Rw 654/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Porzecki. Sędziowie: płk dr W. Sieracki (sprawozdawca), ppłk C. Bakalarski.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr dr W. Kubala.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 1975 r. na rozprawie sprawy Zygmunta U., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 321 k.k. w zbiegu z art. 156 § 1 k.k. na karę 1 roku i 9 miesięcy pozbawienia wolności wraz z karą dodatkową degradacji, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 25 listopada 1974 r.nie uwzględnił rewizji obrońcy, a zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, przyjmując przepis art. 156 § 1 k.k. za podstawę prawną wymiaru kary pozbawienia wolności.Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca wnosił w rewizji o zmianę zaskarżonego wyroku przez "orzeczenie, że w czynie zarzuconym oskarżonemu brak ustawowych znamion czynu zabronionego", i ewentualnie przez złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności i warunkowe zawieszenie jej wykonania z jednoczesnym uchyleniem kary dodatkowej degradacji.Twierdzenie rewizji, że zawarte w zaskarżonym wyroku ustalenia faktyczne poczynione zostały wbrew wynikom przewodu sądowego, nie jest zasadne (...). Zeznania pokrzywdzonego w odniesieniu do zachowania się oskarżonego zostały w pełni bezpośrednio potwierdzone zeznaniami przesłuchanych świadków Mirosława J., Stanisława W. i Tadeusza J., którzy obserwowali omawiane zdarzenie. Wywody skarżącego, że wymienieni świadkowie stali: "(...) na boku w odległości 6-8 m, i z tych względów nie mogli i nie byli w stanie widzieć" (cyt. z rewizji) omawianego zdarzenia, nie są przekonujące. Analiza załączonego do akt sprawy szkicu sytuacyjnego, ilustrującego zarówno miejsce, w którym znajdowali się oskarżony i pokrzywdzony, jak i miejsca, w których stali zwłaszcza świadkowie Tadeusz J. i Mirosław J., pozwala przyjąć, że w wytworzonej wówczas sytuacji faktycznej nie istniały tego rodzaju przeszkody, które uniemożliwiałyby tym świadkom dokładną obserwację omawianego zdarzenia, przy czym dodać należy, że doświadczenie życiowe wskazuje wyraźnie na to, iż człowiek, obserwujący w normalnych warunkach widoczności (w porze dziennej) określone zdarzenie z odległości 6-8 m, może w sposób dostatecznie dokładny określić zachowanie się poszczególnych osób uczestniczących w tym zdarzeniu.W tym stanie rzeczy należało uznać, że brak podstaw do kwestionowania prawidłowości poczynionych w zaskarżonym wyroku ustaleń faktycznych, co w konsekwencji nie pozwala na uwzględnienie wniosku rewizji o uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia opisanego na wstępie przestępstwa.Alternatywny wniosek skarżącego o pominięcie w kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego przepisu art. 156 § 1 k.k. nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy bowiem stwierdzić, że opisany na wstępie czyn oskarżonego wyczerpuje ustawowe znamiona określone w przepisach: a) art. 321 k.k., gdyż oskarżony naruszył nietykalność cielesną swojego podwładnego, a zatem żołnierza mającego niższy stopień wojskowy, b) art. 156 § 1 k.k., gdyż oskarżony spowodował u pokrzywdzonego "pęknięcie urazowe jelita krętego powikłane zapaleniem otrzewnej". Następnie podkreślić należy, że żadna spośród opracowanych przez naukę reguł wyłączania wielości ocen prawnokarnych nie redukuje wymienionych przepisów do jednego z nich, a mianowicie do przepisu art. 321 k.k. Przepis art. 321 k.k. bowiem nie pochłania przepisu art. 156 § 1 k.k., gdyż nie ulega wątpliwości, że znamiona typizujące czyn określony w przepisie art. 321 k.k. nie odzwierciedlają tego, iż sprawca spowodował u pokrzywdzonego uszkodzenie ciała (lub rozstrój zdrowia) naruszające czynność jego narządu na czas powyżej siedmiu dni. Natomiast znamiona przestępstwa przewidziane w art. 156 § 1 k.k., określając tzw. przestępstwo powszechne, nie odzwierciedlają tego faktu, że sprawcą przestępstwa określonego w art. 321 k.k. (będącego tzw. przestępstwem indywidualnym) jest żołnierz, i to przełożony lub mający wyższy stopień w stosunku do pokrzywdzonego, i że przedmiotem bezpośredniego działania według przepisu art. 321 k.k. może być tylko żołnierz będący podwładnym lub mający niższy stopień wojskowy w stosunku do sprawcy. Tak więc ani przepis art. 321 k.k. nie pochłania przepisu art. 156 § 1 k.k., ani też przepis art. 156 § 1 k.k. nie pochłania przepisu art. 321 k.k. Na tle tych wywodów należy wyrazić pogląd, że sprawca, który w wyniku działania określonego w art. 321 k.k. powoduje objęty winą umyślną skutek w postaci uszkodzenia ciała (lub rozstroju zdrowia) pokrzywdzonego, naruszając czynności jego narządu na czas powyżej siedmiu dni, dopuszcza się przestępstwa podlegającego tzw. kumulatywnej kwalifikacji prawnej z art. 156 § 1 w zbiegu z art. 321 k.k., przy czym podstawę prawną wymiaru kary za to przestępstwo stanowi - w myśl art. 10 § 3 k.k. - przepis art. 156 § 1 k.k., przewidujący surowsze ustawowe zagrożenie w stosunku do ustawowej sankcji określonej w art. 321 k.k.Wywody rewizji, zmierzające do uzasadnienia alternatywnego wniosku rewizji o złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary, nie są przekonujące. Przede wszystkim bowiem podkreślić należy, że przytoczone w rewizji okoliczności łagodzące zostały już w dostatecznym stopniu uwzględnione przez sąd pierwszej instancji, który dał temu wyraz w wymierzeniu oskarżonemu karyznacznie niższej od tzw. średniego ustawowego zagrożenia, mimo że ustalono wiele okoliczności, które wskazują na znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu oskarżonego.