RAdw 103/63

SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie, na skutek rewizji nadzwyczajnej założonej przez Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Wojewódzkiej Komisji Dyscyplinarnej Izby Adwokackiej w W. z dnia 8 czerwca 1963 r. (D.Z. 35/63),uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Rzecznika Dyscyplinarnego Rady Adwokackiej w W. z dnia 13 marca 1963 r. (R.D. 110/62) i zwraca akta temuż Rzecznikowi w celu kontynuowania dochodzenia dyscyplinarnego.Uzasadnienie faktyczneRzecznik Dyscyplinarny Rady Adwokackiej w W. rozpoznał trzy skargi świadków, którzy zeznawali w sprawie karnej Sądu Wojewódzkiego dla m. W. Świadkowie ci poczuli się znieważeni sformułowaniami obrońcy oskarżonego S., adwokata B., jakich użył on w stosunku do nich w przemówieniu obrończym na rozprawie rewizyjnej (...). Ponadto w sporządzonej przez adwokata B. rewizji znalazł się zwrot poniżający wszystkich bez wyjątku powodów cywilnych.Rzecznik Dyscyplinarny, opierając się na zeznaniach sędziego-przewodniczącego rozprawy i prokuratora-uczestnika tejże rozprawy, umorzył dochodzenie dyscyplinarne, a poza tym w ogóle nie ustosunkował się do konkretnych ustaleń świadka P.W odwołaniu do Wojewódzkiej Komisji Dyscyplinarnej J.P. zarzucił, że Rzecznik Dyscyplinarny nie przesłuchał innych świadków obecnych na rozprawie, a mianowicie adwokatów S. i K. oraz inż. K., oraz kwestionował wartość dowodową zeznań świadków zbadanych w toku dochodzenia. Wojewódzka Komisja Dyscyplinarna oddaliła odwołanie J.P.Od tego prawomocnego postanowienia Wojewódzkiej Komisji Dyscyplinarnej Minister Sprawiedliwości założył rewizję nadzwyczajną.Rewizja, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu oczywistą niesłuszność wynikającą z naruszenia toku postępowania przepisu § 5 rozporządzenia o postępowaniu dyscyplinarnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 21, poz. 134) w związku z przepisem art. 8 i 233 § 1 lit. c k.p.k., wnosi o uchylenie wymienionego postanowienia oraz postanowienia Rzecznika Dyscyplinarnego Rady Adwokackiej z dnia 13 marca 1963 r. (R. D. 110/62) i zwrot temuż Rzecznikowi w celu kontynuowania dochodzenia dyscyplinarnego.Na rozprawie przed Sądem Najwyższym Rzecznik Dyscyplinarny NrA i obrońca obwinionego wnieśli o oddalenie rewizji nadzwyczajnej, podnosząc zarzut jej niedopuszczalności z mocy § 17 pkt 3 i § 38 cytowanego rozporządzenia o postępowaniu dyscyplinarnym i twierdząc zarazem, że zgodnie z tymi przepisami postanowienia wojewódzkiej komisji dyscyplinarnej są ostateczne i nie przysługuje od nich rewizja nadzwyczajna, która może być zakładana tylko od orzeczeń.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Podniesiony przed Sądem Najwyższym zarzut nie jest słuszny.Stosownie do § 38 powołanego rozporządzenia o postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach adwokatów, w postępowaniu z rewizji nadzwyczajnej stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego, artykuł zaś 394 k.p.k. wyraźnie stwierdza, że rewizja nadzwyczajna może być założona także od każdego prawomocnego postanowienia kończącego postępowanie. Wprawdzie powołany § 38 mówi o rewizji od orzeczenia, jednakże w rozumieniu art. 40 § 1 k.p.k. orzeczeniem jest również postanowienie, przy czym przepis § 3 ust. 3 rozporządzenia rozróżnia postanowienie kończące postępowanie, które muszą