V CSK 572/19

Sygn. akt V CSK 572/19 POSTANOWIENIE Dnia 28 lutego 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Monika Koba w sprawie z wniosku K. R. przy uczestnictwie K. R. o podział majątku wspólnego, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 lutego 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt II Ca (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 14 marca 2019 r. Sąd Okręgowy w O. orzekając na skutek apelacji wnioskodawcy K. R. zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w O. dotyczące podziału majątku wspólnego K. R.. i K. R. , w ten tylko sposób, że należące do majątku wspólnego wierzytelności wobec H. R. określił na kwotę 74.529,27 zł, zmniejszając kwotę spłaty udziału w majątku dorobkowym należną K. R. od wnioskodawcy do kwoty 20.880,10 zł, a w pozostałym zakresie apelację oddalił. Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez wnioskodawcę. Wnosząc o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazał, że jest ona oczywiście 2 uzasadniona, ponieważ Sąd drugiej instancji wbrew woli skarżącego przyznał na jego rzecz sporną wierzytelność wobec H. R. , mimo że ma ona podzielny charakter, z jednoczesnym stwierdzeniem obowiązku spłaty uczestniczki, czym naruszył art. 46 k.r.o. w zw. z art. 1035 k.c. w zw. z art. 211 k.c. i art. 212 § 2 k.c. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka wniosła o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację, w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 10 kwietnia 2013 r., 3 III CSK 67/13, nie publ. i z dnia 29 września 2017 r., V CSK 162/17, nie publ.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 niepubl. i przywołane tam orzecznictwo). Bliższa analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala przyjąć, by była ona – w powyższym rozumieniu – oczywiście uzasadniona. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego wierzytelność z tytułu nakładów dokonanych przez małżonków na rzecz należącą do osoby trzeciej jest objęta, jako składnik majątku wspólnego, postępowaniem o podział tego majątku. Sąd dokonuje jej podziału przez jej przyznanie jednemu z małżonków, z uwzględnieniem jej wartości w rozliczeniach. Jeżeli żaden z małżonków nie wyraża zgody na przyznanie mu tej wierzytelności w całości, sąd może dokonać podziału majątku w ten sposób, że każdemu z małżonków przyznaje ułamkową część wierzytelności, bez oznaczenia jej wartości (por. m.in. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 1970 r., III CZP 18/70, OSNC 1971 nr 2, poz. 18, z dnia 19 grudnia 1973 r., III CZP 65/73, OSNC 1974 nr 10, poz. 164, z dnia 13 lutego 1987 r., III CZP 3/87, OSNC 1988, nr 2-3, poz. 34 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., V CZ 121/10, OSNC – ZD 2012, nr 1, poz. 20 i z dnia 26 czerwca 2014r., III CSK 187/13, niepubl.). Okoliczności sprawy w której wniesiono skargę były jednak inne, skarżący był bowiem, jako spadkobierca J. R. współwłaścicielem nieruchomości na którą czynione były nakłady, z czego dobrowolnie zrezygnował przenosząc udziały w ramach zgodnego działu spadku na rzecz swojej matki H. R. , bez obowiązku spłat. Dodatkowo nadal zamieszkuje wraz z matką w tej nieruchomości i jest z nią w bardzo dobrych relacjach. Nie powstaną zatem problemy związane z ściągalnością przyznanej skarżącemu wierzytelności. Dodatkowo jest jedynym dzieckiem H. R. i jej spadkobiercą, będzie zatem ostatecznie beneficjentem nakładów, których rozliczenia dotyczy przyznana mu wierzytelność. W takiej sytuacji przyznanie wnioskodawcy w ramach podziału majątku wierzytelności w stosunku do H. R. z 4 tytułu nakładów poczynionych przez byłych małżonków, nie może być kwalifikowane jako oczywiste naruszenie prawa. Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 520 § 3 w zw. z art. 398²¹ k.p.c. i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 i § 5 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018, poz. 265). aj