Rw 268/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Wojtczak. Sędziowie: płk J. Jeż (sprawozdawca), płk E. Zawiłowski.Przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk Z. Nogacz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 1982 r. na rozprawie sprawy: 1) Stefana N., 2) Ryszarda D. i 3) Witolda K., nieprawomocnie skazanych za popełnienie przestępstwa określonego w art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym na kary po roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz uniewinnionych od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 1 powołanego dekretu, z powodu rewizji wniesionych przez Wiceprokuratora Prokuratury Okręgu Wojskowego w N. na niekorzyść wszystkich trzech oskarżonych oraz przez obrońcę oskarżonego Ryszarda D. od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 4 marca 1982 r.rewizji obrońcy oskarżonego Ryszarda D. nie uwzględnił, natomiast częściowo uwzględniając rewizję prokuratora zaskarżony wyrok zmienił przez:a) uznanie, że przypisany oskarżonemu Ryszardowi D. czyn polegał na tym, iż w dniu 14 grudnia 1981 r. w N. nie odstąpił od udziału w zawieszonej na okres obowiązywania stanu wojennego działalności związku zawodowego "Solidarność", gdyż wszedł w skład międzyzakładowego komitetu strajkowego w N. i tzw. grupy roboczej tego komitetu oraz brał udział w kierowaniu strajkiem w przedsiębiorstwie w N. i innych miejscowych zakładach pracy w ten sposób, iż wydawał dyspozycje w zakresie zabezpieczenia strajkujących w żywność;b) uznanie, że przypisany oskarżonemu Witoldowi K. czyn polegał na tym, iż w dniu 14 grudnia 1981 r. w N. nie odstąpił od udziału w zawieszonej na okres obowiązywania stanu wojennego działalności związku zawodowego "Solidarność", gdyż wszedł w skład międzyzakładowego komitetu strajkowego w N. i tzw. grupy roboczej tego komitetu oraz organizował strajk w przedsiębiorstwie w N. w ten sposób, że pracownikom wydziału transportu tego zakładu wydał dyspozycję o rozpoczęciu strajku;c) poprawienie kwalifikacji prawnej czynów przypisanych tym oskarżonym - na art. 46 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, przyjęcie jako podstawy wymiaru kary art. 46 ust. 2 wymienionego dekretu i wymierzenie im za te czyny kar po 2 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności;d) uchylenie wyroku w części uniewinniającej oskarżonego Stefana N. od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym i przekazanie sprawy w tej części Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w N. do ponownego rozpoznania,i z tymi zmianami wyrok ten w odniesieniu do wszystkich trzech oskarżonych w pozostałych częściach utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) W rewizji wniesionej na niekorzyść wszystkich trzech oskarżonych prokurator zarzucił sądowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na nieuwzględnieniu tego, że oskarżeni, biorąc udział w działalności międzyzakładowego komitetu strajkowego NSZZ "Solidarność" w N. oraz w grupie roboczej tego komitetu, jednocześnie organizowali i kierowali strajkiem w miejscowych zakładach pracy, a także uniemożliwiali i utrudniali prawidłowe funkcjonowanie wielu zakładów pracy tego regionu, jak też mylnym uznaniu, że dowody przeprowadzone na rozprawie nie są wystarczające do uznania winy co do działania w celu osłabienia gotowości obronnej PRL przez wydawanie określonych odezw i wezwań za pomocą druku.Podnosząc te zarzuty, autor rewizji domagał się między innymi zmiany zaskarżonego wyroku przez przyjęcie kwalifikacji prawnej z art. 46 ust. 6 w zw. z art. 46 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym.(...) Rewizję wniósł również obrońca oskarżonego Ryszarda D., który zarzucił sądowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na wydaniu wyroku skazującego wbrew zebranym dowodom i ustalonym okolicznościom sprawy, i w efekcie domagał się zmiany wyroku w części dotyczącej tego oskarżonego przez uniewinnienie go albo umorzenie wobec niego postępowania karnego na podstawie art. 11 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 26 § 1 k.k.Na rozprawie rewizyjnej przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej popierał rewizję prokuratora, z tą różnicą że zmodyfikował pierwszy jej wniosek przez ograniczenie kwalifikacji prawnej czynów oskarżonych tylko do art. 46 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (...).(...) Jeżeli natomiast chodzi o obrońców poszczególnych oskarżonych, to wszyscy oni wnosili o oddalenie rewizji prokuratora, a ponadto o wydanie orzeczenia na korzyść oskarżonych (...).(...) Stanowisko przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, modyfikujące na rozprawie rewizyjnej wniosek rewizji prokuratora co do oceny prawnej czynu przypisanego wszystkim trzem oskarżonym, zwalnia Sąd Najwyższy od potrzeby ustosunkowania się do podnoszonej obrazy art. 46 ust. 6 powołanego dekretu, której sąd orzekający w istocie nie dopuścił się. Jeżeli jednak chodzi o ocenę czynu oskarżonych w ramach art. 46 ust. 2 tego dekretu, trzeba stwierdzić, że rewizja prokuratora wychodzi z błędnego założenia, iż skoro oskarżeni wchodzili w skład komitetu strajkowego, to jednocześnie strajk ten organizowali i nim kierowali. Jest to stanowisko oczywiście niesłuszne, gdyż z góry zakłada organizatorską albo kierowniczą rolę uczestnika strajku bez konkretnego wykazania, na czym te role miały polegać.Dla należytej interpretacji art. 46 ust. 2 omawianego dekretu niezbędne jest uściślenie pojęć "organizowanie" i "kierowanie". Zgodnie z etymologicznym znaczeniem tych sformułowań czasownikowych, określonych w Słowniku języka polskiego pod. red. W. Doroszewskiego (Warszawa 1963, t. III, s. 602 i t. V, s. 1086) oraz doktryną i orzecznictwem dotyczącym treści art. 124 § 1, art. 134 § 2, art. 276 § 3 i art. 278 § 2 i 3 k.k., w których te same lub podobne sformułowania występują, można stwierdzić, że "organizowanie" oznacza działalność zmierzającą do wywołania strajku lub akcji protestacyjnej, natomiast "kierowanie" wiąże się z rolą nadrzędną i oznacza wydawanie innym uczestnikom tych zdarzeń wszelkich dyspozycji w zakresie ich przebiegu, czas trwania, sposobu osiągania zamierzonego celu itp. (...).