Rw 50/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Górski, płk J. Woźniak.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk K. Grzegorczyk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 1982 r. na rozprawie sprawy Czesława L., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 48 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) na karę 1 roku pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora na niekorzyść oskarżonego oraz przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 12 stycznia 1982 r.rewizji prokuratora i obrońcy nie uwzględnił i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Prokurator w rewizji podniósł zarzuty: 1) błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku (art. 387 pkt 3 k.p.k.) wskutek uznania, że oskarżony nie przewoził i nie przechowywał ulotek w celu ich rozpowszechniania, w związku z czym w kwalifikacji prawnej czynu pominięto niesłusznie art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, 2) rażącej niewspółmierności orzeczonej kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.). Na tej też podstawie prokurator domagała się zmiany zaskarżonego wyroku przez uznanie, że oskarżony Czesław L. przewoził i przechowywał ulotki w celu ich rozpowszechniania, i wymierzenia mu kary w granicach wnioskowanych na rozprawie (tj. kary 5 lat pozbawienia wolności z pozbawieniem praw publicznych również na okres 5 lat).Obrońca w swojej rewizji podniósł także zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku (art. 387 pkt 3 k.p.k.), a polegającego na uznaniu, że oskarżony działał z zamiarem bezpośrednim w celu osłabienia gotowości obronnej PRL. W związku z tym obrońca wnosił o uniewinnienie oskarżonego.Przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej oświadczył, że: 1) nie popiera rewizji prokuratora w części żądającej orzeczenia kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych, a żądany w tej rewizji wymiar kary pozbawienia wolności ogranicza do 3 lat, 2) wnosi o nieuwzględnienie rewizji obrońcy. Obrońca z kolei stwierdził, że popiera swoją rewizję i jednocześnie wnosi o nieuwzględnienie rewizji prokuratora nawet w zmodyfikowanej postaci.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Zgłoszone przez obrońcę żądanie uniewinnienia oskarżonego nie jest zasadne. Obrońca w rewizji przyznał, że rozpowszechnione przez oskarżonego wiadomości istotnie - tak jak to stwierdził sąd pierwszej instancji - mogły osłabić gotowość obronną PRL. Obrońca jednak uważa, inaczej niż sąd pierwszej instancji, że oskarżony nie działał w celu osłabienia tej gotowości. Będąc tego zdania, obrońca jednak nie wykazał, w jakim innym celu oskarżony zapoznawał żołnierzy z treścią przywiezionych przez siebie ulotek oraz - mówiąc choćby najogólniej - dlaczego to czynił. Wobec tego można i należy stwierdzić, że odmienne w tym zakresie ustalenia sądu pierwszej instancji, wnikliwie i przekonująco zresztą argumentowane, pozostają pod ochroną art. 4 § 1 k.p.k. i jako takie są niepodważalne.II. Nie sposób natomiast nie przyznać racji prokuratorowi w tej części, w której twierdził on, że sąd pierwszej instancji dowolnie odmówił przyjęcia tezy aktu oskarżenia, iż oskarżony nie tylko rozpowszechniał wiadomości mogące osłabić gotowość obronną PRL, ale także w celu rozpowszechniania przywoził i przechowywał w koszarach ulotki zawierające owe wiadomości. Przecież - jak to ustalił sam sąd pierwszej instancji - oskarżony "niemalże zaraz po przyjeździe do swojej jednostki rozpowszechniał zakwestionowane u niego ulotki", a z zeznań przesłuchanych na rozprawie świadków wynika, że ulotek tych nie zniszczył, mimo rad kolegów.Ten błąd sądu pierwszej instancji - wbrew temu, co sugeruje prokurator w rewizji - nie mógł mieć wpływu na kwalifikację prawną czynu oskarżonego, a w szczególności na wyeliminowanie z niej art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym. Eliminacja ta bowiem i tak musiałaby nastąpić, jednakże z innego powodu. Zachowanie opisane w art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym stanowi w istocie tylko stypizowane odrębnie - jako delictum sui generis - wstępne stadium, w którym sprawca zmierza do dokonania czynu przewidzianego w art. 48 ust. 1 i 2 tego dekretu, czyli rozpowszechniania określonych wiadomości, stanowiącego stadium końcowe. A zatem odpowiedzialność na podstawie art. 48 ust. 3 cytowanego dekretu ponosi jedynie ten sprawca, którego zachowanie nie wykroczyło poza owo wstępne stadium, tj. poza dokonywane w celu rozpowszechniania sporządzanie, gromadzenie, przechowywanie, przewożenie, przenoszenie lub przesyłanie pisma, druku, nagrania lub filmu zawierającego wiadomości określone w ust. 1 lub 2 tego artykułu. Jeżeli zaś sprawca - jak w konkretnym wypadku - w realizacji swojego zamiaru osiągnął stadium końcowe, rozpowszechniał bowiem już uprzednio w tym celu przewożone czy przechowywane wiadomości, to ponosi odpowiedzialność - w zależności od charakteru wiadomości - tylko na podstawie art. 48 ust. 1 lub 2 powołanego dekretu, gdyż ma tu zastosowanie zasada konsumpcji (lex consumens deregat legi consumptae) (...).