V CSK 186/17

Sygn. akt V CSK 186/17 POSTANOWIENIE Dnia 10 października 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Władysław Pawlak w sprawie z powództwa K.A. przeciwko J.L.A. o ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 października 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 4 stycznia 2017 r., sygn. akt XIII Ca (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną powoda K.A. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 4 stycznia 2017 r., sygn. akt XIII Ca […] Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje 2 publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001, III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7 - 8, poz. 147). Skarżący zarzucił naruszenie art. 52 § 1 k.r.o. przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że pozostawanie stron w separacji faktycznej uniemożliwiającej zarząd majątkiem wspólnym, brak wspólnych inwestycji, nieporozumienia na tle zakupów i korzystania ze wspólnego majątku stron - nie stanowią ważnego powodu w rozumieniu tego przepisu, uzasadniającego orzeczenie rozdzielności majątkowej podczas, gdy prawidłowa wykładnia wyrażenia ustawowego „ważne powody” nakazuje wyrokiem orzec o rozdzielności majątkowej zwłaszcza, że więź gospodarcza jaka pojawia się pomiędzy małżonkami nie niweczy stanu separacji, a jedynie świadczy o lojalności wobec dzieci, wypełnianiu obowiązków alimentacyjnych, a utrzymywanie gospodarstwa domowego świadczy o rzetelności wobec wierzycieli, a nie więzi duchowej właściwej dla małżeństwa. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie zostały jednak spełnione. Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na 3 przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001, II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, nie publ., z dnia 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16, nie publ.). Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ., z dnia 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15, nie publ., z dnia 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, nie publ.). Zdaniem skarżącego w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne i zachodzi potrzeba wykładni art. 52 k.r.o., ponieważ zaskarżonym wyrokiem Sąd drugiej instancji złamał dotychczasową linię orzeczniczą Sądu Najwyższego, a także poglądy piśmiennictwa, w konsekwencji rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego cechuje istotne naruszenie prawa materialnego przejawiające się w błędnej wykładni art. 52 k.r.o. Tego rodzaju przedstawienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Skarżący nie sformułował zagadnienia prawnego, które dotychczas nie zostałoby już wyjaśnione, ani też nie przedstawił wątpliwości interpretacyjnych, wymagających wykładni. W istocie bowiem powód dąży do przyjęcia jego skargi kasacyjnej, a w konsekwencji jej rozpoznania z uwagi na naruszenie prawa materialnego. Samo jednak naruszenie prawa materialnego nie stanowi 4 wystarczającej podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej, tym bardziej, że skarżący nie opiera wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej na oczywistej jej zasadności i nie wykazuje, że wskutek zarzucanego naruszenia prawa materialnego zaskarżone orzeczenie jest oczywiście nieprawidłowe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie publ. i przywołane tam orzecznictwo). Zgodnie z art. 52 § 1 k.r.o. z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono już, że za ważne powody w rozumieniu tego przepisu uważa się takie okoliczności, które sprawiają, że w konkretnej sytuacji faktycznej wspólność majątkowa nie służy dobru założonej przez małżonków rodziny. Takim powodem może być długotrwała separacja małżonków, mająca źródło w nieporozumieniach między nimi, która sprawia, że małżonkowie tracą zdolność wykonywania aktów zarządu majątkiem wspólnym (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2000 r., II CKN 401/00, nie publ., z dnia 13 stycznia 2000 r., II CKN 1070/98, nie publ., z dnia 7 grudnia 1994 r., I CRN 155/94, nie publ.). Sytuacja taka stwarza bowiem z reguły zagrożenie interesów majątkowych jednego lub nawet obojga małżonków. W sprawie o roszczenie określone w tym przepisie decydujące znaczenie mają zatem kwestie czysto majątkowe i możliwość porozumienia małżonków w sprawach związanych z zarządem ich majątkiem (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2004 r., V CSK 215/04, nie publ.). Należy jednak zaznaczyć, że w tego rodzaju sprawach istotne znaczenie dla kwalifikacji danych okoliczności jako ważnych powodów, uzasadniających ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej, ma dokonanie uprzedniej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, będących podstawą ustaleń faktycznych, a więc kwestii, które nie podlegają kontroli kasacyjnej (art. 398³ § 3 k.p.c. i art. 398¹³ § 2 k.p.c.). Sam fakt separacji faktycznej małżonków nie zawsze jednak jest wystarczający do przyjęcia, że zachodzą ważne przyczyny zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej, w szczególności z punktu widzenia dobra rodziny (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2000 r., II CKN 385/99, nie publ.). Sąd drugiej instancji orzekając reformatoryjnie, uzupełnił poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne, dochodząc do przekonania, że 5 jakkolwiek pomiędzy stronami występują sytuacje konfliktowe, to jednak nie uniemożliwia im to jakiegokolwiek współdziałania w zarządzie majątkiem wspólnym. Przed wieloma laty strony uzgodniły wspólnie podział ról w rodzinie oraz z czyich środków będą pokrywane wydatki rodziny i stan ten nie uległ zasadniczej zmianie, pomimo wyprowadzenia się powoda ze wspólnie zajmowanego domu. Sąd Okręgowy zwrócił też uwagę, iż ustanowienie rozdzielności majątkowej byłoby sprzeczne z dobrem rodziny, tj. dzieci stron i pozwanej. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. aj