być uzasadnione, od innych postanowień, tzw. incydentalnych.W tym stanie rzeczy nie może ulegać wątpliwości, że od każdego prawomocnego postanowienia komisji dyscyplinarnej kończącego postępowanie może być założona rewizja nadzwyczajna. Odmienna interpretacja powołanych przepisów jest nie do przyjęcia. Skoro bowiem w postępowaniu sądowym od każdego prawomocnego postanowienia kończącego postępowanie może być założona rewizja nadzwyczajna (art. 394 k.p.k.), jak również skoro każde prawomocne postanowienie o umorzeniu śledztwa lub dochodzenia w razie stwierdzenia, że umorzenie postępowania było bezzasadne, może być uchylone w trybie nadzoru (art. 24518 k.p.k.) - to byłoby niezrozumiałe, dlaczego wydane w toku postępowania dyscyplinarnego postanowienia kończące postępowanie nie podlegałyby żadnemu nadzorowi, chociaż art. 5 ustawy o ustroju adwokatury (Dz. U. z 1959 r. Nr 8, poz. 41) wyraźnie stwierdza, że zwierzchni nadzór nad działalnością adwokatury sprawuje Minister Sprawiedliwości, rewizje nadzwyczajne zaś są właśnie środkiem nadzoru nad orzecznictwem organów samorządu adwokackiego.Z tych przyczyn wniosek Rzecznika Dyscyplinarnego i obrońcy obwinionego należało oddalić.Jeśli chodzi o istotę rzeczy, to rewizja nadzwyczajna jest zasadna. Pomijając już to, że Wojewódzka Komisja Dyscyplinarna oddaliła odwołanie J.P., nie polemizując w uzasadnieniu swego postanowienia w ogóle z wywodami odwołania, należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, tak jak i postanowienie Rzecznika Dyscyplinarnego z dnia 13 marca 1963 r., ostać się nie mogą, gdyż naruszają w istotny sposób przepisy art. 8 i 233 § 1 lit. c k.p.k.Wojewódzka Komisja Dyscyplinarna nie dostrzegła, że Rzecznik Dyscyplinarny w ogóle nie ustosunkował się do poniżającego zwrotu zawartego w wywodzie rewizji, którą sporządził adwokat B. Niewłaściwość tego zwrotu wynika choćby ze stanowiska Sądu, cytowanego w wyjaśnieniach adwokata B. w zestawieniu z odpowiednim zdaniem wywodu rewizji. Sąd mówił bowiem o większości wspólników, a adwokat B. poniżył wszystkich. Wojewódzka Komisja Dyscyplinarna przeszła do porządku dziennego nad żądaniem pokrzywdzonego, by zbadać trzech wspomnianych wyżej świadków.Świadkowie W. i Z. ustalają okoliczności negatywne, i to w formie warunkowej, co wcale nie wyklucza, że inni świadkowie-obserwatorzy, a nie uczestnicy rozprawy mogliby potwierdzić zarzuty wynikające z zeznań P.Jest bowiem zrozumiałe, że niektóre incydenty słowne mogą ujść uwagi składu sądzącego i prokuratora. W pamięci składu sądzącego i prokuratora, a więc ludzi, którzy codziennie biorą udział w różnych rozprawach, drobne incydenty z reguły się zacierają, nie sposób zaś pominąć tego, że świadkowie W.Z. zostali przesłuchani dopiero w dniu 9 marca 1963 r. na okoliczności zdarzeń, jakie miały miejsce w dniu 20 czerwca 1962 r.W tych warunkach obowiązkiem Rzecznika Dyscyplinarnego było dążyć do całkowitego wyjaśnienia sprawy i w tym celu przesłuchać świadków S., K. i W., jako obecnych na rozprawie w dniu 20 czerwca 1962 r. powołanych w odwołaniu pokrzywdzonego na okoliczności pozytywne. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi spowodowało konieczność uchylenia postanowienia o umorzeniu dochodzenia dyscyplinarnego, czego wojewódzka Komisja Dyscyplinarna nie uczyniła.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.