Rw 516/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk Z. Krasuski. Sędziowie: płk A. Kruszka (sprawozdawca), płk W. Winawer.Prokurator: ppłk W. Ciechanowicz.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym na skutek skargi rewizyjnej obrońcy sprawę Jerzego K., skazanego wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Katowicach z dnia 6 czerwca 1966 r. za przestępstwo z art. 2 § 2 lit. b) i art. 6 lit. b) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej na karę 2 lat więzienia i 500 zł grzywny za to, że będąc już skazany za zagarnięcie mienia społecznego, w ciągu 5 lat od odbycia poprzednio orzeczonej kary, mianowicie dnia 18 kwietnia 1966 r., na terenie koszar jednostki wojskowej w N. dokonał włamania do kantyny Wojskowego Przedsiębiorstwa Handlowego, skąd zabrał celem przywłaszczenia kwotę 396 złotych.Obrońca zaskarżył wyrok z powodu wymierzenia niewspółmiernej kary i wnosił o jej złagodzenie.Sąd Najwyższy postanowił skargi rewizyjnej obrońcy nie uwzględnić, a wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w Katowicach z dnia 6 czerwca 1966 r. w sprawie Jerzego K. utrzymać w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Obrońca, na poparcie wniosku rewizji, wywodzi, że powołana w wyroku przez Sąd niepoprawność oskarżonego nie jest okolicznością obciążającą, albowiem zgodna jest ona z poprzednią karalnością. Została ona uwzględniona podobnie jak i zuchwały sposób popełnienia przestępstwa przy zastosowaniu surowszej kwalifikacji prawnej czynu. Okoliczności te nie mogą dodatkowo obciążać oskarżonego.Obrońca konkludując, że w sprawie nie ma okoliczności obciążających, wskazuje na istnienie okoliczności łagodzących, w szczególności na przyznanie się oskarżonego, na nieznaczne napięcie jego złej woli wynikające z faktu, iż ograniczył się do zabrania tylko niedużej kwoty pieniędzy potrzebnych mu do uregulowania zaciągniętych u kolegów pożyczek, które rzeczywiście w części spłacił, a pozostałą część zagarniętej kwoty zużył na zaspokojenie codziennych potrzeb każdego żołnierza.Wywody obrońcy nie są przekonywające i nie uzasadniają wniosku rewizji.Sąd trafnie uwzględnił zuchwały sposób działania oskarżonego i jego poprzednią karalność nie tylko przy prawnej ocenie czynu, co doprowadziło do kwalifikowanej odpowiedzialności sprawcy, ale również przy wymiarze kary, skoro wymaga tego wyraźnie art. 49 k.k.W.P., wskazujący przesłanki, jakie powinny decydować o rodzaju i wysokości represji, a wśród których sposób działania oraz dotychczasowe życie sprawcy należą do bardzo istotnych.Za niesłuszny uznać należy pogląd obrońcy, jakoby Sąd, uznając pewne okoliczności za decydujące o odpowiedzialności kwalifikowanej (w tym wypadku: włamanie oraz powrót do przestępstwa), obowiązany był przy wymiarze kary okoliczności te pominąć, jako że wpłynęły już one na wymiar kary w sensie konieczności orzeczenia jej w granicach sankcji przepisu przewidującego surowszą odpowiedzialność.Okoliczność kwalifikująca, która występuje obok okoliczności tworzących podstawowy typ przestępstwa, sprawia, że czyn nabiera innej wagi, jeśli chodzi o jego społeczne niebezpieczeństwo, i dlatego wymaga surowszego zagrożenia karnego. Nie oznacza to jednak, że sąd z chwilą uznania okoliczności za kwalifikującą oraz z chwilą zastosowania w związku z tym przepisu zawierającego surowszą sankcję karną mógł tę okoliczność pominąć w ocenie tego, jaką konkretnie karę w ramach zagrożenia ustawowego należy zastosować do sprawcy. Sąd obowiązany jest rozważyć, czy okoliczność kwalifikująca w dostatecznym stopniu zaciąży na wymiarze kary przez samo zastosowanie surowszego minimum zagrożenia, czy też powinna nadto znaleźć odbicie w odpowiednio surowszym sędziowskim wymiarze kary. Tylko taka interpretacja obowiązku i uprawnień sądu w tym zakresie jest zgodna z brzmieniem art. 49 k.k.W.P. Nie można bowiem wyłączyć stosowania tego przepisu - choćby w części - w wypadkach orzekania kar za przestępstwa kwalifikowane przez jedną z okoliczności, które stanowią przesłankę podlegającą uwzględnieniu w myśl tego właśnie przepisu.W niniejszej sprawie okolicznością taką jest włamanie, przy czym ustalony w wyroku sposób włamania niewątpliwie obciąża oskarżonego bardziej niż np. włamanie w postaci otwarcia drzwi wytrychem. Trudno przyjąć, by różnice w sposobie włamania się nie miały wpływać na konkretny sędziowski wymiar kary tylko dlatego, że fakt włamania jest okolicznością kwalifikującą i jako taki spowodował zastosowanie surowszego formalnie przepisu prawa.Podobnie rzecz się ma z faktem recydywy, stanowiącej okoliczność kwalifikującą. Zachodzi ona nie tylko wówczas, gdy sprawca karany był poprzednio za jedno przestępstwo o cechach wymaganych w ustawie, które nie przedstawia znaczniejszego społecznego niebezpieczeństwa, ale także i wtedy, gdy sprawca karany był poprzednio wielokrotnie za poważne przestępstwa tego rodzaju. I w jednym, i w drugim wypadku zachodzi okoliczność kwalifikująca, która powoduje zastosowanie surowszego przepisu prawa. Czy można jednak uznać, że rozstrzyga ona w ten sposób sprawę uwzględnienia osobowości sprawcy, jego przeszłości przy wymiarze kary? Oczywiście nie. Sąd obowiązany jest mieć tę okoliczność na uwadze przy orzekaniu o represji, a w szczególności rozważyć w myśl art. 49 k.k.W.P., czy jej znaczenie nie wykracza poza konsekwencje surowszej kwalifikacji prawnej i nie wymaga zaostrzenia kary w ramach zastosowanej sankcji karnej.W sprawie oskarżonego sam fakt uznania, że zachodzi okoliczność kwalifikująca w postaci recydywy i włamania, w istocie nie spowodował nawet wymierzenia kary na podstawie surowszej sankcji karnej. Sąd bowiem, stosując art. 6 lit. b) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., który przewiduje możliwość wymierzenia kary więzienia do lat 5, korzystał z sankcji równej sankcji przewidzianej dla podstawowego typu przestępstwa zagarnięcia mienia społecznego z art. 1 § 1 cytowanej ustawy. Sąd więc słusznie z tego względu miał na uwadze przy orzekaniu kary - obok innych okoliczności - również omawiany sposób działania oskarżonego (włamanie) oraz powrót do przestępstwa tego samego rodzaju.Wbrew zdaniu obrońcy przyznanie się oskarżonego zostało już uwzględnione przez Sąd, wskazane zaś w rewizji pobudki działania nie mogą usprawiedliwiać w najmniejszym stopniu dokonanego przestępstwa, nie przemawiają bowiem za tym, że miało ono charakter przypadkowy i wyjątkowy ze względu na szczególny zbieg okoliczności niekorzystnych dla oskarżonego.Kara wymierzona oskarżonemu odpowiada zasadzie współmierności, popełnione bowiem przez niego przestępstwo - zwłaszcza ze względu na sposób działania i osobowość sprawcy - charakteryzowało się znacznym stopniem społecznego niebezpieczeństwa.