niezgodność tego wpisu z rzeczywistym stanem rzeczy (likwidacja oddziału) w celu podniesienia zarzutu niewłaściwości sądu, jeśli…
- IV CSK 390/15 2016-01-27Czy sąd wieczystoksięgowy ma prawo do samodzielnego badania okoliczności dotyczących wniosku o wpis danych do rejestru przedsiębiorców, w tym wadliwości powołania organów spółki, które zawarły umowę podlegającą ujawnieni…
- IV CSK 388/15 2016-01-27Czy sąd wieczystoksięgowy ma prawo samodzielnie badać okoliczności dotyczące wniosku o wpis danych do rejestru przedsiębiorców, w tym wadliwość uchwał organów spółki, które miały wpływ na skuteczność zawartej umowy?
- I CSK 4505/23 2024-12-13Czy wpis zastawu rejestrowego na udziałach w spółce z o.o. może się ostać, gdy zastawca nie był właścicielem tych udziałów, a sąd drugiej instancji pominął przepisy chroniące zastawnika działającego w dobrej wierze?
- IV CSK 241/16 2016-12-01Czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która nie ujawniła w Krajowym Rejestrze Sądowym zmiany organu zarządzającego, może powoływać się na wadliwość reprezentacji na zgromadzeniu wspólników wobec innej spółki z ogr…
Powołane przepisy
art. 34 KPCart. 24art. 52 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026.