Rw 80/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk W. Sieracki (sprawozdawca).Sędziowie: ppłk M. Bieniaszewski, mjr S. Rybarczyk.Prokurator: mjr J. Mielczarek.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej obrońcy wojskowego, sprawę Jerzego Wincentego W., skazanego wyrokiem Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 1965 r. za przestępstwo z art. 1 § 1 w związku z art. 6 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej na karę 1 roku więzienia i 300 zł grzywny za to, że "w dniu 12 grudnia 1964 r. dopuścił się zaboru przydzielonych mu na okres służby wojskowej butów żołnierskich z cholewami wartości 600-700 zł, stanowiących własność Wojska, które to buty sprzedał Henrykowi P."Obrońca skazanego wnosił w swej skardze rewizyjnej o uchylenie powyższego wyroku i umorzenie postępowania karnego w sprawie skazanego lub o zmianę wyroku przez złagodzenie wymierzonej skazanemu kary wywodząc, że skazany zamierzał sprzedać buty, które stanowiły jego własność, bo gdy po otrzymaniu butów z domu przekonał się, że te właśnie buty (również typu wojskowego), stanowiące jego własność, są lepsze i wygodniejsze od butów wydanych mu do użytkowania w czasie służby wojskowej, postanowił sprzedać i istotnie sprzedał buty otrzymane do użytkowania w wojsku; że w tych warunkach skoro jednostka wojskowa żadnej straty nie poniosła, gdyż skazany miał buty i wydania innych butów nie żądał, to Sąd I instancji powinien był uniewinnić oskarżonego od zarzutu zagarnięcia butów; wreszcie że niezależnie od tego wymierzona skazanemu kara - wobec tych pobudek, które skłoniły go do sprzedaży butów - jest represją niewspółmiernie surową.Sąd Najwyższy w związku ze skargą rewizyjną obrońcy wojskowego postanowił uchylić wyrok Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 1965 r. w sprawie Jerzego Wincentego W. i na zasadzie art. 7 § 1 k.k.W.P. w związku z art. 10 k.w.p.k. umorzyć postępowanie karne w jego sprawie.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd: Wywody skargi rewizyjnej zmierzające do uzasadnienia twierdzenia, że w świetle wyników przewodu sądowego należało uniewinnić oskarżonego Jerzego Wincentego W. od zarzutu dokonania zaboru butów wydanych mu do użytkowania w czasie pełnienia służby wojskowej, nie są przekonywające.Wywody skarżącego sprowadzają się w istocie rzeczy do twierdzenia, że skazany, dokonując zaboru a następnie sprzedaży wydanych mu do użytkowania butów typu wojskowego, nie miał świadomości bezprawności tego czynu w tym sensie, iż był przekonany, że zachodzi okoliczność, która odbiera jego postępkowi charakter czynu bezprawnego, a to dlatego, że zamiast zagarniętych przezeń butów wydanych mu do użytkowania na okres pełnienia służby wojskowej dał stanowiące jego własność buty również typu wojskowego. Innymi, słowy - należałoby wywody skargi rewizyjnej opierające się na treści wyjaśnień skazanego tłumaczyć w ten sposób, że skazany działał w błędnym mniemaniu, iż sprzedając buty, nie popełnia przestępstwa.W związku z tymi wywodami należy podkreślić, że "bezprawność" to nie "przestępczość". W ramach teoretycznych rozważań na temat zagadnienia świadomości bezprawności podkreśla się, że postulat świadomości bezprawności u sprawcy nie oznacza, żeby sprawca musiał mieć świadomość, iż dany czyn jest zakazany pod groźbą kary; wystarcza, żeby sprawca miał świadomość tego, że czyn jego jest niedozwolony w świetle przepisów jakiejkolwiek gałęzi prawa.W świetle ujawnionego w czasie rozprawy sądowej materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że skazany miał świadomość bezprawności swojego czynu. Sam skazany w czasie rozprawy sądowej wyjaśnił, że wiedział, iż "nie wolno sprzedawać butów wojskowych". Skoro więc skazany, chociażby tylko w sensie ogólnospołecznej świadomości, zdawał sobie sprawę z bezprawności swego czynu, a jego indywidualne przekonanie o tym, że jego czyn nie przedstawia się jako społecznie niebezpieczny, nie może go usprawiedliwiać, to należało dojść do wniosku, iż Sąd I instancji słusznie stanął na stanowisku, że czyn skazanego stanowi zagarnięcie mienia społecznego.Niemniej jednak za słuszne uznać należało wywody wiceprokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej, że czyn skazanego stanowi przypadek mniejszej wagi w rozumieniu art. 7 § 1 k.k. W.P. i że w związku z tym wymierzenie skazanemu kary sądowej nie byłoby celowe.Bezsporny jest bowiem fakt, że skazany posiadał otrzymane (przy zwalnianiu go z więzienia) na własność buty typu wojskowego. Po sprzedaniu butów wydanych skazanemu do użytkowania w okresie pełnienia służby wojskowej, nosił i używał on tego samego rodzaju (typu) buty wojskowe stanowiące jego własność, przy czym buty te miały skórzaną podeszwę, a buty sprzedane przezeń miały podeszwę gumową. Świadek Eugeniusz L. - magazynier mundurowy - zeznał, że "oskarżony mógł zdać buty na podeszwie skórzanej względnie gumowej"; wynika stąd, że czyn skazanego (pomijając nawet fakt, że sprzedane przezeń buty zostały przez WSW odebrane od ich nabywcy) nie przyniósł uszczerbku w mieniu jednostki wojskowej, a zatem z czynu skazanego nie mogła wyniknąć istotna szkoda materialna.Również stopień napięcia złej woli skazanego nie był znaczny, jeśli się zważy, że działał on w przekonaniu, iż czyn jego nie spowoduje szkody w mieniu wojskowym, a to w związku z tym, że zamiast sprzedanych butów wojskowych dał swoje własne buty również tego samego typu, w sprawie zaś nie ustalono, żeby wartość tych butów była w istotnym stopniu niższa od wartości sprzedanych butów.Powyższe momenty przy jednoczesnym uwzględnieniu procesu szkolenia wojskowego, któremu podlega skazany, uzasadniają przekonanie niecelowości ścigania czynu skazanego w trybie karno-sądowym.