Rw 312/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk W. Sieracki. Sędziowie: ppłk E. Zawiłowski, mjr T. Kacperski (sędzia s. wojsk. deleg. - sprawozdawca).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk S. Przyjemski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 września 1980 r. na rozprawie sprawy Józefa Mieczysława K., skazanego nieprawomocnie za popełnienie przestępstwa określonego w art. 145 § 3 k.k. w związku z art. 145 § 1 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 3 lata, grzywnę w wysokości 5000 zł i karę dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych przez okres 3 lat - z jednoczesnym oddaniem go w okresie próby pod dozór przełożonego, z powodu rewizji wniesionej przez Zastępcę Prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. od wyroku Sądu Okręgu Wojskowego w N. z dnia 18 sierpnia 1980 r. rewizji prokuratora nie uwzględnił, natomiast z urzędu zmienił zaskarżony wyrok przez zaliczenie na podstawie art. 83 § 3 k.k. okresu tymczasowego aresztowania oskarżonego na poczet orzeczonej grzywny, przejmując jeden dzień aresztu za równoważny grzywnie w wysokości 100 zł,i z tą zmianą wyrok ten utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizją prokuratora, w której - podnosząc zarzut rażącej łagodności wymierzonej oskarżonemu kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.), zwłaszcza z powodu zastosowania art. 73 k.k. - wnosił o zmianę wyroku sądu pierwszej instancji przez wymierzenie oskarżonemu kary 2 lat bezwzględnego pozbawienia wolności i zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych przez okres 5 lat.Po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej popierającego rewizję i zawarte w niej wnioski oraz obrońcy, który wniósł o nieuwzględnienie rewizji prokuratora i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie negując rangi oraz wymowy społecznej występujących w sprawie i wyszczególnionych w motywach rewizji okoliczności ze wszech miar obciążających oskarżonego, jak też nie kwestionując wywieranego przez nie na wymiar kary oskarżonemu istotnego wpływu, podkreślić zarazem należy, że muszą być one - wbrew odmiennemu, jednostronnemu poglądowi skarżącego - rozważone i ocenione wespół w istniejącymi w sprawie licznymi i ważkimi okolicznościami łagodzącymi. Tylko bowiem w tej drodze można dojść do trafnych wniosków w zakresie wymiaru kary i wskazać, którym z tych okoliczności i dlaczego nadać należy przymiot wiodących, a jednocześnie - mając na względzie to, że kara jest celowym środkiem społecznego i indywidualnego oddziaływania, dokonać wyboru takiej formy represjonowania oskarżonego, która byłaby współmierna do stopnia jego zawinienia i czyniła zadość społecznemu poczuciu sprawiedliwości, a więc kary uwzględniającej wszystkie wskazania zawarte w art. 50 § 1 i 2 k.k.Tymczasem zaprezentowana w rewizji argumentacja pozbawiona jest waloru wszechstronnej i kompleksowej oceny wszystkich okoliczności sprawy - jest, inaczej mówiąc, nazbyt jednostronna i tym samym nieprzekonująca.Nie można bowiem - jak czyni to skarżący - nie docenić w wymaganym wspomnianymi dyrektywami stopniu tak ważkich okoliczności łagodzących, jak wielokrotne - będące aktem samodzielnej decyzji - przebaczenie oskarżonemu przez osoby pokrzywdzone wyrządzonych im przestępstwem nieznacznych dolegliwości fizycznych, jak też tego, że popełnienie przezeń tego czynu nie było wynikiem demoralizacji oskarżonego, a swego rodzaju epizodycznym odstępstwem od dotychczasowego postępowania, cechującego uczciwego człowieka, zawsze do tej pory przestrzegającego norm prawnych i zasad współżycia społecznego.Podkreślić poza tym należy, że nagminność przestępstw drogowych w skali kraju, która jest powszechnie znana, jakkolwiek należy do okoliczności mających wpływ na wymiar kary, nie może jednak być rozważana w oderwaniu od pozostałych okoliczności konkretnego czynu przestępnego. W przeciwnym natomiast wypadku nagminność przestępstw drogowych - po