Rw 626/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Mendyka.Sędziowie: płk E. Olczak (sprawozdawca), ppłk W. Morawski.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Rulewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 4 marca 1975 r. na rozprawie sprawy Marka G., skazanego nieprawomocnie z art. 321 k.k. z zastosowaniem art. 293 § 1 k.k. i art. 297 § 2 k.k. na karę 1 roku aresztu wojskowego, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 2 lata i z obniżeniem stopnia wojskowego, z powodu rewizji wniesionej na niekorzyść oskarżonego przez prokuratora oraz obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 12 listopada 1974 r.rewizji obrońcy nie uwzględnił, natomiast w związku z rewizją prokuratora zaskarżony wyrok zmienił przez uchylenie orzeczonej oskarżonemu kary dodatkowej obniżenia stopnia wojskowego, i z tą zmianą zaskarżony wyrok w pozostałej części utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Prokurator wniósł w rewizji o zmianę zaskarżonego wyroku przez orzeczenie kary zasadniczej bez warunkowego zawieszenia jej wykonania i orzeczenia kary dodatkowej w postaci degradacji.Obrońca wniósł o uchylenie omawianego wyroku i umorzenie postępowania karnego na podstawie art 11 pkt 4 k.p.k. (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Obrońca nie mija się z prawdą, gdy w rewizji swej wywodzi, że w sprawie niniejszej zarówno z tych dowodów, które zebrano w toku dochodzenia, jak i dowodów, które zgromadzono w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego na rozprawie sądowej, ewidentnie wynika, iż zdarzenie, które rozegrało się między dowódcą oskarżonym Markiem G. a pokrzywdzonym Stanisławem S., nie było związane z wypełnianiem przez nich jakichkolwiek obowiązków służbowych (...).Mimo takiego stanu dowodowego sprawy nie można uznać za trafny rewizyjnego zarzutu obrońcy w tym względzie, że sąd pierwszej instancji niezasadnie oraz z obrazą prawa materialnego przyjął winę oskarżonego i skazał go na podstawie przepisu art. 321 k.k., a co się z tym wiąże - nie jest też zasadny i wniosek obrońcy domagający się umorzenia postępowania karnego na podstawie art. 11 pkt 4 k.p.k.Przedmiotem karnoprawnej ochrony przepisu art. 321 k.k. (będącego odpowiednikiem normy art. 182 § 1 k.k.) są zarówno dobra osobiste (nietykalność cielesna) podwładnych lub młodszych stopniem żołnierzy, jak i regulaminowe postępowanie przełożonych wobec podwładnych i starszych wobec młodszych stopniem. Regulaminowa nierówność (w zakresie uprawnień i obowiązków) pozycji przełożonych i starszych stopniem wobec podwładnych oraz młodszych stopniem w warunkach życia wojskowego, a ponadto wzgląd na potrzebę umacniania prawidłowo pojmowanego demokratyzmu w Siłach Zbrojnych PRL i wiążąca się z tym konieczność wymagania od przełożonych i starszych stopniem pełnego opanowania i taktu w stosunkach z podwładnymi i młodszymi stopniem nie pozwalają na to, by takie osobiste dobra, jak nietykalność cielesna podwładnych i młodszych stopniem żołnierzy oraz ochrona karna tych dóbr, mogły być uważane za wyłącznie prywatną sprawę tych żołnierzy.W świetle tego należy skonstatować, że zamach ze strony przełożonego lub starszego stopniem na podwładnego lub młodszego stopniem (bicie, uderzenie lub w inny sposób naruszenie nietykalności cielesnej) nie traci cech przestępstwa przeciwko zasadom postępowania z podwładnymi i młodszymi stopniem - ściganego z urzędu, o którym mowa w art. 321 k.k., nawet wówczas, gdy w grę wchodzą powody natury najzupełniej osobistej, nie mające żadnego związku ze służbą, i chociażby pokrzywdzony nie domagał się ścigania. Ta ostatnia okoliczność może być jedynie uwzględniona na korzyść sprawcy przy wymiarze kary.W związku z powyższym Sąd Najwyższy rewizji obrońcy nie uwzględnił.Zasadnie prokurator zarzuca sądowi pierwszej instancji, że sąd ten, orzekając wobec oskarżonego Marka G. karę dodatkową obniżenia stopnia wojskowego, uczynił to z naruszeniem przepisu art. 297 § 1 k.k. Przewidziana w art. 297 k.k. kara dodatkowa obniżenia stopnia wojskowego wobec podoficerów nie będących żołnierzami zawodowymi może być stosowana pod warunkiem, że mają oni stopień wyższy od kaprala, gdyż obniżenie stopnia wojskowego podoficerowi mającemu stopień kaprala oznaczałoby przesunięcie go z grupy podoficerów do grupy szeregowców, a więc eliminowałoby go zupełnie z obrębu korpusu podoficerów (patrz uchwała Sądu Najwyższego Izby Wojskowej z dnia 30 stycznia 1975 r. - U 7/74). Dlatego Sąd Najwyższy zmienił, w związku z rewizją prokuratora, zaskarżony wyrok przez uchylenie orzeczenia wobec oskarżonego kary dodatkowej obniżenia stopnia wojskowego.Nie podzielił natomiast Sąd Najwyższy rewizyjnych wniosków prokuratora, domagającego się zmiany zaskarżonego wyroku przez orzeczenie wobec oskarżonego kary zasadniczej bez warunkowego zawieszenia jej wykonania i kary dodatkowej degradacji.Oskarżony jest żołnierzem wojskowej służby długoterminowej. Od rozpoczęcia pełnienia tej służby aż po dzień popełnienia przestępstwa okazał się żołnierzem wysoce zdyscyplinowanym i pracowitym (...).Nie jest też bez znaczenia okoliczność, że popełnione przez oskarżonego przestępstwo nie miało związku z pełnieniem przezeń oraz przez pokrzywdzonego obowiązków służbowych (...).Mając na względzie powyższe motywy, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.