pierwsze - przekreślałaby zasadę indywidualizacji kary, a po wtóre - eliminowałaby praktycznie możliwość stosowania do sprawców tych przestępstw dobrodziejstwa wynikającego z treści art. 73 k.k.W kontekście poglądu wyrażonego w rewizji wspomnieć również wypada, że wzgląd na społeczne oddziaływanie kary nie może być rozumiany jednostronnie i tylko w ten sposób, że sprowadza się wyłącznie do odstraszania i powstrzymywania innych osób od popełniania podobnych przestępstw przykładem bezwzględnego pozbawienia wolności, lecz jako kształtowanie w społeczeństwie prawidłowych postaw i ocen prawnych oraz przekonania o indywidualizacji - a nie szablonowości - aktu wymiaru kary.Rzecz także w tym, że wzgląd na społeczne oddziaływanie kary, stanowiący jedną z przesłanek, których istnienie - w myśl art. 73 k.k. - determinuje możliwość zastosowania wobec sprawcy instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary, należy interpretować znaczenie szerzej, niż czyni to skarżący w rewizji.Społeczne oddziaływanie kary - to nie tylko oddziaływanie na środowisko sprawcy, lecz również - i to na równi - na krąg osób należących do środowiska, z którego wywodzi się pokrzywdzony (por. OSNKW 1878, z. 6, poz. 65).Dlatego też, uwzględniając z jednej strony fakt złożenia poręczenia za oskarżonego przez kolektyw żołnierski jego macierzystej jednostki wojskowej, z drugiej zaś ocenę zarówno pokrzywdzonych, którzy - o czym była już mowa - spontanicznie i w pełni przebaczyli oskarżonemu wyrządzoną im przezeń krzywdę, jak i środowiska, z którego osoby te wywodzą się (wyrozumiałość dla jednorazowego odstępstwa od przestrzeganych dotychczas norm postępowania) - dojść należało do wniosku, że brak przekonujących podstaw faktycznoprawnych do uznania, jakoby względy na społeczne oddziaływanie kary przeciwstawiały się stosowaniu w tej sprawie wobec oskarżonego instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary.Z punktu bowiem widzenia tak ujętych celów kary w zakresie społecznego oddziaływania złożenie poręczenia za sprawcę przez kolektyw żołnierski (organizację społeczną) w połączeniu z faktem spontanicznego i pełnego przebaczenia przez osoby pokrzywdzone oraz brakiem ujemnych reperkusji i negatywnych - dla interesu wymiaru sprawiedliwości - ocen środowiska, z którego osoby te wywodzą się, może w sumie - tak jak w tej sprawie - uzasadniać przekonanie, że owe cele kary zostaną osiągnięte również bez orzekania kary bezwzględnego pozbawienia wolności.W tej sytuacji stwierdzić należy, że podniesione okoliczności, ocenione wespół z legitymowaniem się przez oskarżonego nader dodatnio ocenioną osobowością i wzorową postawą żołnierską przed popełnieniem i po popełnieniu przestępstwa oraz uznaniem go - wskutek doznanych w wyniku spowodowanego wypadku drogowego uszkodzeń ciała - za czasowo niezdolnego do służby wojskowej na okres 12 miesięcy, pozbawiają słuszności pogląd rewizji o bezpodstawnym zastosowaniu w tej sprawie przez sąd pierwszej instancji art. 73 k.k., a w konsekwencji o wymierzeniu oskarżonemu rażąco łagodnej kary, tym bardziej gdy uwzględni się, że warunkowe skazanie obostrzone zostało orzeczoną na podstawie art. 75 § 1 k.k. karą grzywny i obwarowane oddaniem oskarżonego w okresie próby pod dozór przełożonego.Nie znajdując dostatecznych podstaw do uwzględnienia rewizji prokuratora, jednocześnie Sąd Najwyższy z urzędu zmienił zaskarżony wyrok przez zaliczenie okresu tymczasowego aresztowania oskarżonego nie - jak niesłusznie uczynił to sąd pierwszej instancji - na poczet wymierzonej tymże wyrokiem kary pozbawienia wolności, lecz na poczet orzeczonej na podstawie art. 75 § 1 k.k. kary grzywny. Uzasadnione jest to art. 83 § 3 k.k., przewidującym obligatoryjne zaliczanie okresu tymczasowego aresztowania oskarżonego na poczet grzywny w razie, między innymi, warunkowego zawieszenia wykonania wymierzonej mu kary pozbawienia wolności (por. OSNKW 1972, z. 6, poz. 99).W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.